Vulkanen, tempels en Siciliaanse keuken op Sicilië

De Etna verandert elk jaar van hoogte

Deze vulkaan boven Catania is de hoogste actieve van Europa en groeit en slinkt met elke uitbarsting; recente metingen komen rond 3.350 meter uit, en de zuidoostkrater was in 2021 tijdelijk het hoogste punt. Er is vrijwel altijd wel ergens activiteit, waardoor de toegestane hoogte per week verschilt. Tot ongeveer 1.900 meter kom je met de auto, bij Rifugio Sapienza aan de zuidkant of Piano Provenzana aan de noordkant. De kabelbaan en de terreinbus naar 2.900 meter kosten samen rond de 75 euro; zelf lopen tot 2.900 meter mag en is gratis, hoger alleen met een gids. Dit artikel behandelt de vulkanen, de tempels en de keuken, met prijzen, tijden en afstanden. Italië betaalt met de euro.

De namen van de tempels in Agrigento zijn achttiende-eeuws verzonnen

In de Valle dei Templi staan zeven Dorische tempels uit de vijfde eeuw voor Christus, uit de tijd dat de stad Akragas heette. De namen Concordia, Juno en Heracles zijn pas in de achttiende eeuw bedacht door geleerden; aan welke goden ze echt gewijd waren, is grotendeels onbekend. De Tempel van Concordia staat er nog vrijwel gaaf bij, en dat komt doordat hij in de zesde eeuw tot kerk werd verbouwd en daardoor onderhouden bleef. Entree kost rond de 12 euro en het terrein is dagelijks open, in de zomer ook 's avonds. Het park meet ongeveer 1.300 hectare, dus reken op drie uur en op een bus of pendeldienst tussen de twee ingangen. Let op: er is nauwelijks schaduw.

De Siciliaanse keuken komt uit vier kolonisaties

De Grieken brachten de olijf en de wijn, de Arabieren de rijst, de suiker, de citrus en de amandel, de Noormannen de stokvis en de Spanjaarden de tomaat en de aubergine uit Amerika. Dat zie je terug in de caponata, zoetzuur van azijn en suiker, en in de cassata met marsepein en gekonfijt fruit. Een arancino kost 2 tot 4 euro; in Catania is hij kegelvormig en heet hij arancino, in Palermo rond en arancina, en daar wordt om geruzied. Pasta alla Norma met aubergine en ricotta salata is naar de opera van Bellini genoemd en komt uit Catania; een bord kost 10 tot 14 euro. In de zomer ontbijten Sicilianen met granita en een brioche, samen 3 tot 5 euro.

Op Stromboli mag je niet meer naar de top

Deze vulkaan in de Eolische Eilanden barst elke tien tot twintig minuten uit met korte explosies, en dat doet hij al duizenden jaren. Sinds de zware uitbarstingen van 2019, waarbij een wandelaar omkwam, geldt een hoogtebeperking: begeleide tochten komen niet verder dan een paar honderd meter, terwijl de top op 924 meter ligt. Een begeleide tocht kost 30 tot 45 euro per persoon en duurt drie uur, met vertrek in de late middag zodat je bij schemering kijkt. Zonder gids mag je alleen het laagste stuk op. Wie de explosies van dichtbij wil zien, neemt een avondboot die voor de Sciara del Fuoco blijft liggen, voor 25 tot 40 euro. Let op: de regels veranderen met de activiteit, dus kijk ze vlak voor vertrek na.

Selinunte is het grootste archeologische park van Europa

Deze Griekse stad aan de zuidwestkust werd in de zevende eeuw voor Christus gesticht en in 409 voor Christus door Carthago verwoest. Het terrein meet volgens de parkdienst ongeveer 270 hectare en bestaat uit een akropolis op een klif, een tempelheuvel en een oostelijke heuvel met de grote tempel E, die aan Hera wordt toegeschreven en in de jaren vijftig weer is opgericht. Entree kost rond de 6 euro en het park is dagelijks open. Er rijdt een elektrisch wagentje tussen de delen voor enkele euro's; te voet ben je er drie uur mee bezig. Een paar kilometer verderop liggen de steengroeven van Cave di Cusa, waar afgebroken zuiltrommels nog in de rots zitten van de dag dat het werk stopte.

In Marsala maakten Engelsen de wijn beroemd

De Engelse handelaar John Woodhouse begon hier vanaf 1773 wijn met alcohol te versterken zodat hij de zeereis overleefde; daarmee ontstond de marsala zoals die nu bestaat. Er zijn droge en zoete soorten, van ambra tot rubino, en de beste rijpen jaren op hout. Een rondleiding met proeverij bij een wijnhuis kost 15 tot 35 euro per persoon en gaat op afspraak, van maandag tot zaterdag. Een fles kost 10 tot 40 euro. Rond de stad staan ook witte druiven als grillo, inzolia en catarratto, en ten noorden liggen de zoutpannen van Mozia met windmolens en bergen zeezout. De rode wijn van de Etna, van de nerello mascalese, komt uit een heel andere hoek van het eiland.

In Syracuse liggen de tempels niet allemaal in het park

De Tempel van Apollo uit de zesde eeuw voor Christus staat op het eilandje Ortigia, midden in de stad, en is de oudste Dorische tempel van Sicilië. De Tempel van Athena staat er ook, maar dan verbouwd: hij zit ingemetseld in de kathedraal, waar je de zuilen in de zijwanden ziet staan. Het Parco Archeologico della Neapolis ligt een kilometer verderop en heeft geen tempels maar een Grieks theater, een Romeins amfitheater en de Orecchio di Dionisio, een grot van 23 meter hoog met een galm. Entree tot het park kost rond de 17 euro, de kathedraal enkele euro's en de Tempel van Apollo is gratis. Reken op een halve dag voor beide. In mei en juni worden er Griekse tragedies in het theater opgevoerd, met kaarten van 30 tot 80 euro.

Bij Segesta staat een tempel die nooit is afgemaakt

De Dorische tempel op de heuvel dateert van rond 420 voor Christus en is vrijwel intact, maar hij heeft geen dak, geen cella en geen groeven in de zuilen; het werk is halverwege gestopt. De stad was bovendien geen Griekse maar een Elymische, die in Griekse stijl bouwde om aansluiting te zoeken bij haar buren. Entree kost rond de 6 euro en het terrein is dagelijks open. Hoger op de berg ligt een theater uit de derde eeuw voor Christus dat over de vlakte tot de zee kijkt; een pendelbus brengt je erheen voor enkele euro's, of je loopt 1,5 kilometer omhoog met 200 hoogtemeters. Reken op twee uur. In de zomer worden er 's avonds voorstellingen gegeven.

Op Vulcano is de kraterrand niet altijd toegankelijk

Dit eiland ten noorden van Sicilië heeft in de Gran Cratere een krater van ongeveer 500 meter doorsnede, met gele zwavelafzettingen langs de fumarolen. De laatste uitbarsting was tussen 1888 en 1890 en duurde bijna twee jaar. Sinds het najaar van 2021 is de toegang meermalen gesloten wegens te hoge gasconcentraties, dus kijk voor vertrek na of het pad open is. Wanneer het open is, kost de klim enkele euro's en loop je in een uur omhoog over 390 hoogtemeters. De modderbaden aan de haven zijn al jaren dicht. De veerboot vanaf Milazzo duurt drie kwartier tot anderhalf uur en kost 20 tot 30 euro retour. Let op: het hele eiland ruikt naar zwavel en zilveren sieraden lopen er aan.