Kastelen, natuur en speelplekken in Liechtenstein met kinderen

Liechtenstein is klein en dat is met kinderen een voordeel

Het vorstendom meet ongeveer 160 vierkante kilometer en telt zo'n 40.000 inwoners. Je rijdt het in twintig minuten van noord naar zuid, en dat betekent dat je met kinderen nooit lang onderweg bent naar het volgende uitje. Wat je wel moet weten voordat je gaat, is dat het bekendste gebouw van het land niet te bezoeken is. Dit stuk begint daarom met die correctie en gaat daarna over wat er wel kan.

Het kasteel kun je niet in

Volgens het toeristenbureau van het land is Slot Vaduz, dat boven de hoofdstad op de rots staat, de privéwoning van de vorst en zijn familie. Het is niet opengesteld voor bezoekers, ook niet gedeeltelijk, en dat verandert niet met een rondleiding of een kaartje. Wat je wel kunt doen is ernaartoe lopen: vanaf het centrum van Vaduz klimt een pad in ongeveer 20 minuten naar de kasteelmuur, met onderweg uitzicht over de Rijnvallei. Kinderen vinden die klim doorgaans leuker dan het gebouw zelf, want het pad loopt door bos.

Op 15 augustus nodigt de vorst het hele land uit

Eén dag per jaar gaat de kasteeltuin wel open. Op 15 augustus, de nationale feestdag, geeft de vorstelijke familie een ontvangst in de rozentuin waar iedereen gratis welkom is, inwoners en bezoekers. Daarna is er een volksfeest in Vaduz met muziek en 's avonds vuurwerk. Wie in augustus in de buurt is, moet die datum aanhouden: het is de enige dag waarop je binnen de muren komt, en met kinderen is het een verhaal dat blijft hangen.

De Liechtenstein-Weg gaat door alle elf gemeenten

Sinds 2020 loopt er een wandelroute van 75 kilometer die alle elf gemeenten van het land aandoet, langs wijngaarden, natuurgebieden en oude dorpskernen. De meeste mensen doen hem in vijf dagen. Met kinderen knip je er losse stukken uit; de etappes zijn ongeveer 12 tot 18 kilometer en het openbaar vervoer brengt je overal terug naar het beginpunt. De route is bewegwijzerd en er hoort een app bij met verhalen onderweg.

Malbun ligt op 1.600 meter

Het enige skidorp van het land ligt in een zijdal op ongeveer 1.600 meter hoogte, een halfuur rijden vanaf Vaduz. In de winter is het een klein wintersportgebied dat zich uitstekend leent voor kinderen die leren skiën. In de zomer draait de stoeltjeslift door en zijn er wandelpaden, een speelplek en een klimpark. Reken op 5 tot 8 graden koeler dan beneden in de vallei en op weer dat sneller omslaat; neem altijd een jas mee.

De Fürstensteig is niets voor kinderen

Het bekendste bergpad van het land werd in 1898 aangelegd door de alpenvereniging met steun van vorst Johann II, en het loopt over smalle richels langs steile rotswanden, met kabels en trappen als beveiliging. Het staat in veel lijstjes als hoogtepunt, maar met kinderen of met hoogtevrees moet je er niet aan beginnen: er zijn stukken waar je niet kunt keren en waar een misstap ernstig afloopt. Kies de wandelingen rond Malbun of de Liechtenstein-Weg.

Het land heeft geen vliegveld en geen eigen munt

Liechtenstein heeft geen luchthaven; de dichtstbijzijnde is Zürich, op ongeveer 120 kilometer. Je komt er met de trein tot Sargans of Buchs in Zwitserland en dan met de bus, of gewoon met de auto. Betalen doe je met de Zwitserse frank, want het land vormt sinds 1924 een munt- en douane-unie met Zwitserland. Euro's worden op veel plekken aangenomen maar tegen een ongunstige koers; pinnen is voordeliger.

De paspoortstempel is een souvenir

Omdat er geen grenscontrole is, krijg je nergens vanzelf een stempel. Bij het toeristenbureau in Vaduz kun je er tegen betaling van ongeveer 3 frank een in je paspoort laten zetten; dat kan tijdens openingstijden, doorgaans van 9.00 tot 17.00 uur. Voor kinderen is dat doorgaans het leukste onderdeel van de dag. Let op dat een stempel in een paspoort officieel niet is toegestaan als hij niet van een grensautoriteit komt; het is een souvenir en geen reisdocument.

Wanneer je komt

Juni tot en met september is het aangenaamst, met 20 tot 26 graden in de vallei en koeler in de bergen. De wandelpaden in de hoogte zijn doorgaans pas vanaf eind mei sneeuwvrij. In de winter is Malbun open van december tot in maart. Buiten die twee seizoenen is er weinig te doen en is een deel van de bergvoorzieningen gesloten; april en november zijn hier stille maanden.

In Vaduz staan drie musea binnen tweehonderd meter

De Städtle, de voetgangersstraat onder het kasteel, is nog geen 500 meter lang en daar staan de musea naast elkaar. Het Kunstmuseum Liechtenstein is de zwarte betonnen kubus uit 2000 met moderne kunst; het Landesmuseum ernaast vertelt de geschiedenis van het vorstendom in een gebouw dat deels uit de vijftiende eeuw komt. Entree ligt bij beide rond de 15 frank, met kinderen tot 16 gratis. Het Postmuseum is het derde en met kinderen het beste: Liechtenstein verdiende decennialang een deel van zijn inkomsten aan postzegels, en de verzameling laat dat zien. De toegang is gratis en je bent er in een half uur. Let op: de musea zijn op maandag dicht en in Vaduz is dat precies de dag waarop ook veel horeca rust houdt.

Buiten Vaduz liggen een burcht die wel open is en een irisveld

In Balzers, aan de zuidpunt, staat Burg Gutenberg op een rots van rond de 70 meter boven het dorp. Anders dan het slot in Vaduz is deze burcht wel toegankelijk: de binnenhof en de tuin zijn in het zomerseizoen gratis open en er worden concerten gegeven. Vanaf het dorp klim je er in een kwartier naartoe. In het noorden ligt het Ruggeller Riet, een laagveengebied van rond de 90 hectare waar in mei duizenden Siberische irissen blauw staan; er lopen vlonderpaden doorheen en de toegang is vrij. In Triesenberg op de helling erboven zit het museum over de Walsers, de bergboeren die hier in de dertiende eeuw vanuit Zwitserland neerstreken. En bij Vaduz ligt de Alte Rheinbrücke naar het Zwitserse Sevelen, een overdekte houten brug uit 1901 die alleen voor voetgangers en fietsers open is.