Wandelen en fietsen in Nationaal Park De Hoge Veluwe

Dit is het nationale park waar u entree betaalt

De Hoge Veluwe is geen gewoon natuurgebied maar een particulier park, beheerd door een stichting, en dat is de reden dat u er een kaartje voor koopt terwijl u de meeste Nederlandse natuur gratis in loopt. Daar staat iets tegenover: 5.400 hectare aaneengesloten terrein met bos, heide en zandverstuiving, ongeveer 40 kilometer fietspad en 1.800 fietsen die u gratis mag gebruiken. Dit stuk legt uit hoe dat werkt en wat u er kunt doen.

Het park is bij elkaar gekocht door één echtpaar

Volgens de geschiedschrijving van het park kochten Anton en Helene Kröller-Müller vanaf 1909 stuk voor stuk grond op de Veluwe; in 1917 bezat hij ongeveer 6.800 hectare. Hij was een fanatiek jager, zij een verzamelaar van moderne kunst, en beide passies zijn in het park terug te zien. Dat verklaart de vreemde combinatie die u hier aantreft: een jachtterrein met een museum van wereldniveau erin. Zonder die twee mensen was dit gebied opgedeeld in landbouwgrond en bospercelen zoals de rest van de Veluwe.

De witte fietsen zijn het vervoerssysteem

Bij de ingangen, het museum en het bezoekerscentrum staan ongeveer 1.800 witte fietsen. U pakt er een, rijdt ermee waar u wilt en zet hem neer waar u uitstapt; u hoeft niets te reserveren en niets terug te brengen naar waar u begon. Er zijn ook kinderfietsen en fietsen met een kinderzitje, maar die zijn beperkt in aantal en in de vakanties al voor 10.00 uur weg. Wie zeker wil zijn, komt bij opening of neemt de eigen fiets mee, want die mag ook het park in.

Het Jachthuis is het enige totaalontwerp van Berlage

Midden in het park staat Jachthuis Sint Hubertus, waarvoor architect H.P. Berlage begin 1915 de opdracht kreeg en dat in 1920 gereed kwam. Hij ontwierp niet alleen het gebouw maar ook het interieur, het meubilair en de omgeving: het is zijn enige gesamtkunstwerk. U komt er alleen binnen met een rondleiding, die op vaste tijden vertrekt en apart geboekt moet worden. Van buiten en vanaf het water ervoor is het ook zonder kaartje te bekijken.

Wild spotten vraagt geduld en het juiste uur

In het park leven edelherten, moeflons, wilde zwijnen en reeën. Er staan wildobservatieposten waar u afgeschermd kunt kijken, en er zijn wildbaanhekken die aangeven waar u het terrein niet in mag. De kans is het grootst in het eerste uur na zonsopgang en het laatste voor zonsondergang; midden op de dag ziet u vrijwel niets. Let op dat de dieren op honderden meters afstand blijven: neem een verrekijker mee met minstens 8 keer vergroting, want zonder ziet u ze niet. In september en begin oktober is het bronsttijd en dan hoort u de herten burlen, wat een van de weinige natuurgeluiden in Nederland is die u niet vergeet.

Er zijn drie ingangen en dat maakt uit

Het park heeft ingangen bij Otterlo, Hoenderloo en Schaarsbergen. Ze liggen tot 10 kilometer uit elkaar en niet elke ingang is even dicht bij wat u wilt zien: het museum ligt het dichtst bij Otterlo, het Jachthuis bij Hoenderloo. Kijk dus voor u rijdt waar u naar binnen wilt. Bij alle drie is parkeren inbegrepen bij het kaartje en staan witte fietsen klaar. In de vakanties zijn de parkeerterreinen bij Otterlo tegen 11.00 uur vol; reken dan op 20 minuten omrijden naar een andere ingang.

Het museum ligt midden in het park

Het Kröller-Müller Museum staat midden in het terrein en is alleen te bereiken als u het park in bent. U betaalt er dus twee kaartjes: een voor het park en een voor het museum, of een combinatie. Reken op twee tot drie uur voor museum en beeldentuin samen. De beeldentuin van 25 hectare is een van de grootste van Europa en die kunt u met de fiets aandoen, wat met kinderen aanzienlijk scheelt.

Praktische zaken

De openingstijden verschillen per seizoen: in de zomer is het park tot 21.00 uur open, in de winter al om 17.00 uur dicht. Het museum sluit eerder dan het park, doorgaans om 17.00 uur, en op maandag is het gesloten terwijl het park wel open is. Honden mogen mee maar alleen aangelijnd en niet overal; er zijn aangewezen gebieden. Neem eten en drinken mee, want binnen het park zijn maar op een paar plekken voorzieningen en de afstanden ertussen zijn groot.

Wanneer u gaat

Van eind augustus tot half september kleurt de heide paars, en van half september tot begin oktober is het bronsttijd. Dat zijn de twee mooiste periodes van het jaar en meteen de drukste weekenden. In april en mei is het park het rustigst en zijn de paden droog. Vermijd zomerse zondagen: dan staat het bij de ingangen vast en zijn de witte fietsen tegen het middaguur op.