Međimurje, het groene noorden van Kroatië vol wijngaarden

Međimurje ligt tussen twee rivieren en kent geen kust

De noordelijkste provincie van Kroatië beslaat ongeveer 730 vierkante kilometer tussen de Mura en de Drava, met Slovenië en Hongarije als buren. Er komt vrijwel geen buitenlandse bezoeker: dit is heuvelland met wijngaarden in het noorden, akkerland in het zuiden, en geen enkele badplaats.

De wijnstreek ligt op de noordelijke heuvels

De wijngaarden liggen op de zuidhellingen rond Štrigova, in het meest noordwestelijke puntje van het land. De streek is bekend om witte wijn, met de inheemse pušipel, ook wel moslavac genoemd, als kenmerkende druif; daarnaast staan er rajnski rizling, sauvignon, chardonnay en de Hongaarse furmint, die hier over de grens is meegekomen. In Štrigova zelf staat de kerk van Sveti Jeronim, met barokke fresco's van Ivan Ranger uit de achttiende eeuw; toegang is gratis en je bent er een half uur. Kleine familiebedrijven ontvangen bezoek, doorgaans op afspraak. Een proeverij van vier tot zes wijnen met wat brood en spek kost rond de 10 tot 20 euro, en een fles aan de kelderdeur 6 tot 12 euro. Reken erop dat er weinig Engels wordt gesproken en dat bellen of mailen vooraf hier echt nodig is.

De Mura is beschermd over vijf landen

De Mura vormt de noordgrens en hoort sinds 2021 bij het biosfeerreservaat Mura-Drava-Donau, dat zich over vijf landen uitstrekt en volgens UNESCO het eerste vijflandenreservaat ter wereld is. Het beschermt ruim 700 kilometer rivier met ooibossen, grindbanken en zijarmen. Langs de oevers lopen paden en er varen kleine boten. Er broeden zeearenden en ijsvogels, en de rivier mag hier over lange stukken vrij meanderen, iets wat in Midden-Europa vrijwel nergens meer voorkomt. Neem een verrekijker mee en muggenwerend middel voor de avond.

Op de Mura werd goud gewassen

Eeuwenlang haalden goudwassers stofgoud uit het rivierzand, vooral rond Mursko Središće op ongeveer 15 kilometer van Čakovec; het was een erkend beroep met eigen gereedschap en rechten. Dat is verdwenen, maar het verhaal leeft voort in demonstraties waar bezoekers zelf met een pan in het zand mogen zoeken. In dezelfde traditie staat er een houten watermolen die op een vlot in de rivier drijft, een type dat hier vroeger tientallen keren voorkwam. Beide zijn vooral leuk met kinderen. Let op: de demonstraties draaien doorgaans alleen van juni tot september, en voor rond de 5 euro per persoon; buiten die maanden staat het vlot er wel maar gebeurt er niets.

Čakovec heeft het kasteel van de Zrinski's

De hoofdstad van de provincie telt ongeveer 15.000 inwoners en dankt haar vorm aan het geslacht Zrinski, dat hier in de 16e en 17e eeuw heerste en het gebied tot een centrum van macht en cultuur maakte. Hun kasteel staat er nog, omgeven door wallen en een park. De bekendste van het geslacht, Nikola Zrinski, kwam in 1664 om het leven bij een jachtongeluk in het bos van Kuršanec even buiten de stad, waar nu een gedenkteken staat. Binnen zit het provinciaal museum met de geschiedenis van de streek; entree kost enkele euro's en het bezoek duurt een uur. Het park eromheen is gratis en de logische plek voor een pauze. Verder is Čakovec een gewone werkstad, dus verwacht geen toeristische binnenstad.

Fietsen is hier het vervoermiddel

Het zuiden is spiegelvlak en het noorden golft; samen levert dat routes op voor elk niveau. Er lopen gemarkeerde fietsroutes langs de Mura en door de wijnheuvels, met lussen van 20 tot 60 kilometer, en de Mura-fietsroute sluit aan op het netwerk in Slovenië en Oostenrijk. Een logisch doel is Legrad, waar de Mura in de Drava stroomt, of de stuwmeren bij Prelog en Donja Dubrava, waar in de winter duizenden watervogels zitten. Huurfietsen kosten rond de 10 tot 15 euro per dag, elektrisch meer. Op de heuvels zijn de klimmetjes kort maar stevig, met stukken van 8 procent. Onderweg staan wijnhuizen en dorpscafés; houd rekening met de Kroatische limiet van 0,5 promille, die ook voor fietsers geldt.

De keuken is Midden-Europees, niet mediterraan

Verwacht hier geen vis en olijfolie maar varkensvlees, maïs, room en pompoenpitolie. Twee producten zijn beschermd: de turoš, een kegelvormig kaasje met paprikapoeder, en de međimurska gibanica, een gelaagd gebak met kwark, appel, maanzaad en noten. Een hoofdgerecht in een dorpsrestaurant kost 8 tot 14 euro en de porties zijn groot. In het noorden zit een kuuroord met thermaal water, waar een dagkaart rond de 20 tot 30 euro ligt; dat is meteen de beste optie op een regendag.

Praktisch en wanneer je gaat

Kroatië betaalt sinds 2023 met de euro. Čakovec ligt op ongeveer een uur rijden van Zagreb, twee uur van Ljubljana en veertien uur vanuit Nederland; er is een treinverbinding vanaf Zagreb van ruim anderhalf uur. Zonder auto kom je in de wijnheuvels lastig rond. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden. Eind september en oktober vallen samen met de druivenoogst en de wijnfeesten, en dan is de streek op zijn levendigst. In juli en augustus wordt het hier warm, tot boven de 33 graden, en in de winter is het stil en mistig; kom dan alleen voor de thermen.