Bezoek het kasteel van Varaždin en lokale markten

Varaždin is negen jaar lang de hoofdstad van Kroatië geweest

Tussen 1767 en 1776 zetelde de Kroatische Koninklijke Raad in deze stad in het noorden, tot de brand van 1776 een groot deel ervan verwoestte en de zetel naar Zagreb verhuisde. Wat na die brand werd herbouwd, is de barokke binnenstad die er nu staat. Dit artikel gaat over de Stari grad, de markt en de rest van de stad, met entreeprijzen, openingstijden en reistijden.

De Stari grad is een vesting met een gracht eromheen

Het complex gaat terug tot de veertiende eeuw en werd vanaf het midden van de zestiende eeuw naar ontwerp van de Italiaan Domenico dell'Allio omgebouwd tot een renaissancevesting met aarden bastions en een brede gracht, als verdediging tegen de Ottomaanse opmars. Die aarden wallen liggen er nog en zijn nu park. In het gebouw zit het Gradski muzej Varaždin, met ingerichte vertrekken, wapens, meubels en schilderijen uit vijf eeuwen. Entree kost rond de 4 tot 6 euro en het is doorgaans van dinsdag tot zondag open. Reken op anderhalf uur, en op een half uur extra voor het rondje over de wallen.

De binnenplaats is vrij toegankelijk

Binnen de muren ligt een binnenhof met open galerijen op twee verdiepingen, een bouwvorm die je vaker in Italiaanse paleizen ziet dan in deze streek. Je kunt er zonder kaartje in en er worden in de zomer concerten gegeven. Dat laatste hoort bij de Varaždinske barokne večeri, het barokfestival dat hier sinds 1971 elk najaar plaatsvindt, met concerten in de kathedraal, de Ursulinenkerk en de Stari grad zelf. Kaarten kosten 10 tot 30 euro. Het is de periode waarin de stad het drukst is; boek een accommodatie dan vooruit.

De markt draait elke ochtend behalve zondag

Op de Gradska tržnica, door de stad zelf de plac genoemd, staan van 's ochtends vroeg tot een uur of twee kramen met groente, fruit, kaas, eieren en bloemen, aangevoerd door boeren uit de dorpen langs de Drava en het Zagorje. Het is een gewone dagelijkse markt en geen toeristische versie ervan. Zaterdag is de drukste dag en dan staan er de meeste kramen. Prijzen liggen merkbaar onder het supermarktniveau; neem contant geld mee, want niet elke kraam heeft een pinapparaat. Kroatië betaalt sinds 2023 met de euro. Op zaterdagochtend marcheren in het zomerseizoen bovendien de Purgari, de burgerwacht in blauwe uniformen, over Trg kralja Tomislava langs de Gradska vijećnica voor de wisseling van de wacht, doorgaans rond 11.00 uur.

Het Varaždinsko gradsko groblje is als park aangelegd

Aan de rand van het centrum ligt het Varaždinsko gradsko groblje, dat vanaf 1905 door beheerder Herman Haller werd omgevormd tot een parkaanleg, met duizenden coniferen die als muren en gangen zijn gesnoeid. Haller bleef er ruim veertig jaar aan werken. Het idee was een plek te maken waar mensen ook zonder aanleiding wandelen. Het resultaat is een terrein dat meer op een architectonische tuin lijkt dan op een kerkhof. Toegang is gratis en het is overdag open. Voor wie iets zoekt wat je in geen enkele andere Kroatische stad ziet, is dit de bijzonderste plek van Varaždin; het ligt op vijftien minuten lopen van de Stari grad.

Het insectenmuseum is beroemder dan het klinkt

In de Palača Herzer zit onder de naam Svijet insekata een entomologische verzameling van tienduizenden preparaten, opgezet door de bioloog Franjo Košćec aan het begin van de twintigste eeuw en met de originele vitrines en handgeschreven etiketten. Entree kost enkele euro's en het is van dinsdag tot zondag open. Voor kinderen werkt het beter dan verwacht, doordat de opstelling laat zien hoe insecten in hun omgeving leven. Reken op een uur. Het ligt op vijf minuten lopen van het marktplein.

Eind augustus staat de stad tien dagen vol

Dan wordt sinds 1999 Špancirfest gehouden, een straatfestival met muziek, theater, kraampjes en optredens op Trg kralja Tomislava en de omliggende pleinen, dat volgens de organisatie honderdduizenden bezoekers trekt. Het grootste deel van het programma is gratis en speelt zich in de openlucht af. Let op: in die dagen zijn hotels en appartementen in de wijde omgeving volgeboekt en zijn delen van het centrum afgesloten voor verkeer. Wie ervoor komt, boekt maanden vooruit; wie rust zoekt, plant er omheen. De rest van het jaar is dit een uitgesproken rustige stad.

Trakošćan ligt op een half uur rijden

Ruim 35 kilometer ten noordwesten van de stad staat dvorac Trakošćan op een beboste heuvel, in de negentiende eeuw door de familie Drašković in neogotische stijl herbouwd, met het Trakošćansko jezero aan de voet en een park eromheen. Het is een van de bekendste kastelen van het land. Entree kost rond de 10 euro en het is dagelijks open, met kortere tijden in de winter. Rond het meer loopt een wandelpad van enkele kilometers. Met de auto ben je er in een half uur; met het openbaar vervoer is het lastig, want er rijden weinig bussen.

Praktisch

Varaždin ligt op ongeveer 80 kilometer ten noorden van Zagreb, een uur met de auto of anderhalf uur met de trein voor een paar euro. Vanuit Nederland is het ongeveer twaalf uur rijden, of je vliegt op Zagreb in twee uur. Maribor in Slovenië ligt op 60 kilometer. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden met 20 tot 27 graden. Juli en augustus zijn warm, met pieken boven de 32 graden. De stad is compact en volledig te voet te doen; parkeren aan de rand van het centrum kost een paar euro per dag. Musea zijn op maandag doorgaans gesloten. Bij warmte trekt de stad naar het zwembadcomplex Aquacity en naar het stuwmeer in de Drava ten noorden ervan; op 15 kilometer liggen de thermale baden van Varaždinske Toplice, waar de Romeinen Aquae Iasae bouwden, en bij Vinica het arboretum van dvorac Opeka.