Ontdek het unieke hoogveengebied van De Groote Peel

De Groote Peel is 1.400 hectare en sinds 1993 nationaal park

Op de grens van Limburg en Noord-Brabant ligt een restant hoogveen van ongeveer 1.400 hectare, sinds 1993 nationaal park. Het is wat er overbleef nadat het veen vanaf de negentiende eeuw grotendeels is afgegraven voor turf. Wat u nu ziet is dus geen ongerept landschap maar een hersteld landschap. Dit artikel behandelt de routes, de vogels en de geschiedenis, met lengtes, kosten, openingstijden en seizoenen.

Het bezoekerscentrum is het beginpunt van alle routes

Aan de westkant van het gebied staat een bezoekerscentrum met een tentoonstelling over het veen, een uitkijkpunt en het startpunt van de gemarkeerde wandelingen. Toegang tot het gebied is gratis; parkeren kost enkele euro's en de tentoonstelling een klein bedrag. Het centrum is doorgaans van dinsdag tot zondag van tien tot vijf open, in de zomer dagelijks. Vanaf hier lopen routes van 1,5 tot 10 kilometer, deels over vlonders.

In het najaar slapen hier duizenden kraanvogels

Van oktober tot november en opnieuw van februari tot maart gebruiken trekkende kraanvogels dit gebied als slaapplaats. Volgens de vogeltellers gaat het in goede jaren om duizenden vogels tegelijk. Kijken kost niets. Ze komen in de laatste twee uur voor zonsondergang binnen en vertrekken kort na zonsopgang; dat zijn de enige momenten waarop u ze ziet. Blijf op de uitkijkpunten en op afstand, want een verstoorde slaapplaats wordt verlaten en dan is het gebied voor dat seizoen kwijt.

In juni roept de nachtzwaluw na zonsondergang

Op de open heide broedt de nachtzwaluw, een vogel die overdag onzichtbaar op de grond zit en pas na zonsondergang een aanhoudend snorrend geluid maakt. Er zijn geen kosten. Het beste moment is een windstille avond in juni, tussen half tien en elf uur. Neem een zaklamp mee voor de terugweg maar gebruik hem niet op de heide zelf. Er worden in die maanden ook begeleide avondexcursies gehouden, voor 5 tot 12 euro per persoon.

De uitkijktoren geeft zicht over het hele gebied

Midden in het gebied staat een houten uitkijktoren die boven de bomen uitkomt, met zicht over de veenputten, de heide en de omringende landbouwgrond. De toren is gratis en dag en nacht toegankelijk; vanaf het bezoekerscentrum is het ongeveer 2 kilometer lopen en u klimt zo'n 40 treden. Van boven is het patroon van de oude turfwinning goed te zien: rechte sloten en rechthoekige putten die nu vol water staan en waarin het veen zich langzaam herstelt.

De verdronken dorpen uit de verhalen hebben nooit bestaan

In verhalen over dit gebied duiken dorpen op die in het veen zouden zijn weggezakt. Daar is geen bewijs voor: wat er werkelijk gebeurde, is dat turfgraverskolonies verdwenen zodra het veen op was en de arbeiders wegtrokken. Wat er wel ligt zijn de resten van die kolonies, van de kanaaltjes waarover de turf werd afgevoerd, en van de smalspoorlijnen. Let op: er wordt in dit gebied nog altijd verteld dat u niet van de paden mag omdat u anders wegzakt, en dat klopt: het veen is op plekken meters diep en de putten hebben steile kanten. Langs de routes staan borden die de geschiedenis uitleggen; toegang is gratis en de panelen staan er dag en nacht. Dat is een concreter verhaal dan de legende, en het verklaart hoe dit landschap eruitziet.

Onder dit gebied loopt een breuk in de aardkorst

Door deze streek loopt een breuklijn waarlangs de bodem aan de oostkant omhoog staat ten opzichte van de westkant. Daardoor wordt grondwater tegengehouden en komt het aan de hoge kant aan de oppervlakte, wat plaatselijk natte grond oplevert die hoger ligt dan de omgeving. Dat is geen curiositeit maar een actieve breuk: in 1992 vond er in deze streek een aardbeving plaats van kracht 5,8, de zwaarste die in Nederland is gemeten. Langs de breuk liggen bronnetjes en wijstgronden, gratis toegankelijk via wandelroutes.

In 1939 en 1940 liep hier een verdedigingslinie

Aan de oostkant van het veen is in 1939 een verdedigingslinie aangelegd met een kanaal, kazematten en versperringen, bedoeld om een aanval uit het oosten te vertragen. In mei 1940 hield die het één dag. De resten zijn gratis te bezoeken en er lopen fietsroutes langs de bunkers. Reken op een halve dag voor een rondje van 25 tot 35 kilometer. Op enkele plekken staan informatiepanelen; de kazematten zelf zijn afgesloten en niet van binnen te bekijken.

Praktisch

Het gebied ligt tussen Weert, Deurne en Venray en is vanuit vrijwel het hele land binnen twee uur te bereiken; er zijn stations in de omliggende plaatsen, maar naar de ingangen rijdt weinig bus. Parkeren kost enkele euro's. April tot oktober geeft 12 tot 25 graden. Honden moeten hier het hele jaar aan de lijn en delen zijn van maart tot juli afgesloten voor het broedseizoen. Neem waterdichte schoenen mee, want ook buiten de vlonderpaden blijft de bodem lang nat; in droge zomers geldt op de heide een streng vuurverbod.