Frankrijk ontdekken, van de bergen tot de Middellandse Zee

Frankrijk is groot genoeg om de reis zelf mee te tellen

Het Europese deel van Frankrijk beslaat ruim 550.000 vierkante kilometer, waarmee het het grootste land van de Europese Unie is. Van de Belgische grens naar de Middellandse Zee is het ongeveer 1.000 kilometer, met tien tot twaalf uur rijden en 70 tot 90 euro aan tol. Dat maakt de keuze van de streek belangrijker dan de keuze van het land. Dit artikel zet de landsdelen op een rij, van de Alpen en de Pyreneeën tot de Atlantische Oceaan en Corsica, met rijtijden, kosten en de regels die je onderweg tegenkomt.

Voor de steden heb je een milieusticker nodig

In een groeiend aantal steden, waaronder Parijs, Lyon, Grenoble, Straatsburg en Rouen, mag je alleen met een milieusticker op de voorruit rijden. Die vraag je online aan bij de Franse overheid voor enkele euro's; hij wordt per post opgestuurd, dus regel het minstens drie weken vooraf. Zonder sticker riskeer je een boete van enkele tientallen euro's. Verder geldt op de snelweg 130 kilometer per uur en bij regen 110, terwijl het op veel provinciale wegen 80 is. De alcohollimiet is 0,5 promille en voor bestuurders met minder dan drie jaar rijbewijs 0,2.

Parijs is een stad van twee dagen of van tien

Wie via Parijs rijdt, kan er een stop van maken. Het Louvre vraagt rond de 22 euro en is dinsdag gesloten; de Mona Lisa en de Venus van Milo staan er in zalen die je het beste in het eerste uur na opening doet. De Eiffeltoren kost 14 tot 35 euro afhankelijk van trap of lift, en de Notre-Dame aan de Seine is sinds de herbouw weer open, met gratis toegang maar een wachtrij. Reken in het centrum op parkeergarages van 30 tot 45 euro per dag, wat de reden is dat vrijwel iedereen de auto buiten de ring laat staan en met de metro verdergaat voor enkele euro's per rit.

De Alpen hebben de hoogste top van West-Europa

Op de grens met Italië ligt de Mont Blanc, met ongeveer 4.805 meter de hoogste top van West-Europa; de exacte hoogte verschilt per jaar omdat de sneeuwkap krimpt en groeit, en wordt om de twee jaar opnieuw gemeten. Vanuit Chamonix brengt de kabelbaan naar de Aiguille du Midi je naar 3.842 meter. Kabelbanen kosten 40 tot 75 euro retour. In de zomer liggen er wandelpaden en hutten, in de winter skigebieden rond Chamonix, Val d'Isère en Chambéry. Zuidelijker ligt Nationaal Park Écrins met toppen boven de 4.000 meter. Bergpassen zijn van november tot mei of juni gesloten, waardoor omwegen van twee uur ontstaan, dus kijk de status na voor je vertrekt.

De Jura en de Vogezen zijn de rustige middengebergtes

Tussen de Alpen en de Elzas liggen de Jura en de Vosges, allebei lager en veel stiller. In de Jura ligt het Lac de Vouglans, met 35 kilometer lengte een van de grootste stuwmeren van het land, en het kleinere Lac de Chalain waar je kunt zwemmen; Baume-les-Messieurs ligt in een blinde vallei met watervallen en Les Rousses en het Fort de Joux liggen tegen de Zwitserse grens. Hier komt ook de Comté-kaas vandaan, met rijpingskelders die rondleidingen geven voor 5 tot 10 euro, en de vin jaune, een oxidatieve witte wijn die zes jaar op vat ligt. In de Vogezen loopt de Grande Traversée door het Regionaal Natuurpark Ballons des Vosges. Reken in beide streken op 15 tot 22 euro voor een maaltijd, ruim onder de prijzen aan de kust.

De lavendel bloeit korter dan mensen denken

Op het plateau van Valensole in de Provence, dat op ongeveer 600 meter hoogte ligt, bloeit de lavendel volgens de telers van halverwege juni tot halverwege juli, en eind juli wordt geoogst. Wie in augustus komt voor de paarse velden, ziet gemaaide stoppels. Rond Sault ligt het hoger en bloeit het enkele weken later. Rondrijden en kijken kost niets; distilleerderijen bij Manosque vragen 5 tot 10 euro voor een rondleiding van een uur en zijn doorgaans dagelijks open van tien tot zes. Blijf uit de velden, want het is een gewas en er zitten bijen op. In de Luberon ernaast liggen dorpen als Gordes en het okerrode Roussillon, en Aix-en-Provence is de stad van de streek; bij Arles schilderde Van Gogh zijn zonnebloemen. Parkeer op de aangegeven plekken, want de smalle wegen zijn in die weken vol.

Aan de zuidkust is het strand vaker kiezel dan zand

Aan de bekendste badplaatsen van de Côte d'Azur bestaat het strand uit ronde kiezels, onder meer in Nice, terwijl zandstranden westelijker liggen richting de Camargue, Le Grau-du-Roi en de Languedoc tot aan Banyuls-sur-Mer. Waterschoenen en een matje zijn aan de Rivièra geen overbodige luxe. Openbare stranden zijn gratis; een ligbed bij een strandclub kost 20 tot 40 euro per dag, en op de Plage de Pampelonne bij Saint-Tropez het dubbele. Het water haalt in augustus 24 tot 26 graden. Tussen de badplaatsen liggen de musea van Matisse en Chagall in Nice, het Picasso-museum in het kasteel van Antibes bij de Plage de la Salis, de kapel van Cocteau in Villefranche, en het dorp Eze op 400 meter boven zee. In Monaco staat het paleis van de familie Grimaldi. In juli en augustus staan de kustwegen vast en zijn de parkeerplaatsen voor tien uur vol.

Marseille is een stad met een nationaal park ernaast

Marseille is met ruim 870.000 inwoners de tweede stad van het land. Aan de Vieux-Port begint de oude wijk Le Panier, boven de stad staat de basiliek Notre-Dame de la Garde op 150 meter, en aan de haven staat sinds 2013 het Mucem, het museum over de beschavingen van de Middellandse Zee, dat rond de 11 euro vraagt. Direct ten zuiden begint Nationaal Park Calanques, ingesteld in 2012, met fjordachtige inhammen tussen witte kalkkliffen. Wandelen is gratis, maar in de zomer gelden toegangsbeperkingen bij brandgevaar en moet je voor de bekendste inham vooraf reserveren. Een boottocht vanaf de Vieux-Port kost 25 tot 35 euro.

De kastelen aan de Loire zijn met de fiets te doen

Langs de Loire, met 1.006 kilometer de langste rivier van het land, staan honderden kastelen, waarvan een tiental groot en druk bezocht is. Chambord heeft ruim vierhonderd kamers en Chenonceau ligt op bogen over de Cher; het Val de Loire tussen Sully en Chalonnes staat sinds 2000 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Er loopt met La Loire à Vélo een aangegeven route van ongeveer 900 kilometer langs, grotendeels vlak en op vrijliggende paden, die deel uitmaakt van EuroVelo 6. Entree per kasteel kost 12 tot 20 euro en de grootste vragen om vooraf een tijdslot. Fietsverhuur kost 15 tot 25 euro per dag en er zijn bedrijven die je bagage naar het volgende adres brengen. Etappes van 40 tot 60 kilometer tussen Orléans en Tours zijn hier normaal.

In het noordwesten bepaalt het getij de dag

Aan de Normandische en Bretonse kust loopt het getijverschil op tot ruim tien meter en in de baai van de Mont Saint-Michel tot veertien, een van de grootste ter wereld. Baaien die 's ochtends vol water staan, zijn 's middags kilometers zand. Kijk daarom altijd de getijtabel na voordat je het wad op gaat, want het water komt sneller op dan je loopt. De landingsstranden uit 1944, waaronder Omaha Beach in de Bessin, liggen aan diezelfde kust, met musea die 8 tot 12 euro vragen en doorgaans dagelijks open zijn; in Bayeux hangt daarnaast het elf eeuwen oude wandtapijt. Verder westelijk liggen het schiereiland Cotentin, de vestingstad Saint-Malo, het roze granietdorp Ploumanac'h, de haven van Concarneau en het schiereiland Crozon. In Rouen staat het Gros-Horloge en schilderde Monet de kathedraal, en Camembert is een dorp in het binnenland van Normandië.

Het midden van het land is vulkanisch en leeg

In de Auvergne staat met de Chaîne des Puys een rij van ongeveer tachtig uitgedoofde vulkanen, sinds 2018 werelderfgoed. De Puy de Dôme komt tot 1.465 meter en heeft een tandradtrein naar de top voor rond de 16 euro retour; het geheel ligt in Regionaal Natuurpark Volcans d'Auvergne. Deze streek is een van de dunst bevolkte van het land en daardoor goedkoper dan de kust, want een maaltijd kost er 15 tot 22 euro tegen 25 tot 40 aan de Rivièra. Het kuuroord Vichy ligt aan de rand. Vanuit Nederland ben je er in acht tot negen uur. Zuidwestelijker, in de Dordogne, liggen Domme en Beynac-et-Cazenac boven de rivier en Bergerac in het wijngebied, en in Lyon staan met Les Halles Paul Bocuse en tientallen Michelin-sterren de bekendste eetadressen van het land.

De wijnstreken liggen verspreid over het hele land

De Champagne rond Reims en Épernay, met de Avenue de Champagne waaronder de kelders van huizen als Moët liggen, staat sinds 2015 op de werelderfgoedlijst; een rondleiding met proeverij kost 25 tot 60 euro. In de Bourgogne draait het om Chardonnay en Pinot Noir, met de grands crus van de Côte de Nuits waaronder Romanée-Conti, en met domeinen als Drouhin die op afspraak ontvangen. De Beaujolais ligt er direct ten zuiden van. In de Elzas loopt de Route des Vins over ongeveer 170 kilometer langs vakwerkdorpen als Riquewihr en Eguisheim, met Riesling en Gewürztraminer als de bekendste druiven. Verder zijn er de Rhône-vallei tussen Lyon en Avignon en het gebied rond Bergerac. Proeverijen bij kleine domeinen kosten 5 tot 15 euro en zijn vaak gratis als je een fles koopt; rijd niet zelf na een proeverij, want de controles zijn streng.

De Pyreneeën en Corsica zijn de verste uithoeken

De Pyreneeën vormen over 430 kilometer de grens met Spanje, van Hendaye aan de Atlantische Oceaan tot de Middellandse Zee. De Pic du Midi de Bigorre komt tot 2.877 meter en heeft een sterrenwacht op de top, bereikbaar met een kabelbaan vanaf La Mongie voor rond de 50 euro retour. Bij Lourdes aan de Gave de Pau liggen de Grottes de Bétharram, en Pau is de grootste stad van de streek. Corsica ligt op tien tot twaalf uur varen vanaf Marseille of Toulon, of vijf kwartier vliegen vanaf Parijs. De stranden van Palombaggia en Santa Giulia bij Porto-Vecchio horen tot de bekendste van de Middellandse Zee, en dwars over het eiland loopt de GR20, die als een van de zwaarste wandelroutes van Europa geldt.

Reis niet op de eerste zaterdagen van augustus

De Franse zomervakanties wisselen rond het einde van juli en het begin van augustus, waarbij het hele land op dezelfde dagen de weg op gaat. De verkeersdienst kondigt die dagen vooraf aan als zwarte zaterdagen, met in de ochtend files die samen boven de 700 kilometer uitkomen. Vertrek op een dinsdag of woensdag, of rijd 's nachts. Let er verder op dat in augustus veel restaurants en winkels in de steden enkele weken dicht zijn, terwijl aan de kust juist alles open is; in de steden is dat de rustigste maand van het jaar.

Praktisch

Met de TGV ben je vanaf Parijs in drie uur en tien minuten aan de Middellandse Zee, over 750 kilometer. Binnenlandse vluchten zijn er ook, maar op korte afstanden zijn ze deels afgeschaft ten gunste van de trein. Frankrijk betaalt met de euro. Mei, juni en september zijn in vrijwel het hele land de aangenaamste maanden met 18 tot 28 graden. In juli en augustus is het aan de kust vol en in het zuiden 32 tot 38 graden, terwijl de bergen en het binnenland dan koeler en rustiger zijn.