Wat te doen in Bulgarije, van Sofia tot de Zwarte Zeekust

Bulgarije past drie landschappen in een land ter grootte van Engeland

Bulgarije beslaat ongeveer 111.000 vierkante kilometer en telt rond de 6,4 miljoen inwoners. Van west naar oost loopt het van bergen van boven de 2.900 meter naar 378 kilometer kust aan de Zwarte Zee, met daartussen de Donauvlakte en het Balkangebergte dat het land in tweeën deelt. Sofia ligt in het westen, de kust in het oosten en daar zit ongeveer 450 kilometer tussen. Wie beide wil zien reist dus echt door het land heen, en dat is met de auto of de trein een dag.

Sofia is een hoofdstad met Romeinse resten onder het plaveisel

Sofia ligt op ongeveer 550 meter hoogte aan de voet van de Vitosha en is daarmee een van de hoger gelegen hoofdsteden van Europa. Onder het centrum liggen de resten van Serdica, de Romeinse stad die hier vanaf de eerste eeuw stond; bij de aanleg van de metro zijn straten, huizen en een badhuis blootgelegd die nu onder glas in de passages te zien zijn. Boven de grond staat de Aleksandar Nevski-kathedraal uit 1912, met plek voor rond de 5.000 mensen. De vierkante kilometer eromheen bevat verder de Rotondekerk van de vierde eeuw, een moskee uit 1576 en een synagoge uit 1909.

De Vitosha is een berg van 2.290 meter aan de rand van de stad

De Vitosha begint bij de laatste tramhalte van Sofia en loopt op tot 2.290 meter bij de top Tsjerni Vrach. Het is sinds 1934 het oudste natuurpark van de Balkan. In de winter wordt er geskied binnen het stadsgebied en in de zomer lopen er paden van 2 tot 15 kilometer, waaronder de route langs de steenrivieren, velden van ronde rotsblokken die door verwering zijn ontstaan. Met bus en stoeltjeslift ben je vanaf het centrum in een uur boven.

Het Rila-klooster is de bekendste plek van het land

Het Rila-klooster ligt op 1.147 meter in het Rila-gebergte, ongeveer 120 kilometer ten zuiden van Sofia, en werd in de tiende eeuw gesticht door de kluizenaar Ivan Rilski. Het huidige complex dateert grotendeels van na de brand van 1833, met beschilderde galerijen op vier verdiepingen rond een binnenplaats en een toren uit 1335 die het vuur overleefde. Het staat sinds 1983 op de werelderfgoedlijst. Toegang is gratis, parkeren kost een paar leva en het is er voor tien uur het rustigst.

In het Rila-gebergte liggen de Zeven Meren op een rij

Hoger in hetzelfde gebergte liggen de Zeven Rila-meren, gletsjermeren tussen 2.100 en 2.500 meter die achter elkaar in een trap liggen. Vanaf Panitsjisjte brengt een stoeltjeslift je tot 2.100 meter, waarna een rondwandeling langs alle zeven ongeveer vier uur duurt. De hoogste top van de Balkan, de Musala, ligt in dit gebergte en is 2.925 meter. Let op: het weer slaat hier snel om en boven de boomgrens is geen schuilplaats.

Plovdiv is ouder dan Rome en heeft een wijk vol ateliers

Plovdiv ligt ongeveer 150 kilometer ten zuidoosten van Sofia en geldt met bewoning vanaf rond 6.000 voor Christus als een van de oudste doorlopend bewoonde steden van Europa. Het Romeinse theater uit de tweede eeuw is uitgegraven, hersteld en weer in gebruik voor voorstellingen; er passen rond de 5.000 mensen in. De oude stad op de heuvels heeft houten koopmanshuizen uit de negentiende eeuw, en beneden ligt Kapana, een raster van straatjes met werkplaatsen, cafés en galeries. Toegang tot het theater kost rond de 5 leva. Op ongeveer 30 kilometer ten zuiden van de stad ligt het Bachkovo-klooster uit 1083, na Rila het grootste van het land, met een refter vol muurschilderingen uit 1643.

Veliko Tarnovo was de hoofdstad van het middeleeuwse rijk

Veliko Tarnovo ligt in het midden van het land, waar de Jantra zich in bochten door een kloof snijdt, met huizen die in lagen tegen de wanden staan. Op de heuvel ligt de vesting Tsarevets, van de twaalfde tot de veertiende eeuw de zetel van het tweede Bulgaarse rijk; toegang kost rond de 10 leva. Op zes kilometer ligt het dorp Arbanasi met stenen koopmanshuizen en kerken waarvan de binnenkant volledig is beschilderd. Vanaf Sofia is het 220 kilometer en vanaf de kust 220 kilometer, dus het is de logische tussenstop.

De Rozenvallei levert het merendeel van de wereldwijde rozenolie

Tussen het Balkangebergte en de Sredna Gora ligt de Rozenvallei rond Kazanlak, waar sinds de zeventiende eeuw damascusrozen worden geteeld voor rozenolie; volgens de Bulgaarse producenten komt een groot deel van de wereldproductie hiervandaan. De oogst duurt van half mei tot half juni en gebeurt met de hand in de vroege ochtend, omdat de olie daarna verdampt. In Kazanlak ligt ook een Thracisch koepelgraf uit de vierde eeuw voor Christus met beschilderde figuren, sinds 1979 werelderfgoed; het origineel is gesloten en er staat een exacte kopie naast.

De kust heeft grote badplaatsen en oude stadjes ertussen

Aan de Zwarte Zee liggen de grote resorts Sunny Beach bij Burgas en Golden Sands en Albena boven Varna, met hotelrijen van een paar kilometer en prijzen die in juli en augustus verdubbelen. Daartussen liggen de oude stadjes: Nessebar op een schiereiland, sinds 1983 werelderfgoed vanwege de resten van veertig middeleeuwse kerken, en Sozopol met houten huizen op stenen onderbouw. Het water komt in augustus op 25 tot 27 graden en er is nauwelijks getij. Let op: Sunny Beach staat bekend om zijn goedkope drank en het bijbehorende nachtlawaai, en dat is aan de rand van Nessebar te horen.

Tussen de badplaatsen liggen reservaten en kliffen

Bij kaap Kaliakra loopt een rood klif van rond de 70 meter hoog twee kilometer de zee in, met een reservaat waar dolfijnen en aalscholvers zitten. Bij Golden Sands ligt in de rotswand het Aladzja-klooster, een kluizenaarsklooster dat vanaf de twaalfde eeuw in de kalksteen is uitgehakt en waar je over ijzeren trappen langs de cellen loopt. Ten zuiden van Burgas ligt het reservaat Ropotamo, waar je met een boot door een rivier tussen loofbos vaart. Nog verder zuidelijk begint het Strandzja-gebergte, het grootste beschermde gebied van Bulgarije, met lege stranden en dorpen waar in juni over gloeiende kolen wordt gelopen. Toegang tot deze gebieden kost een paar leva of niets.

Wat het kost en hoe je je verplaatst

Bulgarije is een van de goedkoopste landen van Europa: een hoofdgerecht kost 15 tot 25 leva, omgerekend 8 tot 13 euro, en een kamer buiten het seizoen begint rond de 50 leva. De lev is met een vaste koers aan de euro gekoppeld, ongeveer twee lev per euro. Tussen Sofia, Plovdiv en Burgas ligt een snelweg; in de bergen zijn de wegen smal en soms slecht. Voor de snelwegen heb je een elektronisch vignet nodig, dat je online of bij de grens koopt. In het noordwesten liggen bovendien de rotsen van Belogradchik en in de bergen het museumdorp Koprivsjtitsa, allebei een omweg waard als je toch met de auto bent.

Wanneer je gaat

Het strandseizoen loopt van juni tot half september. Voor de bergen zijn juni, juli en september het best, want dan liggen de paden vrij van sneeuw en is het rond de 20 graden op hoogte. Mei is de maand van de rozenoogst en van het groenste landschap, met kans op regen. In de winter draaien de skigebieden Bansko en Borovets van december tot april, met dagpassen die rond de 60 leva liggen.