Musea, concerten en erfgoed in Riga voor cultuurliefhebbers

Riga is voor cultuurliefhebbers een stad van lagen

Wie voor cultuur naar Riga komt, krijgt drie steden voor de prijs van één: de Hanzestad van gilden en koopmanshuizen, de jugendstilmetropool van rond 1900, en de hoofdstad die twee bezettingen overleefde en dat verhaal indringend vertelt. De afstanden zijn klein, de entrees zijn laag en het land rekent in euro's. Dit artikel zet de culturele hoofdzaken op een rij, van de herbouwde gildehuizen tot de zangcultuur die hier op de UNESCO-lijst staat, met prijzen en het advies wat u combineert en wat u vooral apart plant.

De Hanzelaag begint bij het Zwarthoofdenhuis

Het culturele visitekaartje is het Zwarthoofdenhuis aan het raadhuisplein, oorspronkelijk uit 1334 als gildehuis van de ongehuwde kooplieden, in de Tweede Wereldoorlog verwoest en in 1999 tot op het ornament herbouwd; binnen zijn de feestzalen en de kelders te bezoeken. De herbouw zelf is het verhaal: een stad die haar icoon terug wilde. Daaromheen liggen de Dom met zijn orgeltraditie, de Sint-Pieterskerk met de lift naar het uitzichtplatform, compleet kaartje 9 euro, en de gildehuizen van de Grote en Kleine Gilde. De oude stad staat samen met de markthallen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, en vroeg in de ochtend heeft u haar voor uzelf.

De jugendstillaag is de grootste van Europa

Bijna een derde van het centrum is gebouwd in art nouveau, meer dan waar ook in Europa, met de Alberta iela als geconcentreerd hoogtepunt: tussen 1901 en 1908 volgebouwd, grotendeels naar ontwerp van Michail Eisenstein, vader van de filmregisseur. De gevels vol maskers, sfinxen en pauwen zijn gratis theater. Voor de context is er het jugendstilmuseum in een volledig ingericht appartement uit de bouwtijd, compleet met keuken en dienstbodekamer, tegen een kleine entree. Wie de stijl serieus neemt, plant een ochtend: eerst het museum voor het verhaal, dan de straten voor de praktijk, met de nek omhoog.

De bezettingslaag vraagt om een keuze

De twintigste eeuw wordt in Riga op twee adressen verteld. Het Bezettingsmuseum bij het raadhuisplein behandelt de opeenvolgende Sovjet- en Duitse bezettingen; het Hoekhuis, het voormalige KGB-hoofdkwartier, toont de repressie op de plek zelf, met een gratis tentoonstelling en een rondleiding door de cellen voor volgens het museum 15 euro, niet toegankelijk onder de 12 jaar. Kies er één per dag; beide op een rij is te veel van hetzelfde gewicht. De lichtere spiegel is het Museum voor de Geschiedenis van Riga en de Scheepvaart in de oude stad, een van de oudste musea van Europa, waar de stad zichzelf vertelt van kogge tot heden.

De zangcultuur is de levende laag

Het diepste culturele bezit van Letland is niet van steen: de zang- en dansfeesttraditie, waarbij tienduizenden zangers in klederdracht samen optreden, staat op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed, en de onafhankelijkheid van 1991 heet hier de Zingende Revolutie. Wie in een festivaljaar reist, moet kaarten maanden vooruit regelen. Buiten de festivals is de levende cultuur elke week te horen: de Dom programmeert orgelconcerten op het beroemde instrument, de Nationale Opera danst en zingt tegen prijzen die in West-Europa ondenkbaar zijn, met kaarten vanaf zo'n 15 tot 20 euro, en in de kelders van de oude stad speelt volksmuziek bij het bier.

De moderne laag groeit aan de overkant van de rivier

Het nieuwe culturele Riga bouwt op de linkeroever van de Daugava, met de Nationale Bibliotheek, de glazen berg van 68 meter, als baken; de hal en de wisselexposities zijn vrij toegankelijk en het uitzicht op de oude stad vanaf de oever is het beste van de stad. In de Spīķeri-pakhuizenwijk achter de markthallen zitten galeries en podia. Voor hedendaagse kunst is het aanbod kleiner dan in Scandinavische hoofdsteden, en dat mag gezegd: wie puur voor moderne kunst komt, is in twee dagen klaar. De kracht van Riga zit in de combinatie van de lagen, niet in één wereldcollectie.

Praktisch voor een cultuurbezoek

De entrees zijn laag: musea vragen doorgaans enkele euro's tot een tientje, de opera begint rond de 15 euro en de straten, van jugendstil tot Hanze, zijn gratis. Pinnen kan overal en de afstanden zijn te voet te doen; geen enkel adres in dit artikel ligt meer dan twintig minuten lopen van het raadhuisplein. Let op de maandag, waarop veel musea dicht zijn; dat is de dag voor de straten en de markthallen. En reserveer de opera en concerten online vooraf; de zalen zijn klein naar internationale maatstaven en het lokale publiek is trouw.

Wanneer u gaat

Cultureel heeft Riga twee hoogseizoenen. De zomer, mei tot en met september, brengt de festivals, de openluchtconcerten en rond de midzomer in juni het Jāņi-feest waarin de volkscultuur op straat ligt. De winter brengt het binnenseizoen: opera, concerten en de kerstmarkt op het Domplein in december, met kaarten die dan het makkelijkst te krijgen zijn. De maanden januari tot en met maart zijn donker maar voor de zaalcultuur juist ideaal, en de hotelprijzen zijn dan op hun laagst. Wie de zangfeesten wil meemaken, moet de festivalkalender volgen en ver vooruit boeken; die weken is de hele stad vol, en terecht.