Kust, meren en cultuur in Mecklenburg-Voor-Pommeren

Hier begon het badtoerisme in Duitsland

In 1793 stichtte hertog Friedrich Franz I bij Doberan het eerste zeebad van Duitsland. Dat werd Heiligendamm, dat vanwege de rij witte gebouwen aan het strand de bijnaam de witte stad aan zee kreeg en waar het Grand Hotel in 2007 de G8-top huisvestte. Alles wat je verder aan deze Oostzeekust ziet, van de badplaatsen tot de strandstoelen, komt uit die traditie voort. Het is geen toevallige vakantiekust maar de plek waar het idee van naar zee gaan in Duitsland is uitgevonden.

Sinds 1886 rijdt er een stoomtrein door de straat

De Molli is een smalspoorbaan met een spoorbreedte van 900 millimeter die over 15,43 kilometer Bad Doberan met Heiligendamm en Kühlungsborn verbindt. De concessie werd op 19 juni 1886 verleend en het eerste stuk reed die zomer al. Het bijzondere is het begin: in Bad Doberan rijdt de trein gewoon door een winkelstraat, tussen de geparkeerde auto's door, met stoom en al. Een enkele rit kost een paar euro en duurt drie kwartier over de hele lijn. Voor kinderen is dat het beste van de hele kust, en je kunt een stuk meerijden zonder de hele lijn te doen.

Op de Königsstuhl zelf sta je niet meer

Volgens het nationaalparkcentrum is de bekendste krijtrots van Rügen 118 meter hoog en de grootste van Duitsland. Het oude uitzichtpunt bovenop is afgesloten om de rots tegen erosie te beschermen. Sinds het voorjaar van 2023 hangt er in plaats daarvan een ovale loopbrug omheen, de Königsweg, die aan een mast is opgehangen en boven de rand zweeft. Je kijkt er dus naar de rots in plaats van eraf. Dat is een wezenlijk andere ervaring dan in oudere reisgidsen staat; entree voor het nationaalparkcentrum kost rond de 12 euro en het is dagelijks open.

Het bos achter de kliffen is werelderfgoed

Achter de krijtrotsen ligt het Nationaal Park Jasmund met oude beukenbossen die deel uitmaken van een grensoverschrijdende UNESCO-inschrijving voor oude beukenbossen in Europa, van de Karpaten tot hier. Dat bos is de reden dat de kust er zo uitziet: de bomen groeien tot vlak aan de rand, waar de witte rots eronder wegvalt. Er lopen wandelpaden langs de rand met uitzichtpunten, gratis toegankelijk; het kustpad van Sassnitz naar Lohme is ongeveer 11 kilometer lang en kost drie tot vier uur. Let op dat je achter de hekken blijft, want de rand kalft af en er vallen met enige regelmaat stukken naar beneden.

Rügen is het grootste eiland van Duitsland

Met ongeveer 926 vierkante kilometer is Rügen het grootste Duitse eiland, en het is via een brug en een dam met het vasteland verbonden. De naam gaat terug op de Rugiërs, een van de stammen die hier in de volksverhuizingen langstrokken, en later zat er eeuwenlang een Slavische en toen een Pruisische heerschappij. Die omvang wordt onderschat. Van de krijtrotsen in het noordoosten naar de zuidwestpunt rijd je ruim een uur, en in het hoogseizoen staat het verkeer bij de brug vast. Kies je basis op wat je wilt doen: de kliffen in het noorden, de badplaatsen als Binz aan de oostkust of de rust in het zuiden. Voor het autovrije buureiland Hiddensee, met de Dornbusch-vuurtoren en het huis van de Nobelprijswinnende schrijver Gerhart Hauptmann, vaart de veerboot in een klein uur.

Aan de kust staat een gebouw van vier en een halve kilometer

Bij Prora op Rügen staat een complex van ongeveer 4,5 kilometer lang, tussen 1936 en 1939 gebouwd in opdracht van het naziregime als vakantieoord voor twintigduizend mensen. Het is nooit als zodanig in gebruik genomen. Delen ervan zijn inmiddels verbouwd tot appartementen en een jeugdherberg, andere delen staan leeg. Er is een documentatiecentrum dat de geschiedenis uitlegt, voor rond de 10 euro. Het is geen aangename bezienswaardigheid maar wel een die je niet vergeet, en met oudere kinderen levert het het gesprek op waar een vakantie soms om vraagt.

In het binnenland liggen meer dan duizend meren

De Mecklenburgische Seenplatte beslaat een groot deel van het zuiden van de deelstaat. De Müritz is met ongeveer 117 vierkante kilometer het grootste meer dat volledig binnen Duitsland ligt, en aan de oostoever ligt het Müritz-Nationalpark met zeearenden en kraanvogels. Dat merengebied is met een kano of een huurboot het aardigst, want veel meren zijn onderling door kanalen verbonden en je kunt dagen varen zonder dezelfde route terug te nemen. Een huurboot kost 150 tot 300 euro per dag en een kano 25 tot 40 euro. Voor motorboten onder een bepaald vermogen is hier geen vaarbewijs nodig; controleer dat wel bij de verhuurder.

Twee Hanzesteden staan samen op de werelderfgoedlijst

De historische binnensteden van Stralsund en Wismar zijn in 2002 samen als UNESCO-werelderfgoed ingeschreven, vanwege hun baksteengotiek en hun bewaarde middeleeuwse stratenplan. In Wismar staat de Nikolaikirche met een schip van 37 meter hoog, en aan de Alter Hafen het Schabbellhaus als stadsmuseum. Ze liggen ongeveer 130 kilometer uit elkaar, dus dat zijn twee dagen. In Stralsund zit bovendien het Ozeaneum, onderdeel van het Deutsches Meeresmuseum, met afdelingen over de Oostzee en de Noordzee; entree kost rond de 20 euro en het is dagelijks open. Dat is op een regendag met kinderen het beste adres van de deelstaat.

Deze deelstaat is groter dan hij op de kaart lijkt

Van de krijtrotsen op Rügen naar de Müritz is het ruim tweehonderd kilometer, en van Wismar naar de Poolse grens bij Usedom nog meer. Dit is geen streek die je vanuit één basis afwerkt. Kies dus tussen kust en meren, of verhuis halverwege je week. De wegen zijn buiten de snelwegen smal en in juli en augustus staat het op de toevoerwegen naar de eilanden regelmatig vast, vooral op zaterdag wanneer de huisjes wisselen. Onderweg liggen Schwerin met zijn slot op een eiland, sinds 2024 eveneens werelderfgoed, Rostock met de badplaats Warnemünde en de oudste universiteit aan de Oostzee uit 1419, Greifswald aan de Ryck waar schilder Caspar David Friedrich werd geboren, en Neubrandenburg met vier middeleeuwse poorten in zijn stadsmuur, waaronder het Stargarder Tor.

Wanneer je komt

Juni tot en met september is het badseizoen, met 20 tot 24 graden en zeewater van 17 tot 20 graden in augustus. Dat water is fris; deze kust is geen Middellandse Zee. In augustus vult de Hanse Sail de haven van Rostock met honderden zeilschepen, en in oktober verzamelen zich in het Nationaal Park Vorpommersche Boddenlandschaft bij Fischland-Darß-Zingst tienduizenden kraanvogels. In mei en september is het rustig en zijn de prijzen lager, al is het water dan echt koud. Van november tot maart is het aan de kust stormachtig en leeg, wat voor strandwandelingen aantrekkelijk is maar niet voor een strandvakantie; veel horeca in de kleine badplaatsen als Ahrenshoop is dan gesloten.