Glooiende heuvels en rustige dorpen in Bjelovar-Bilogora

De heuvels hier komen niet boven de driehonderd meter

De rug die aan deze streek zijn naam geeft, is een langgerekte lage bult met een hoogste punt van ongeveer 307 meter. Wie bergen verwacht, komt bedrogen uit; wat u krijgt is glooiend akkerland met eikenbos, wijngaarden en dorpen van honderd tot duizend inwoners. De provincie meet volgens het Kroatische bureau voor de statistiek ongeveer 2.640 vierkante kilometer en telt rond de 100.000 inwoners, een vijfde minder dan tien jaar geleden. Dit artikel behandelt wat er te doen is, met prijzen, openingstijden en afstanden.

Bjelovar is in 1756 op de tekentafel ontworpen

Anders dan de meeste Kroatische steden is deze plaats niet organisch gegroeid: ze werd in 1756 aangelegd als garnizoensstad van de militaire grens, met een dambordpatroon van straten rond een rechthoekig plein van ruim 200 meter lang. Rondlopen kost niets. Aan het plein staan een kerk uit de achttiende eeuw en het stadsmuseum, dat rond de 3 euro kost en van dinsdag tot zondag open is van 9.00 tot 17.00 uur. Reken op twee uur voor het centrum. Vanaf Zagreb is het 80 kilometer, ruim een uur rijden.

In het westen van de provincie ligt de grootste Tsjechische gemeenschap van het land

In en rond het kuurstadje Daruvar wonen sinds de negentiende eeuw Tsjechen die door de Habsburgse overheid werden aangetrokken. Er zijn Tsjechische scholen, verenigingen en een brouwerij die uit 1840 stamt. Rondlopen kost niets; opschriften zijn er tweetalig. De thermale baden, die al door de Romeinen werden gebruikt, kosten rond de 8 euro voor een dagkaart en zijn dagelijks open van 9.00 tot 20.00 uur. Vanaf Bjelovar is het 50 kilometer, drie kwartier.

Het schrijversdorp in het noorden heeft een museum en een festival

In een dorp in het noorden van de provincie werd in 1899 een schrijver van kinderboeken geboren wiens werk in Kroatië op vrijwel elke school wordt gelezen. In zijn geboortehuis zit een klein museum. Entree kost enkele euro's en het is doorgaans van maandag tot vrijdag open van 8.00 tot 15.00 uur; buiten die uren op afspraak. In het najaar wordt er een kinderboekenfestival gehouden. Voor Nederlandse bezoekers is dit vooral aardig als u ziet hoe een dorp van zeshonderd mensen een eigen museum draaiende houdt.

Op de zuidhellingen liggen wijngaarden met graševina

De zuidkant van de heuvelrug is beplant met wijnstokken, vooral met de witte druif die in heel continentaal Kroatië de belangrijkste is. De wijngoederen zijn klein en veelal familiebedrijven. Een proeverij met een hapje kost 10 tot 20 euro per persoon en gaat vrijwel altijd op afspraak; spontaan aanbellen werkt hier zelden. Bel of mail een dag vooruit. Let op: veel producenten hebben geen proeflokaal maar ontvangen u in de kelder of op het erf, en dat betekent dat er niemand is als u onaangekondigd komt.

De eiken houtbouw is hier de streekarchitectuur

De oude dorpshuizen zijn opgetrokken uit balken van Slavonische eik, met houten veranda's en een dak dat een meter oversteekt; de oudste dateren uit de negentiende eeuw. Er staan er in elk dorp nog enkele, vaak naast nieuwbouw van steen. Bekijken kost niets; ze staan langs de doorgaande wegen. In een paar dorpen is er een als streekmuseum ingericht, voor 2 tot 4 euro, doorgaans alleen in het weekeinde van 10.00 tot 16.00 uur. Deze bouwwijze verdwijnt snel, want onderhoud is duur en de dorpen lopen leeg; wat u nu ziet staat er over twintig jaar mogelijk niet meer.

Wandelen en fietsen gaat hier over landwegen, niet over paden

Er is geen net van gemarkeerde wandelroutes zoals in de bergen; u loopt en fietst over onverharde veldwegen tussen de akkers en door het eikenbos. Dat is vlak tot licht glooiend en geschikt voor elk niveau. Het kost niets en er zijn geen slagbomen. Reken op 20 tot 40 kilometer fietsen per dag. Neem eten en water mee, want in de kleine dorpen is vaak alleen een café en geen winkel. Na regen zijn de veldwegen modderig en met een racefiets onbegaanbaar.

Ooievaars broeden hier gewoon in de dorpen

Op schoorstenen en elektriciteitsmasten staan nesten van witte ooievaars van soms 2 meter doorsnede, die van maart tot augustus bezet zijn. Ze foerageren in de natte weiden langs de beken. Kijken kost niets en kan overal. De beste tijd is eind mei en juni, wanneer de jongen groot genoeg zijn om boven de nestrand uit te komen. Blijf op de weg staan en gebruik een verrekijker; klimmen of dichterbij komen is niet nodig en verstoort de vogels.

Praktisch

U vliegt in ongeveer twee uur op Zagreb en rijdt daarna 80 kilometer oostwaarts. Kroatië betaalt sinds 2023 met de euro en hoort bij het Schengengebied. Een huurauto is hier onmisbaar: er rijden enkele bussen per dag tussen de grotere plaatsen en op zondag vrijwel niets. Mei, juni en september geven 20 tot 27 graden en zijn het aangenaamst. In juli en augustus loopt het op naar 32 graden en is het in het binnenland benauwd. In de winter is het min 2 tot 5 graden met mist in de dalen, en dan is er buiten de dorpen weinig te doen.