Wat te doen in IJsland met geisers en vulkanisch landschap

De bekendste natuurwonderen liggen in de Golden Circle

Een rondje van ongeveer 250 kilometer vanaf Reykjavík, de Golden Circle, brengt je langs het geiserveld van Haukadalur, de waterval Gullfoss van 32 meter en de breuk tussen twee aardplaten bij Þingvellir. Dat is in een dag te doen en het is de reden dat veel bezoekers niet verder komen dan die driehoek. Wie meer wil, rijdt de Ringweg van 1.322 kilometer om het eiland. Dit artikel behandelt de geisers, de watervallen en de vulkanische gebieden, met afstanden, kosten en de regels die er gelden.

Van de twee geisers in Haukadalur spuit alleen Strokkur nog

Geysir gaf alle geisers ter wereld hun naam, maar is sinds het begin van deze eeuw vrijwel stil en komt hooguit een enkele keer na een aardbeving weer op gang. Strokkur, de bron ernaast, spuit elke vijf tot tien minuten tot 20 à 30 meter hoog. Toegang en parkeren in Haukadalur zijn gratis en het veld is dag en nacht open. Blijf achter de touwen, want het water in de bronnen is boven de 80 graden en de korst ernaast is dun. Reken op een uur, inclusief het wachten op een paar uitbarstingen.

Gullfoss valt in twee trappen een kloof in

Tien kilometer verderop stort de Hvítá bij Gullfoss in twee trappen ongeveer 32 meter een kloof in, dwars op de kijkrichting, waardoor er bij zon vrijwel altijd een regenboog boven staat. Toegang en parkeren zijn gratis en er is een bezoekerscentrum met toiletten. Er lopen twee paden, een bovenlangs en een lager pad tot vlak bij de rand, dat bij vorst dichtgaat omdat het spatwater bevriest. In de winter is dat pad wekenlang gesloten. In de buurt liggen nog de kratermeer Kerið in het Grímsnes-gebied voor rond de 600 kronen, de Secret Lagoon in Flúðir en de baden van Fontana bij Laugarvatn.

Bij Þingvellir lopen twee werelddelen uit elkaar

Op een half uur rijden ligt Þingvellir, een vallei waar de Noord-Amerikaanse en de Euraziatische plaat ongeveer twee centimeter per jaar uit elkaar bewegen. Je loopt door een kloof met wanden van gestold lava, en op dezelfde plek kwam vanaf het jaar 930 het IJslandse parlement bijeen. Het is Nationaal Park en staat op de werelderfgoedlijst. De toegang is gratis, maar parkeren kost rond de 1.000 kronen per dag en dat wordt met camera's gecontroleerd. Reken op anderhalf uur. In de spleet Silfra wordt onder begeleiding gedoken en gesnorkeld in helder grondwater van 2 tot 4 graden, wat enkele honderden euro's kost.

Seljalandsfoss en Skógafoss zijn allebei zestig meter hoog

Op ongeveer twee uur van Reykjavík valt Seljalandsfoss over een overhangende klifrand, waardoor je er via een glibberig pad achterlangs kunt lopen. Skógafoss, dertig kilometer verderop, is even hoog en 25 meter breed, met een trap van 527 treden naast de val die uitkomt op het begin van een wandelroute over de pas. Bij beide kost parkeren 800 tot 1.000 kronen per dag. Achter Seljalandsfoss word je nat tot op het bot, dus een regenbroek is er geen overdrijving, en bij vorst is dat pad gesloten. Onderweg passeer je het lavaveld Eldhraun, ontstaan bij de Laki-uitbarsting van 1783.

Het zwarte strand van Reynisfjara eist regelmatig slachtoffers

Aan diezelfde kust, op ongeveer 180 kilometer van Reykjavík en vlak bij het dorp Vík, ligt Reynisfjara, een strand van zwart basaltzand met zuilen in de klif en de rotsnaalden van Reynisdrangar in zee, waarvan de hoogste tot 66 meter boven het water uitsteekt. Het is de gevaarlijkste toeristische plek van het land, want de golven komen daar in onregelmatige series veel verder het strand op dan de vorige en trekken mensen mee. Volgens de IJslandse reddingsdienst staat er een waarschuwingssysteem met een stoplicht dat het risico per dag aangeeft. Let op, dat is geen formaliteit, want er zijn hier meerdere bezoekers verdronken. Blijf bij rood ver van de waterlijn en keer je rug nooit naar zee. Parkeren kost hier rond de 1.000 kronen per dag en er is een cafe bij de parkeerplaats; reken op een uur.

Op Reykjanes barst het met tussenpozen uit

Sinds 2021 is het Reykjanes-schiereiland bij de luchthaven na achthonderd jaar rust weer actief, eerst bij Fagradalsfjall en sinds eind 2023 in een reeks uitbarstingen bij Grindavík, waarbij lavastromen wegen en leidingen hebben bereikt. Of je er in de buurt mag komen, beslist de civiele bescherming per keer. Dat oordeel verandert soms binnen een week, dus kijk het na op de dag zelf en ga nooit op eigen houtje een afgesloten gebied in. Bij een geopende uitbarsting is de wandeling naar het uitzichtpunt vaak tien tot vijftien kilometer heen en terug over scherp lavagesteente. Op hetzelfde schiereiland liggen het dampende veld Gunnuhver, de Blue Lagoon en de lavatunnel Raufarhólshellir richting de Hengill-regio.

In het noorden en oosten liggen Mývatn, Krafla en Vatnajökull

Langs de Ringweg ligt in het noorden het meer Mývatn met pseudokraters en warme baden, en direct erachter de Krafla-regio met het kratermeer Víti en het nog nasmeulende lavaveld van Leirhnjúkur. Noordelijker dondert Dettifoss 44 meter naar beneden over een breedte van ruim honderd meter, wat hem tot de krachtigste waterval van Europa maakt. In het zuidoosten ligt Nationaal Park Vatnajökull rond de gelijknamige gletsjer, met Skaftafell als toegangspoort en de door basaltzuilen omlijste Svartifoss op een uur wandelen vanaf de parkeerplaats. Parkeren kost hier 750 tot 1.000 kronen. De afstand Reykjavík-Mývatn is via de noordelijke route ruim 480 kilometer, dus dit is werk voor meerdere dagen.

Het binnenland is maar drie maanden per jaar open

De hooglandwegen door het midden van het eiland, met Kjölur en Sprengisandur als de twee doorsteken, gaan doorgaans half juni open en half september weer dicht. Ze zijn onverhard, hebben doorwaadplaatsen en mogen alleen met een vierwielaangedreven auto worden gereden. Vanuit Landmannalaugar loopt de Laugavegur, de bekendste meerdaagse route van het land, in 55 kilometer naar Þórsmörk. Let op, want schade door water in de motor wordt door vrijwel geen enkele huurverzekering gedekt en een berging uit het binnenland kost duizenden euro's. Wie daar niet zeker van is, boekt een dagtocht met een hooglandbus vanaf 150 euro per persoon. Ook de Westfjorden in het noordwesten vragen extra reistijd, want de fjordwegen zijn lang en deels onverhard.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer drie uur. IJsland rekent in kronen en vrijwel alles gaat met de kaart. Reken op 300 kronen per liter benzine en 3.000 tot 5.000 kronen voor een eenvoudige maaltijd, wat zelf koken in een huisje het grootste verschil in de reisbegroting maakt. Op een regendag in Reykjavík is Perlan met zijn ijsgrot en planetarium de overdekte uitwijk. Juni tot augustus geeft 10 tot 15 graden en licht tot diep in de nacht, terwijl september tot maart kans op noorderlicht geeft maar korte dagen. Het waait hier hard, dus houd bij het openen van een autoportier de deur vast; weggerukte portieren zijn de meest voorkomende schade aan huurauto's en vallen buiten de dekking.