Watersport in Friesland en de magie van de Friese Meren

Voor de meeste huurboten hebt u geen vaarbewijs nodig

In Nederland is een vaarbewijs pas verplicht bij boten langer dan 15 meter of sneller dan 20 kilometer per uur. Vrijwel alles wat hier verhuurd wordt aan dagrecreanten valt daaronder, dus u vaart zonder papieren. Dat maakt dit gebied van ruim twintig aaneengesloten meren toegankelijk voor wie het nog nooit heeft gedaan. Dit artikel behandelt zeilen, varen en de regels op het water, met huurprijzen, afstanden en openingstijden.

Langs de oevers liggen duizenden gratis aanlegplaatsen

Een provinciale stichting beheert langs de meren en vaarten een net van aanlegsteigers en natuuroevers waar u kosteloos mag afmeren, doorgaans tot drie aaneengesloten nachten. U hebt daarvoor wel een sticker nodig die rond de 25 euro per jaar kost en die bij vaarwinkels en verhuurders te koop is. Bij die plaatsen liggen vaak afvalbakken en soms een picknicktafel, maar geen water en geen stroom. Dit is de goedkoopste manier om hier meerdere dagen te varen.

Bij veel bruggen betaalt u met een klomp aan een hengel

Bij een aantal ophaalbruggen laat de brugwachter een klompje aan een hengel zakken waarin u het brugtarief legt, doorgaans enkele euro's. Bij andere bruggen wordt op afstand bediend vanuit een centrale post. Houd dus muntgeld bij de hand. Let op de bedieningstijden: die lopen doorgaans van 9.00 tot 20.00 uur en zijn in het voor- en naseizoen korter, met een middagpauze. Buiten die uren blijft de brug dicht en ligt u stil; kijk de tijden vooraf na als u een tocht plant.

Op de open meren is de wind het bepalende gegeven

Enkele van de grote meren zijn 3 tot 5 kilometer breed en liggen volledig open; het grootste meet volgens de provincie ruim 2.100 hectare. Bij windkracht 5 of meer staan er golven van een halve meter, en dat is met een open zeilboot of een sloep zonder ervaring niet prettig. Kijk daarom de dag voor vertrek naar de windrichting en de kracht. Bij harde westenwind vaart u beter door de vaarten en over de kleinere meren, waar u beschut ligt. Verhuurders geven doorgaans zelf aan wanneer ze niet uitvaren en houden zich daaraan.

De historische zeilwedstrijden zijn gratis te bekijken vanaf de kant

Twee weken in juli en augustus wordt met veertien historische vrachtzeilschepen van rond de twintig meter een wedstrijdreeks gevaren, elke dag op een ander meer. De schepen zijn een eeuw oud en varen zonder motor. Kijken vanaf de oever of de dijk kost niets; er is een schema met de plaats van elke dag. Meevaren op een volgboot kost 25 tot 60 euro per persoon. Kom een uur vooraf, want de parkeerplaatsen bij de kleine dorpen zijn snel vol en er wordt langs de weg geparkeerd.

De grote zeilweek in augustus vult de hele streek

In de eerste volle week van augustus wordt op het grootste meer een zeilevenement gehouden dat sinds 1814 bestaat en dat als het grootste zoetwaterzeilevenement van Europa geldt. Er varen honderden boten en er is een groot feestterrein. Meekijken vanaf de kant is gratis. In die week zijn ligplaatsen, vakantiehuizen en hotels in de wijde omgeving vol en fors duurder, en op het water is het druk. Wie voor de rust komt, kiest een andere week; wie voor het evenement komt, boekt maanden vooruit.

Kanoën en suppen kan het beste op de smalle vaarten

De kleine wateren tussen de meren zijn beschut, ondiep en vrijwel zonder motorboten. Daar peddelt u langs riet, weilanden en dorpjes zonder golfslag. Een kano of supboard huren kost 15 tot 30 euro per dag. Reken op 10 tot 15 kilometer per dag. Let op: op de grote meren en op de doorgaande vaarroutes varen beroepsschepen en snelle motorboten; met een supboard hoort u daar niet en u bent er vanuit een stuurhut nauwelijks te zien.

In het nationale park midden in het gebied vaart u door moeras

Tussen de meren ligt een laagveengebied van ruim 4.000 hectare met petgaten, rietland en elzenbos, dat als nationaal park is aangewezen. U kunt er met een fluisterboot of kano doorheen. Toegang tot het water is gratis; een fluisterboot huren kost 40 tot 70 euro per dagdeel en een rondvaart met gids rond de 15 euro per persoon. Het bezoekerscentrum is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 17.00 uur. Er broeden purperreigers en er leven otters, al ziet u die vrijwel nooit overdag.

Praktisch

Met de trein bent u vanaf Amsterdam in ongeveer twee uur in Leeuwarden of Sneek; met de auto rijdt u vanaf Utrecht in twee uur. Nederland betaalt met de euro. Fries is hier de tweede rijkstaal en u ziet plaatsnamen in twee talen op de borden. Mei tot september geeft 14 tot 24 graden. In juli en augustus is het op het water druk en zijn huurboten weken vooruit weg; in mei, juni en september vaart u er vrijwel alleen en liggen de prijzen 20 tot 30 procent lager. Neem een windjack mee, ook op een warme dag: op open water is het merkbaar frisser.