Karlovac, stad van vier rivieren en historische vestingwerken

Karlovac is op 13 juli 1579 op de tekentafel ontworpen

De stad is niet gegroeid maar bedacht: aartshertog Karel II van Binnen-Oostenrijk liet hier een vesting aanleggen in de vorm van een zespuntige ster, als grendel op de weg die de Ottomanen richting Ljubljana en Wenen zouden nemen. Naar hem heet de stad Karlovac, in het Duits Karlstadt. Binnen de ster liggen vierentwintig rechthoekige bouwblokken rond een centraal plein, een plattegrond die in vier eeuwen niet is veranderd. Dit artikel behandelt de stad en haar rivieren, met entreeprijzen, afstanden en rijtijden. Kroatië rekent sinds 2023 in euro's.

De grachten liggen er nog, maar dan als plantsoen

Toen de vesting in de achttiende eeuw haar militaire functie verloor, werden de wallen en grachten vanaf de jaren dertig van de negentiende eeuw omgevormd tot een groene ring van lanen en plantsoenen; je loopt er in een half uur omheen en ziet aan het reliëf precies waar de punten van de ster lagen. Rondlopen kost niets. Op de luchtfoto's bij het stadsmuseum zie je de zeshoek in één oogopslag. Van de oorspronkelijke vestingmuren zelf is boven de grond weinig over: het metselwerk is in de negentiende eeuw hergebruikt voor de huizen eromheen.

In het Frankopan-paleis zit het stadsmuseum

Dit pand binnen de ster is een van de oudste van de stad en herbergt de collectie over de vesting, de Habsburgse militaire grens en het dagelijks leven van de stad; er staan maquettes van de zespuntige plattegrond en wapens uit de Ottomaanse tijd. Entree kost enkele euro's en het museum is van dinsdag tot zondag open. Reken op een uur. De families Zrinski en Frankopan bezaten in deze streek eeuwenlang de grond; hun namen kom je op de gevels en in de straatnamen steeds tegen.

Vier rivieren komen bij deze stad samen

De Kupa, de Korana, de Mrežnica en de Dobra stromen alle vier binnen een paar kilometer van het centrum; dat is de reden dat de vesting hier werd neergezet, want water was de beste verdediging. De Kupa is met bijna 300 kilometer de langste en vormt verderop de grens met Slovenië. Varen en zwemmen kosten niets; een kano of kajak huren kost 25 tot 45 euro per dag. Let op: de Korana en de Mrežnica komen uit karstbronnen en blijven ook in augustus rond de 15 graden, terwijl de Kupa dan 20 tot 23 graden haalt.

Het stadsstrand aan de Korana ligt op loopafstand van de ster

Het Foginovo-bad is sinds de jaren dertig het zwembad van de stad: een stuk oever met trappen, grasvelden en een houten steiger, midden in de bebouwing. In de zomer duiken de jongeren er van de brug. Toegang is gratis. Het water is helder maar koud, met 15 tot 18 graden in juli en augustus, en de bodem is glad steen. Er staat een kiosk waar een ijsje of een drankje enkele euro's kost. Vanaf het centrale plein loop je er in tien minuten heen.

Boven de stad staat een burcht uit de dertiende eeuw

Het kasteel Dubovac staat op een heuvel 2 kilometer ten westen van het centrum en is eeuwen ouder dan de vesting eronder; het was onder meer in handen van de Zrinski en de Frankopan. Vanaf de vierkante toren kijk je over de stad, de rivieren en bij helder weer tot aan de bergen in het zuiden. Entree kost enkele euro's; het binnenhof is vaak vrij toegankelijk. Je klimt er vanaf de stad in twintig minuten naartoe over een pad, of je rijdt om. Reken op een uur inclusief de klim. Let op: de openingstijden wisselen per seizoen en het gebouw is bij restauratiewerk soms dicht.

Het bier van deze stad wordt hier sinds 1854 gebrouwen

De brouwerij aan de rand van het centrum werd in 1854 opgericht en maakt het merk dat je in heel Kroatië op de kaart ziet staan. Dat de stad aan vier rivieren ligt, was destijds de reden om hier te brouwen. Een glas in een café in de stad kost 2 tot 3,50 euro, tegen het dubbele aan de kust. In de zomer wordt er in de tweede helft van augustus een bierfeest van een dag of vijf gehouden, waar tienduizenden bezoekers op afkomen; wie dan komt, moet op vollere terrassen en hogere kamerprijzen rekenen.

Aan de zuidrand staan tanks langs de weg

Bij het gehucht Turanj, precies waar tussen 1991 en 1995 de frontlijn liep, staat langs de invalsweg een openluchtopstelling met tanks, kanonnen en een vliegtuig, met bordjes erbij. In de huizen eromheen zijn de kogelgaten nog te zien. Toegang is gratis en het terrein is dag en nacht bereikbaar. Reken op een half uur. Het is geen aangenaam uitje, maar het verklaart waarom sommige dorpen in deze streek half leegstaan en waarom er nieuwbouw naast ruïnes staat. Het stadsmuseum heeft er een vaste afdeling over.

Het zoetwateraquarium is het enige van het land

Aan de Korana staat sinds 2016 Aquatika, een aquarium dat uitsluitend over zoet water gaat: vissen, kreeften en amfibieën uit de rivieren en karstbronnen van deze streek, waaronder de blinde grottensalamander die in de ondergrondse waterlopen van de Dinarische karst leeft. Entree kost rond de 8 euro voor volwassenen en de helft voor kinderen; het is van dinsdag tot zondag open van 9.00 tot 17.00 uur, in de zomer langer. Reken op anderhalf uur. Dit is de beste binnenoptie van de streek als het regent.

Karlovac is het knooppunt naar de kust en dat merk je

De stad ligt 55 kilometer ten zuidwesten van Zagreb, drie kwartier over de snelweg, en telt volgens het statistiekbureau ongeveer 49.000 inwoners. Hier splitst het verkeer naar de kust zich, en op zaterdagen in juli en augustus staat het richting zee geregeld vast; reis dan doordeweeks of vertrek voor 6.00 uur. Naar de Plitvicemeren rijd je 80 kilometer zuidwaarts, ruim een uur. Mei, juni en september geven 20 tot 27 graden en zijn voor varen en wandelen het aangenaamst; in juli en augustus is het 30 tot 34 graden en in de winter rond het vriespunt, met mist in het dal van de Kupa.