Wat te doen in Napels met kastelen, pizza en ondergrondse stad

Onder Napels ligt een tweede stad van gangen en holtes

De ondergrond bestaat uit geel tufsteen, dat vanaf de vierde eeuw voor Christus onder de stad vandaan is gehakt om er bovengronds mee te bouwen. De holtes die zo ontstonden werden later waterreservoir, vuilstort en in de Tweede Wereldoorlog schuilkelder voor tienduizenden mensen. Bij elkaar gaat het om honderden kilometers gang op tientallen meters diepte. Dit artikel behandelt die ondergrond, de kastelen en de pizza, met entreeprijzen, tijden en de dingen waar je op let. Italië betaalt met de euro.

Napoli Sotterranea gaat veertig meter diep

Vanaf de Piazza San Gaetano in het oude centrum daal je met een gids ruim 130 treden af naar de gangen van het Grieks-Romeinse waterstelsel, dat tot na de cholera-uitbraak van 1884 in gebruik was en daarna werd dichtgemetseld. Beneden liggen regenbakken en in de oorlog ingerichte schuilplaatsen met bedden en speelgoed. Een rondleiding kost rond de 12 euro en duurt anderhalf uur; ze vertrekken ongeveer elk uur. Let op: op één punt ga je met een kaars door een gang van ongeveer 50 centimeter breed, en dat stuk kun je overslaan. Beneden is het het hele jaar rond de 15 graden. In hetzelfde bezoek zit een Romeins theater waar keizer Nero volgens de overlevering optrad, nu ingebouwd onder woonhuizen.

In de Galleria Borbonica staan auto's uit de oorlog

Koning Ferdinand II liet deze tunnel in 1853 graven als vluchtweg van het koninklijk paleis naar de kazerne in Chiaia; hij is nooit afgemaakt. In de Tweede Wereldoorlog werd hij schuilkelder, en toen die werd ontruimd bleven er auto's, motoren en brommers staan die er nu nog roesten. Een rondleiding kost 12 tot 18 euro en duurt anderhalf uur; er zijn ook tochten met helm en zaklamp door de ruwere delen en een variant op een vlot. Dit stelsel is minder bekend dan Napoli Sotterranea en er staat vrijwel nooit een rij, terwijl het minstens zo interessant is. De ingang zit in een parkeergarage aan de Via Morelli.

Castel dell'Ovo staat op het eilandje Megaride en is gratis

Op deze rots, met een dam aan de kust vast, lag volgens de overlevering de Griekse nederzetting Parthenope uit de achtste eeuw voor Christus. Het kasteel zoals het er nu staat is in de twaalfde eeuw begonnen. De naam komt van het verhaal dat Vergilius een ei in de fundering metselde: breekt het ei, dan valt de burcht. Toegang is gratis en het is dagelijks van 9.00 uur tot zonsondergang open; vanaf het centrum is het 2 kilometer lopen langs de boulevard. Reken op een uur. Van de bovenste terrassen kijk je over de hele baai en op de Vesuvius, en dat is het beste gratis uitzicht van de stad. Aan de voet ligt Borgo Marinari, een haventje met visrestaurants waar een maaltijd 30 tot 60 euro kost.

Het Castel Nuovo heeft een marmeren poort tussen twee torens

Karel van Anjou liet dit vijfhoekige kasteel met vijf ronde torens vanaf 1279 bouwen; de Napolitanen noemen het Maschio Angioino. Tussen twee torens staat een witte marmeren triomfboog, tussen 1453 en 1471 gebouwd ter ere van de intocht die Alfons van Aragon in 1443 hield. Entree kost rond de 6 euro en het is van maandag tot zaterdag open van 9.00 tot 18.00 uur. Reken op anderhalf uur. Binnen zit het Museo Civico en de Sala dei Baroni, met een sterrengewelf van bijna 30 meter hoog zonder één steunpilaar. Onder de vloer ligt een put die de krokodillenput heet, met een verhaal over gevangenen dat niemand kan bewijzen.

Een echte pizza gaat zestig tot negentig seconden de oven in

De regels liggen vast bij de Associazione Verace Pizza Napoletana: deeg van tarwebloem, water, zout en gist, met de hand plat geduwd en gebakken op een vloer van 430 tot 485 graden. Volgens Unesco staat het vak van de Napolitaanse pizzabakker sinds 2017 op de lijst van immaterieel erfgoed. Een margherita kost 5 tot 9 euro. De bodem hoort in het midden zacht en slap te zijn en aan de rand zwart gevlekt; wie een knapperige bodem verwacht, krijgt hier iets anders. Bij de bekendste adressen aan de Via dei Tribunali staat tussen 19.00 en 21.00 uur een rij van een uur; ga om 12.30 uur en je loopt zo naar binnen.

Op straat wordt de gefrituurde variant verkocht

De pizza fritta is een gevouwen deegpakketje met ricotta, provola en cicoli, restjes gebakken spek, dat in de olie gaat in plaats van de oven. Hij komt uit de armere wijken van na de oorlog, toen brandhout duur was en olie niet. Een portie kost 2 tot 4 euro en de kramen draaien ruwweg van 10.00 tot 22.00 uur. Dit is de goedkoopste warme maaltijd van de stad en je eet hem lopend uit papier. Bij dezelfde kramen koop je een cuoppo, een puntzak met gefrituurde inktvis, ansjovis en groente, voor 5 tot 10 euro; wat erin zit wisselt per dag, dus vraag ernaar.

De Cristo velato in de Cappella Sansevero is het drukst bezochte beeld

Giuseppe Sanmartino hakte dit beeld in 1753 uit één blok marmer: een liggende Christus onder een sluier die doorschijnend lijkt. De opdrachtgever, vorst Raimondo di Sangro, was alchemist en liet in de kelder twee geprepareerde lichamen met zichtbare bloedvaten achter waar nog steeds over wordt gediscussieerd. Entree kost rond de 10 euro met een tijdvak dat je vooruit boekt; de kapel is dicht op dinsdag en je staat er tussen de mensen in een zaal van nog geen 20 bij 10 meter. Reken op drie kwartier. Fotograferen mag niet en daar wordt op gelet.

Kijk uit voor scooters in de smalle straten

In de oude wijken zijn de straten 3 tot 5 meter breed, met stoepen van soms een halve meter, en er rijden scooters doorheen, vaak met twee of drie mensen erop. Ze komen van achteren en wijken laat uit. Loop aan de gevelkant, kijk om voor je oversteekt en houd kinderen aan de hand. Draag een tas aan de gevelzijde met de sluiting naar je toe. In de metro en op de Via Toledo wordt gewaarschuwd voor zakkenrollers, en dat is hier een reëel probleem en geen formaliteit. Laat waardevolle spullen niet zichtbaar in een auto achter, ook niet voor een half uur.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer tweeënhalf uur op Capodichino; met de Alibus ben je in twintig minuten op de Piazza Garibaldi of het Municipio voor rond de 5 euro. In de stad is de metro sneller dan elke auto en een rit kost rond de 1,30 euro; het station Toledo is als kunstwerk ingericht en alleen daarvoor al een ritje waard. Naar de Vomero gaan drie kabelspoorbanen die in het gewone kaartje zitten; boven staat het Castel Sant'Elmo, waarvoor je rond de 5 euro betaalt en vanwaar je over de hele stad en de baai kijkt. April, mei, september en oktober geven 20 tot 27 graden. In juli en augustus is het 30 tot 35 graden en zijn veel zaken twee weken dicht; in de winter is het 10 tot 15 graden en blijft vrijwel alles open.