Zeilen, varen en fietsen op een actieve vakantie in Friesland

Zeilen en varen in Friesland kan op de Friese Meren, die aan elkaar liggen

Het Sneekermeer, het Heegermeer, de Fluessen, het Slotermeer en het Tjeukemeer zijn door vaarten en sluizen met elkaar verbonden tot een aaneengesloten gebied van tientallen kilometers. U kunt dagenlang varen zonder dezelfde route terug te nemen. Dat maakt de vraag niet welk meer, maar welke lus. Dit artikel behandelt zeilen, varen, fietsen en wandelen, met regels, kosten en afstanden.

Voor de meeste huurboten op de Friese Meren hebt u geen vaarbewijs nodig

De grens ligt bij 15 meter lengte en 20 kilometer per uur: blijft een boot daaronder, dan mag u zonder papieren varen. Vrijwel alle huursloepen en kleinere motorkruisers vallen daaronder. Een sloep huren kost 90 tot 160 euro per dag, een motorkruiser met slaapplaatsen 900 tot 2.000 euro per week. De verhuurder geeft een instructie van een half uur. Let op: zonder vaarbewijs bent u wel gewoon verantwoordelijk voor de vaarregels, en op de drukke meren wordt daar in het seizoen op gecontroleerd.

Er liggen ruim drieduizend gratis ligplaatsen bij de Friese Meren

Langs de oevers en in de rietkragen heeft het recreatieschap volgens eigen opgave ruim 3.000 aanlegplaatsen aangelegd die aan blauw-witte borden te herkennen zijn. U mag er kosteloos afmeren, doorgaans maximaal drie nachten achtereen. Er is geen water, stroom of toilet; die vindt u in de jachthavens, waar een ligplaats 15 tot 30 euro per nacht kost. De gratis plekken liggen vaak in de luwte van het riet en zijn met kinderen aangenaam rustig. Ze zijn in het hoogseizoen op vrijdagmiddag als eerste bezet.

Op de Fluessen leert u zeilen op een groot maar overzichtelijk meer

De Fluessen en het aangrenzende Heegermeer vormen samen een wateroppervlak van enkele kilometers doorsnee zonder ondiepten in het midden, met Heeg als zeilcentrum aan de noordkant. Een lesweek bij een zeilschool kost 400 tot 700 euro; een open zeilboot huren 60 tot 120 euro per dag. Let op de wind over dit open water: bij windkracht 5 of meer staat er een korte, steile golfslag waar beginners van schrikken. Kijk de verwachting na voor u uitvaart.

Sloten is met ongeveer zevenhonderd inwoners de kleinste van de elf steden

Dit stadje heeft een grachtje met een dubbele bomenrij, twee waterpoorten en een korenmolen, en het is in twintig minuten rondgelopen. Het hoort bij de elf steden van de schaatstocht van 199 kilometer, die voor het laatst in 1997 werd verreden. Rondlopen is gratis; het stadsmuseum kost enkele euro's. U kunt er met een sloep de grachten in varen. Reken op een uur. In juli en augustus is het hier op zaterdagmiddag druk, maar op een doordeweekse ochtend hebt u het stadje vrijwel voor uzelf.

In de zomer varen historische vrachtschepen wedstrijden op de Friese Meren

Twee weken lang, eind juli en begin augustus, zeilen veertien oude Friese vrachtschepen elke dag op een ander meer om het kampioenschap. Het zijn platbodems van rond de honderd jaar oud die vroeger turf en mest vervoerden. Kijken vanaf de kant is gratis; vanaf een volgboot kost het 25 tot 45 euro per persoon. De wedstrijden beginnen doorgaans rond 13.00 uur. Ga vroeg, want de parkeerplaatsen bij de startplaatsen zitten uren van tevoren vol en de wegen ernaartoe zijn smal.

Het knooppuntennetwerk maakt fietsen rond de Friese Meren eenvoudig

Rond de meren ligt een dicht net van fietspaden met genummerde knooppunten; u stelt uw eigen route samen uit nummers en hoeft onderweg alleen die te volgen. Het landschap is vlak. Fietsen is gratis; huren kost 12 tot 20 euro per dag en elektrisch 25 tot 35 euro. Een rondje om het Slotermeer is ongeveer 30 kilometer, om het Tjeukemeer ruim 40. Let op de wind: op deze vlakte is tegenwind zwaarder werk dan een heuvel, dus rijd het lange stuk mee met de wind en neem de veerpont terug.

Bij Earnewâld ligt een nationaal park van vierduizend hectare

Ten noorden van de meren ligt een laagveengebied van ongeveer 4.000 hectare met petgaten, rietvelden en trilvenen, ontstaan door eeuwen turfwinning. Er broeden purperreigers en er leven otters. Het gebied is gratis toegankelijk; het bezoekerscentrum kost rond de 8 euro en een vaartocht met een fluisterboot 12 tot 20 euro. Reken op een halve dag. Kanoën is hier aangenamer dan op de open meren, want u vaart tussen het riet en uit de wind; een kano huren kost 20 tot 35 euro per dag.

Praktisch voor een actieve vakantie op de Friese Meren

Vanaf Amsterdam rijdt u in ongeveer anderhalf uur naar Sneek of Heeg, vanaf Zwolle in een uur. Er rijden treinen tot Sneek en Leeuwarden; daarna hebt u een fiets of de bus nodig. Nederland betaalt met de euro. Mei tot september geeft 15 tot 24 graden; juli en augustus zijn het drukst op het water. De eerste week van augustus is er in Sneek een zeilevenement dat sinds 1814 wordt gehouden en dat de stad en de meren rond het Sneekermeer volledig vult; wie rust zoekt, kiest dan een ander meer of een andere week.