Wandelen langs de kust of in het binnenland van Sicilië

Op Sicilië kies je tussen zeekliffen en bergdorpen

Sicilie is met ruim 25.700 vierkante kilometer het grootste eiland van de Middellandse Zee, en dat betekent dat je er twee totaal verschillende wandelvakanties kunt houden: langs een kustlijn van zo'n 1.000 kilometer met reservaten en baaien, of in een binnenland met bergketens tot boven de 1.800 meter en een actieve vulkaan. Dit artikel zet beide naast elkaar, met de afstanden, de kosten en de seizoenen erbij.

Zingaro is het reservaat dat de kustweg tegenhield

Riserva dello Zingaro tussen Scopello en San Vito lo Capo werd in 1981 het eerste natuurreservaat van Sicilie, opgericht nadat duizenden mensen protesteerden tegen een geplande kustweg die er dwars doorheen zou lopen. Die weg kwam er niet, en daardoor is dit nog altijd autovrij gebied. Het kustpad loopt in ongeveer 7 kilometer van de ene ingang naar de andere, met een klim van rond de 100 meter en zeven kiezelbaaien onderweg waar je kunt zwemmen. Entree is ongeveer 5 euro. Neem water mee, want er is onderweg niets te koop, en houd er rekening mee dat er geen schaduw is op het pad.

De Madonie zijn het bergland achter Cefalu

Nationaal Park Madonie beslaat zo'n 40.000 hectare direct achter de noordkust en klimt tot 1.979 meter op de Pizzo Carbonara, na de Etna het hoogste punt van het eiland. Er groeit onder meer de Nebrodi-zilverspar, waarvan volgens botanici nog maar enkele tientallen exemplaren in het wild over zijn. De bergdorpen zijn hier het decor: Castelbuono met zijn kasteel uit 1316, Petralia Soprana op ruim 1.100 meter en Polizzi Generosa met uitzicht over twee dalen. Routes lopen van dorpsrondjes van 5 kilometer tot dagtochten van 15 tot 20 kilometer. In de winter ligt er sneeuw en is er zelfs een kleine skilift bij Piano Battaglia.

De Etna is de wandeling die alle andere overstemt

De Etna is met ruim 3.300 meter de hoogste actieve vulkaan van Europa, staat sinds 2013 op de werelderfgoedlijst en verandert regelmatig van hoogte door uitbarstingen. Wandelen doe je op verschillende niveaus: de zuidkant bij Rifugio Sapienza is toeristischer, de noordkant bij Piano Provenzana rustiger en groener. Vanaf 1.900 meter brengt een kabelbaan je naar 2.500 meter voor rond de 50 euro retour; daarboven is een gids verplicht, en dat kost ongeveer 40 tot 60 euro extra. Wie het gratis wil, loopt de oude kraters op lagere hoogte, zoals de Monti Silvestri, of de bospaden door het Bosco Ragabo. Houd er rekening mee dat de top bij verhoogde activiteit dichtgaat, ook bij prachtig weer.

De Nebrodi zijn het groenste deel van het eiland

Nationaal Park Nebrodi is met ruim 85.000 hectare het grootste beschermde gebied van Sicilie en het meest bosrijke: beuken, eiken en het meer van Biviere op ruim 1.200 meter, waar in het najaar trekvogels neerstrijken. Wie het idee heeft dat Sicilie kaal en droog is, wordt hier gecorrigeerd. Er lopen halfwilde zwarte varkens en de Sanfratellano-paarden rond, en het gebied leeft van de veeteelt en de kaas. Routes zijn vaak lange, rustige bospaden van 10 tot 18 kilometer; de bewegwijzering is matig, dus een GPX-track op de telefoon is hier geen luxe. De Peloritani-keten verder oostelijk sluit hierop aan en kijkt bij helder weer uit over de Straat van Messina naar Calabrie.

Cefalu en Trapani zijn de kustsprintjes

Boven Cefalu rijst de Rocca, een kalksteenrots van 270 meter met een pad dat in ongeveer 40 minuten naar boven klimt, langs de Tempio di Diana uit de 9e eeuw voor Christus en de resten van een middeleeuwse burcht; entree rond de 5 euro. Het uitzicht over het stadje en de normandische kathedraal uit 1131 is de reden dat iedereen die klim doet. Bij Trapani in het westen loop je over de zoutpaden tussen de zoutpannen en molens richting Marsala, spiegelvlak en het mooist bij zonsondergang. Erica, het bergdorp erboven op 750 meter, bereik je met de kabelbaan in tien minuten voor rond de 9 euro retour, of te voet in twee uur klimmen.

Het zuidoosten is barok, zout en klifpad

Rond Syracuse en Noto liggen de paden door het binnenland: de Cavagrande del Cassibile is een kloof van zo'n 10 kilometer lang met natuurlijke poelen op de bodem, waar je in ongeveer een uur steil afdaalt en anderhalf uur klimt om terug te komen. De afdaling wordt bij hitte of na regen soms gesloten. Aan de kust bij Marzamemi, een vissersdorp dat leefde van de tonijnvangst, ligt het reservaat Vendicari: kwelders, zoutpannen en stranden waar flamingo's overwinteren, met een vlakke route van zo'n 8 kilometer langs de oude tonnara. De vroegchristelijke en Griekse resten liggen er letterlijk langs het pad.

Enna en het midden zijn het lege deel

Enna ligt op 931 meter en is daarmee de hoogste provinciehoofdstad van Italie; het kasteel van Lombardia met zijn overgebleven torens kijkt uit over het hele middengebied tot aan de Etna. Hier wandel je tussen graanvelden en over oude herderspaden waar je een hele dag niemand tegenkomt. Vlakbij ligt het meer van Pergusa, in de mythologie de plek waar Persephone werd geschaakt, met een vlakke rondgang van ongeveer 7 kilometer. Het binnenland is in juli en augustus keihard en heet, met temperaturen boven de 40 graden; dit is bij uitstek een gebied voor het voorjaar en het najaar.

Praktisch en wanneer je loopt

Een huurauto is op Sicilie vrijwel onmisbaar, want het openbaar vervoer bedient de bergdorpen nauwelijks; reken op 30 tot 50 euro per dag en op smalle, bochtige wegen waar 60 kilometer een uur duurt. Italie betaalt met euro's. Neem minstens twee liter water per persoon mee en stevige schoenen, want de paden zijn vaak steenachtig. April, mei, oktober en november zijn de wandelmaanden: bloeiende hellingen in het voorjaar, milde temperaturen in het najaar en zeewater dat in oktober nog rond de 22 graden ligt. Juli en augustus zijn voor wandelen te heet en brengen bovendien risico op bosbranden, waardoor gebieden zonder aankondiging dichtgaan. Controleer de openstelling altijd de dag voor vertrek.