Bezoek Palermo, Taormina, de Etna en de Vallei der Tempels

In Palermo staan Arabische, Normandische en barokke gebouwen door elkaar

De stad is achtereenvolgens Fenicisch, Romeins, Arabisch, Normandisch en Spaans geweest, en dat zie je aan één gebouw tegelijk. De kathedraal werd in 1185 begonnen op de plek van een moskee, die zelf op een basiliek stond; aan de zuidgevel zit nog een zuil met een vers uit de Koran erin gehakt. Volgens Unesco staan negen Arabisch-Normandische gebouwen in en om de stad sinds 2015 op de werelderfgoedlijst, waaronder de kathedralen van Monreale en Cefalù. Dit artikel loopt Palermo, Taormina, de Etna en de Valle dei Templi af, met entreeprijzen, openingstijden en reistijden. Italië betaalt met de euro.

De Cappella Palatina is met goud bekleed en heeft een Arabisch plafond

In het Palazzo dei Normanni liet koning Rogier II tussen 1132 en 1140 deze kapel bouwen, met Byzantijnse mozaïeken op een gouden ondergrond en een houten plafond van moekarnas, de honingraatvorm uit de islamitische bouwkunst, beschilderd met taferelen uit het hofleven. Entree voor paleis en kapel kost rond de 19 euro; op dinsdag, woensdag en donderdag is een deel van de zalen gesloten omdat het regionale parlement er vergadert. Reken op anderhalf uur. In Monreale, 8 kilometer verderop en een half uur met de bus, is de hele kathedraal met ongeveer 6.400 vierkante meter mozaïek bedekt, voor rond de 12 euro inclusief de kloostergang.

De markten van Palermo draaien in de ochtend

Ballarò, Capo en Vucciria zijn geen toeristenmarkten maar gewone groente-, vis- en vleesmarkten in de oude wijken, met verkopers die hun waar zingend aanprijzen. Ballarò is de grootste en draait van maandag tot zaterdag van ongeveer 7.00 tot 14.00 uur. Rondlopen kost niets. Een pane con panelle, een broodje met kikkererwtenkoekjes, kost 2 tot 3 euro en een portie stigghiola of milza is voor liefhebbers. 's Avonds veranderen delen van Ballarò en Vucciria in uitgaansgebied. Let op: dit zijn dichtbevolkte wijken waar brommers hard door de steegjes rijden en waar je je tas voor je houdt.

Onder een klooster in Palermo hangen achtduizend gemummificeerde doden

In de Catacombe dei Cappuccini staan en hangen sinds 1599 de lichamen van geestelijken, burgers en kinderen, gesorteerd naar stand en beroep en gekleed zoals ze begraven wilden worden. Het zijn er naar schatting achtduizend; de laatste bijzetting was in 1920, van een meisje van twee dat nog vrijwel gaaf is. Entree kost 3 tot 5 euro en het is dagelijks open, met een middagpauze. Reken op drie kwartier. Fotograferen mag niet en daar wordt op gelet. Dit is niets voor jonge kinderen of voor wie hier moeite mee heeft; het is geen tentoonstelling maar een begraafplaats die toevallig droog genoeg was om de lichamen te bewaren.

In Taormina kijk je vanuit een Grieks theater op de Etna

Het Teatro Antico werd in de derde eeuw voor Christus door de Grieken in de helling uitgehakt en door de Romeinen verbouwd tot arena; door de opening achter het toneel zie je de vulkaan en de Ionische Zee liggen. Er passen ongeveer vijfduizend mensen in en er worden nog concerten gegeven. Entree kost rond de 14 euro en het is dagelijks open van 9.00 uur tot een uur voor zonsondergang. Reken op een uur. Let op: Taormina is het drukste stadje van Sicilië en de Corso Umberto staat tussen 11.00 en 18.00 uur vol; kom vroeg of blijf slapen. Naar het strand en Isola Bella gaat een kabelbaan in twee minuten voor rond de 3 euro enkele reis.

Op de Etna kom je met de auto tot 1.900 meter

Aan de zuidkant ligt Rifugio Sapienza op ongeveer 1.900 meter, aan de noordkant Piano Provenzana. Vanaf Sapienza brengt een kabelbaan je naar 2.500 meter en een terreinbus met gids naar ongeveer 2.900 meter; samen kost dat rond de 75 euro per persoon. Zelf omhoog lopen mag tot 2.900 meter en is gratis. Vlak bij de parkeerplaats liggen de Crateri Silvestri uit 1892, twee uitgedoofde kraters waar je zo omheen loopt. Neem een jas mee: boven is het 15 graden kouder dan aan de kust en er staat wind. Rond de berg rijdt de Circumetnea, een smalspoortrein die in ruim drie uur langs de dorpen aan de voet gaat, voor rond de 10 euro.

De Tempel van Zeus in Agrigento is nooit afgemaakt

Deze tempel was met ongeveer 112 bij 56 meter een van de grootste Dorische bouwwerken die ooit zijn begonnen, met reuzenfiguren van 7,65 meter hoog tussen de zuilen. Hij is na de inval van Carthago in 406 voor Christus nooit voltooid en later door aardbevingen en steenroof tot een puinveld teruggebracht; één telamon ligt er nog languit. Entree tot de Valle dei Templi kost rond de 12 euro en het terrein is dagelijks open, in de zomer ook 's avonds met verlichting. Binnen het park ligt de Giardino della Kolymbethra, een citrustuin in een oude waterput, voor enkele euro's extra. Agrigento was in 2025 Italiaanse cultuurhoofdstad, wat het bezoek dat jaar opdreef.

Van de Etna komen wijn en pistaches

Op de zwarte hellingen groeien de nerello mascalese voor rode wijn en de carricante voor witte, op percelen tot 1.000 meter hoogte; sommige stokken zijn meer dan honderd jaar oud omdat de druifluis de lavagrond niet aankon. Een proeverij bij een wijnhuis rond Randazzo of Milo kost 20 tot 40 euro per persoon en gaat op afspraak. In Bronte, aan de westkant van de berg, groeit een pistache die maar eens in de twee jaar wordt geoogst, in de oneven jaren, omdat de bomen het jaar ertussen rusten; honderd gram gepelde pistaches kost 8 tot 15 euro. In Zafferana Etnea komt de honing vandaan. Een pistachepesto of een ijsje van Bronte-pistache kost 4 tot 7 euro.

De afstanden op Sicilië vallen tegen

Van Palermo naar Taormina is het 250 kilometer en drie uur over de snelweg; van Taormina naar Agrigento 280 kilometer en ruim drie uur, grotendeels over gewone wegen. Het eiland meet ongeveer 25.700 vierkante kilometer en is daarmee het grootste van de Middellandse Zee. Reken dus op twee standplaatsen voor een week, bijvoorbeeld een in het westen en een in het oosten. De trein langs de noord- en oostkust werkt tussen Palermo, Messina, Taormina, Catania en Syracuse; naar Agrigento en het binnenland heb je een auto nodig, voor 35 tot 70 euro per dag. Let op: in de oude centra gelden autoluwe zones met camera's.