Badhuizen, bruggen en bruisende cultuur in Boedapest

Onder Boedapest liggen meer dan honderd warme bronnen voor de baden

De stad ligt op een breuklijn waardoor er volgens de waterbeheerder dagelijks tientallen miljoenen liters warm water uit de grond komen, uit meer dan honderd bronnen. Daarop draait een badcultuur die teruggaat tot de Romeinen en de Ottomaanse tijd. Boedapest bestaat uit Boeda op de heuvels en Pest op de vlakke oever, gescheiden door de Donau. Dit artikel behandelt de baden, de bruggen en de wijken, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

Het Széchenyi-bad in het stadspark van Boedapest heeft achttien bassins

In het Városliget staat het gele Széchenyi-badencomplex uit 1913 met achttien bassins, waarvan drie buiten. Het water komt uit twee bronnen van rond de 75 graden en wordt afgekoeld tot 27 tot 38 graden. Een dagkaart met kleedhokje kost 11.000 tot 14.000 forint, in het weekeinde meer; het is doorgaans van zeven 's ochtends tot acht uur 's avonds open. Reken op drie uur. Neem badslippers, een handdoek en een badmuts voor het zwembassin mee, want huren kost per stuk extra.

De Rudas-baden in Boedapest uit de zestiende eeuw hebben aparte dagen

Aan de voet van de Gellértberg staan de Rudas-baden met een achthoekig bassin onder een koepel uit de jaren vijftig van de zestiende eeuw, gebouwd in de tijd dat de Ottomanen hier heersten en nog altijd in gebruik. Entree kost 5.000 tot 12.000 forint, afhankelijk van dag en tijd. Let op: het historische deel is op vaste dagen alleen voor mannen of alleen voor vrouwen toegankelijk en in het weekeinde gemengd; kijk dat na, want anders sta je voor niets bij de kassa. De moderne vleugel met het dakbassin is altijd gemengd.

De Kettingbrug in Boedapest uit 1849 is in 2023 heropend

De Kettingbrug, in het Hongaars de Lánchíd, is ontworpen door de Engelse ingenieur William Tierney Clark en in 1849 geopend als eerste vaste verbinding tussen beide stadshelften; daarvoor was er alleen een veerpont of een schipbrug. Na een grondige renovatie is hij in 2023 weer opengesteld. Oversteken is gratis en kan dag en nacht; er loopt een breed voetpad langs beide zijden. Reken op een kwartier. Aan de Boeda-kant begint bij het Clark Ádám-plein de Sikló-kabelbaan naar de Burchtheuvel, die rond de 5.000 forint retour kost; boven staan de Matthiaskerk en het Vissersbastion.

Het parlementsgebouw is 268 meter lang en alleen met rondleiding te zien

Aan de rivier staat het parlementsgebouw van Imre Steindl, 268 meter lang en 96 meter hoog, in 1904 voltooid en een van de grootste parlementsgebouwen ter wereld. Binnen ligt de Heilige Kroon van Sint Stefanus. Bezoek gaat uitsluitend met een rondleiding van 45 minuten, met tijdvakken die online worden geboekt; voor bezoekers uit de Europese Unie kost dat ongeveer 10.000 forint en voor anderen het dubbele. In het hoogseizoen zijn de tijdvakken dagen vooruit weg. Van buiten is het gebouw gratis en het best zichtbaar vanaf de overkant.

De ruïnebars in Boedapest zitten in leegstaande panden in de joodse wijk

In de oude joodse wijk zijn vanaf 2002 vervallen binnenplaatsen en woonhuizen ingericht als kroeg, met tweedehands meubels, planten en kunst in ruimtes die verder niet zijn opgeknapt; Szimpla Kert was de eerste en is nog altijd de bekendste, met Fogasház als tweede grote adres. Toegang is gratis; een biertje kost 1.200 tot 2.500 forint. Ze gaan doorgaans om de middag open en draaien door tot diep in de nacht. Let op: dit is inmiddels een uitgaanswijk met veel geluidsoverlast; wie er slaapt, kiest een kamer aan de binnenkant of een straat verderop.

De grootste synagoge van Europa staat in dezelfde wijk van Boedapest

Aan de Dohány-straat staat een synagoge uit 1859 met ongeveer drieduizend zitplaatsen, de grootste van Europa, gebouwd in Moorse stijl. Op de binnenplaats liggen een begraafplaats uit de winter van 1944 en het Raoul Wallenberg-herdenkingspark met een metalen treurwilg waarvan elk blad de naam van een slachtoffer draagt. Entree kost 8.000 tot 10.000 forint inclusief museum en rondleiding; het is van zondag tot vrijdag open en op zaterdag gesloten. Reken op anderhalf uur. Bedekte kleding wordt gevraagd en bij de ingang uitgedeeld als je die niet bij je hebt.

De eerste metrolijn van Boedapest dateert uit 1896

Onder de Andrássy út naar het stadspark loopt de Millennium-metro uit 1896, de oudste ondergrondse lijn van het Europese vasteland, met houten stations vlak onder het straatniveau en kleine gele treinstellen. De lijn staat samen met de laan erboven sinds 2002 op de werelderfgoedlijst. Een rit kost rond de 450 forint, een dagkaart rond de 2.500. De lijn brengt je in tien minuten van het centrum naar het park met het Széchenyi-bad. Dit is geen museumlijn maar gewoon openbaar vervoer, en dat is precies wat het aardig maakt.

De basiliek en de Grote Markthal in Boedapest liggen aan de Pest-zijde

De Sint-Stefanusbasiliek werd tussen 1851 en 1905 gebouwd en is met 96 meter even hoog als het parlementsgebouw; in een zijkapel ligt de gemummificeerde rechterhand van koning Stefanus, die tegen een muntje in een automaat wordt verlicht. Vanaf de koepel loop je rond met uitzicht over de stad. De kerk vraagt een bijdrage van rond de 2.000 forint en de koepel 3.000 tot 4.000 forint. De Grote Markthal uit 1897, de Nagyvásárcsarnok, ligt aan de Vrijheidsbrug en heeft een dak van Zsolnay-tegels; beneden staan groente, vlees en paprika, boven eetstalletjes en souvenirs. Toegang is gratis, van maandag tot zaterdag, en op zondag dicht.

Praktisch voor een bezoek aan Boedapest

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur; de luchthaven ligt 20 kilometer van het centrum met een bus die er drie kwartier over doet. Hongarije betaalt met de forint en niet met de euro; pinnen kan overal, maar de badhuizen rekenen toeslagen af bij het uitchecken. Voor een middag zonder verkeer neem je het Margaretha-eiland, 2,5 kilometer lang, autovrij, met een looproute van ruim 5 kilometer en een muzikale fontein. April tot juni en september tot oktober geven 18 tot 27 graden en zijn de aangenaamste maanden. In juli en augustus is het 30 tot 35 graden. In december tot februari is het rond het vriespunt, en dan zijn de buitenbassins met dampend water juist op hun mooist.