Barokke steden en indrukwekkende natuur in Saksen

Saksen zet barok naast zandsteen

Saksen is de deelstaat met de grootste contrasten van Oost-Duitsland: de herbouwde barokpracht van Dresden, het jonge en muzikale Leipzig, en daartussen het Elbsandsteingebergte waar rotsnaalden boven de rivier uitsteken. Alles ligt dicht bij elkaar, verbonden door de Elbe. Dit artikel zet de onderdelen op een rij: de twee grote steden, het nationale park, de porseleinstad en het bergland aan de Tsjechische grens, met prijzen, afstanden en openingstijden.

Dresden is de herbouwde barokstad

Dresden werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest en heeft zichzelf steen voor steen teruggebouwd, met als kroon de Frauenkirche, waarvan de herbouw in 2005 voltooid was; de koepelklim kost volgens de kerk 12 euro en voert over zo'n 280 treden naar het stadspanorama. Eromheen liggen het Zwingerpaleis, de Semperoper en de Elbeterrassen, grotendeels aangelegd onder keurvorst August de Sterke. De stad vraagt minstens twee dagen: één voor de oude kern en de musea, één voor de barokke oevers en de wijken aan de overkant, waar het jonge Dresden zijn koffiebars en ateliers heeft. Reken op 12 tot 14 euro per museum. Even buiten de stad staat het jachtslot Moritzburg op een eiland in een vijver, bekend als decor van de kerstfilm over Assepoester en de drie hazelnoten.

Het zandsteengebergte is natuur als architectuur

Stroomopwaarts van Dresden begint het Elbsandsteingebergte, in Saksisch Zwitserland sinds 1990 deels nationaal park: tafelbergen, kloven en rotsnaalden. Het bekendste punt is de Bastei, de stenen Basteibrug uit 1851 die op zo'n 194 meter boven de Elbe tussen de rotstorens hangt; de toegang tot brug en uitzichten is gratis, de aangrenzende rotsburcht Neurathen kost enkele euro's. Wandelaars vinden er honderden kilometers pad, klimmers honderden pieken, en wie het rustig wil, neemt de S-Bahn naar Bad Schandau of een van de andere dorpen aan de rivier en loopt een rondje van een halve dag. Let op: bij de Bastei staat het op zomerse dagen vanaf elf uur vol en is de parkeerplaats dan vergeven; kom doordeweeks of voor tien uur.

Leipzig is muziek en beweging

Leipzig draagt twee gezichten: de muziekstad waar Johann Sebastian Bach van 1723 tot zijn dood cantor van de Thomaskirche was en waar het Gewandhaus nog altijd speelt, en de stad van de Vreedzame Revolutie, die in 1989 bij de Nikolaikerk begon. Beide verhalen zijn in het centrum op loopafstand te volgen; het museum in de voormalige Stasi-centrale, de Runde Ecke, vertelt het tweede. Aan de rand staat het Völkerschlachtdenkmal, het 91 meter hoge monument uit 1913 voor de volkerenslag van 1813, met een klim die uitzicht tot ver over de stad oplevert voor rond de 10 euro. Groen vind je in het Clara-Zetkin-Park en de botanische tuin, en schilderkunst in het Museum der Bildenden Künste. Leipzig is jonger en rauwer dan Dresden.

Meissen en het Ertsgebergte dragen het handwerk

Tussen de steden ligt Meissen, waar in 1710 de eerste porseleinmanufactuur van Europa begon; het porseleinmuseum en de Albrechtsburg boven de Elbe, die als een van de oudste kasteelpaleizen van Duitsland geldt, maken er een halve dagtocht van. De blauwe zwaardjes op het Meissener servies komen hier vandaan. Zuidwaarts klimt het Ertsgebergte, waarvan de eeuwenoude mijnbouwcultuur in 2019 als UNESCO-werelderfgoed werd erkend: mijnstadjes als Freiberg en Annaberg-Buchholz, houtsnijkunst en met kerst de bekendste lichtdorpen van Duitsland. De Fichtelberg is met 1.215 meter het hoogste punt van de deelstaat.

Praktisch in Saksen

De Elbe verbindt de hoofdpunten: Dresden, het zandsteengebergte en Meissen liggen aan dezelfde rivier, met de fietsroute langs het water en de S-Bahn als alternatieven voor de auto. Leipzig ligt ruim 100 kilometer noordwestelijk van Dresden, met treinen van iets meer dan een uur ertussen. Houd er rekening mee dat de topmusea van Dresden en de Bastei in het hoogseizoen vollopen; reserveer de musea online en plan het park voor 10.00 uur. De prijzen liggen onder het West-Duitse niveau. Oostelijk liggen nog Görlitz aan de Neisse, de oostelijkste stad van Duitsland met Polen aan de overkant van de brug, het Zittauer Gebirge en het UNESCO-biosfeerreservaat Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft; westelijk ligt Chemnitz met het Karl-Marx-monument en het Museum Gunzenhauser.

Wanneer je gaat

Mei tot en met september is het volle seizoen, met droge rotsen, open terrassen en de Elbefietsroute in bedrijf; juni en september zijn de rustigste maanden. In de herfst hangt er vaak nevel in het zandsteengebergte, wat het landschap verandert maar de paden glad maakt. December is een eigen seizoen: de Striezelmarkt van Dresden draait sinds 1434 en hoort bij de oudste van het land, dagelijks van 10.00 tot 21.00 uur, en het Ertsgebergte verlicht zijn mijnstadjes. De winter erbuiten is stil en goedkoop, met de musea en koffiehuizen als programma; bij de Bastei sta je dan vrijwel alleen, met dagen van min 2 tot plus 5 graden.