Cultuur en historie in Michelstadt, Erbach en omgeving

Michelstadt en Erbach liggen op drie kilometer van elkaar

De twee stadjes in het hart van de Odenwald vormen samen de meest bezochte cultuurhoek van de streek: Michelstadt met het bekendste vakwerkraadhuis van Duitsland, Erbach met het slot van de graven en een ivoormuseum dat nergens anders zijn gelijke heeft. Tussen beide centra is het nauwelijks drie kilometer, te lopen langs de Mumling. Dit artikel loopt de gebouwen, musea en openingstijden langs, zodat je weet welke dag je waar besteedt.

Het raadhuis van Michelstadt is uit 1484

Het Rathaus van Michelstadt dateert uit 1484 en staat op eiken stijlen met een open onderbouw, met twee erkertorentjes en een klokkentorentje in het midden. Het is een van de meest gefotografeerde vakwerkgebouwen van het land en staat midden op het marktplein. Eromheen ligt de oude stad met vakwerkgevels uit de 15e tot 18e eeuw, deels nog met de originele scheefstand. Het plein zelf is gratis, en er is horeca in de gebouwen eromheen met koffie voor rond de 3 euro. Kom vroeg in de ochtend als je het plein zonder mensen wilt zien; vanaf een uur of elf staan er in het seizoen bussen.

De Einhardsbasiliek is ruim twaalf eeuwen oud

In Steinbach, een kilometer buiten Michelstadt, staat de Einhardsbasiliek, gebouwd tussen 815 en 827 in opdracht van Einhard, de biograaf van Karel de Grote. Volgens de monumentenzorg is het een van de best bewaarde karolingische kerkgebouwen van Duitsland; de muren zijn grotendeels origineel. Het gebouw is soberder dan bezoekers verwachten: geen versiering, alleen ruimte en steen. Entree ligt rond de 4 euro en het bezoek duurt een half uur. De basiliek is doorgaans van april tot oktober geopend en in de winter alleen op afspraak, dus controleer dat voor je rijdt.

De Kellerei en de houten brug horen bij de wandeling

Achter het marktplein ligt de Kellerei, het oudste bouwwerk van de stad met resten van een burcht uit de 10e eeuw, met een binnenhof waar in de zomer voorstellingen plaatsvinden. Er zit een klein museum in over de plaatselijke geschiedenis. De overdekte houten brug over de Mumling is de andere klassieke stop: een constructie in vakwerk die het water overspant en de verbinding vormde tussen de stad en de molens. De ronde langs raadhuis, Kellerei, stadsmuur en brug telt ongeveer 2 kilometer en kost een uur.

De synagoge vertelt het andere verhaal van de stad

De synagoge van Michelstadt werd in 1791 gebouwd en is een van de weinige in de streek die de Kristallnacht van 1938 overleefde, doordat het gebouw als opslagplaats in gebruik was en niet in brand werd gestoken. Sinds 1980 is het een museum. Binnen zie je de oorspronkelijke ruimte en een tentoonstelling over de joodse gemeenschap die hier eeuwenlang woonde, waaronder rabbijn Seckel Lob Wormser, die als de Baal Schem van Michelstadt bekend werd. De entree is enkele euro's en de openingstijden zijn beperkt tot enkele middagen per week; kijk dat vooraf na.

Erbach draait om het slot en het ivoor

Schloss Erbach is sinds de middeleeuwen de zetel van de graven van Erbach en kreeg zijn huidige barokke vorm in de 18e eeuw. Graaf Franz I bracht er vanaf 1775 een verzameling bijeen van Romeinse oudheden, wapens en jachttrofeeen die als een van de vroegste particuliere museumcollecties van Duitsland geldt; een rondleiding kost rond de 8 euro. Erbach werd daarnaast wereldberoemd om het ivoorsnijden, een ambacht dat dezelfde graaf rond 1783 introduceerde om de streek werk te geven. Het Deutsches Elfenbeinmuseum toont het resultaat, van miniatuurbeeldjes tot rozen van enkele millimeters. Tegenwoordig werkt de vakschool met been, hout en mammoetivoor.

Slot Furstenau is de verrassing tussen beide

Halverwege de weg tussen Michelstadt en Erbach ligt Schloss Furstenau, ontstaan als burcht rond 1300 en later verbouwd tot renaissanceslot. Het opvallendste is de poortbouw uit 1588, die als een brug over de toegangsweg heen staat, met torens aan beide zijden. Het slot is nog altijd particulier bewoond en daardoor niet van binnen te bezoeken, maar het park en de buitenkant zijn vrij toegankelijk. Ernaast staat een oude papiermolen. Voor wie tussen de twee stadjes loopt, is dit de logische pauze; reken op een half uur.

De musea en wanneer je ze doet

Behalve de genoemde zijn er het Odenwaldmuseum in Michelstadt over het dagelijks leven, ambacht en speelgoed in de streek, en het Grafschaftsmuseum in Erbach over de geschiedenis van het graafschap. Beide zijn compact, kosten enkele euro's en zijn in ongeveer een uur te doen. Een praktische indeling: ochtend Michelstadt met raadhuis, Kellerei en synagoge, lunch op het marktplein, middag Erbach met slot en ivoormuseum, en de basiliek als losse stop op de heen- of terugweg. Houd er rekening mee dat vrijwel alle musea hier op maandag gesloten zijn en dat de winteropeningen beperkt zijn.

Praktisch en wanneer je gaat

Michelstadt en Erbach hebben allebei een station aan de Odenwaldbahn, met een rechtstreekse verbinding naar Frankfurt in ongeveer anderhalf uur. Met de auto is het vanuit Nederland vier tot vijf uur. Parkeren in beide centra kost rond de 1 euro per uur. Mei tot oktober is het volle seizoen, met alle musea open en terrassen op de pleinen. Eind november en december trekt de kerstmarkt van Michelstadt tienduizenden bezoekers naar het vakwerkplein, wat sfeervol is maar het parkeren lastig maakt; kom dan doordeweeks. In januari en februari is het in beide stadjes stil en zijn veel deuren dicht.