Goeree-Overflakkee, rust, ruimte en waterrijke natuur

Goeree-Overflakkee is pas door de Deltawerken één eiland geworden

Tot in de vorige eeuw waren Goeree en Overflakkee door een kreek gescheiden en lag het geheel open naar de zee. Door de dammen die na 1953 werden gebouwd, ontstond één eiland tussen twee afgesloten wateren: het Haringvliet aan de noordkant en het Grevelingenmeer achter de Brouwersdam aan de zuidkant. Dat verklaart het landschap dat je er nu vindt. Dit artikel gaat over de duinen, de polders en het water, met afstanden, prijzen en het seizoen.

De duinen bij Ouddorp zijn breed en onbebouwd

Aan de noordwestpunt liggen de Ouddorpse duinen, enkele kilometers breed, met daarachter een strand dat bij eb honderden meters breed wordt. Er staan strandpaviljoens bij de opgangen en daartussen liggen kilometers zonder voorzieningen; bij De Punt aan de kop van de Brouwersdam zitten de surfers en kitesurfers. Parkeren bij de opgangen kost 5 tot 10 euro per dag; er zijn dag- en seizoenkaarten. Het water haalt in augustus 17 tot 19 graden. Bij aflandige wind is het strand breed en aangenaam; bij zeewind staat er stevige branding en gelden er vlaggen.

Bij de Kwade Hoek mag de zee zijn gang gaan

Aan de noordkant van dat duingebied ligt de Kwade Hoek, een strook van Natuurmonumenten waar geen zeewering wordt onderhouden en waar de zee vrij spel heeft: er ontstaan nieuwe duintjes, slikken en kreken, en het gebied verandert van jaar tot jaar. Er lopen paden en vlonders doorheen, met een route van ongeveer 5 kilometer vanaf de parkeerplaats bij Goedereede. Toegang is gratis. In het broedseizoen, van maart tot half juni, zijn delen afgesloten. Het is een van de weinige plekken in Nederland waar je ziet hoe een kust zich zonder ingrijpen vormt, en het hele gebied is Natura 2000.

De vuurtoren Westhoofd is een van de hoogste van het land

Bij Ouddorp staat de Westhoofd, een vierkante bakstenen vuurtoren van ruim 55 meter, in 1950 gebouwd ter vervanging van een ouder exemplaar in Goedereede. Hij is op een beperkt aantal dagen te beklimmen; entree kost enkele euro's. Vanaf boven overzie je het hele eiland: de duinenrij, de polders erachter en de twee wateren aan weerszijden. Wanneer hij open is, staat bij de toren en bij het informatiepunt aangegeven; reken op zomerse weekenden en vakantiedagen. In Goedereede zelf staat de oude toren van de Catharinakerk, die eeuwenlang als baken diende.

Het Grevelingenmeer is zout gebleven

Toen de Brouwersdam in 1971 werd gesloten, bleef het water volgens de waterbeheerder zout in plaats van te verzoeten. Daardoor ontstond het grootste zoutwatermeer van West-Europa, met helder water en een onderwaterleven dat duikers uit heel Nederland trekt. Er zijn duikstekken langs de oever, verhuur van zeilboten bij Port Zélande en kanoroutes. Let op: doordat het water niet ververst wordt, ontstaat in de zomer op de diepere delen zuurstofgebrek, wat het bodemleven daar beperkt. Voor zwemmen en varen aan de randen maakt dat niets uit.

De Slikken van Flakkee zijn drooggevallen zeebodem

Langs de zuidoever liggen de Slikken van Flakkee, duizenden hectare die na de afsluiting droogvielen en waar zich sindsdien struweel, grasland en plassen hebben ontwikkeld. Er grazen runderen en paarden om het open te houden. Er lopen paden en er staan vogelkijkhutten; toegang is gratis. In het voor- en najaar is het een van de betere vogelgebieden van Zuid-Holland, met duizenden trekvogels. Neem een verrekijker mee en kom in de ochtend, wanneer het licht meewerkt en het stil is.

Stellendam heeft een werkhaven

Bij de Goereese Sluis in de Haringvlietdam ligt de vissershaven van Stellendam, waar kotters binnenlopen en waar de vis wordt verwerkt en verkocht. Het is geen toeristische kade maar een bedrijfsterrein met een winkel en een enkel restaurant erbij. Sinds 2018 staan de Haringvlietsluizen op bepaalde momenten op een kier, zodat trekvissen als zalm en steur weer van zee naar de rivieren kunnen. Bij de dam legt een informatiepunt uit hoe dat werkt. Voor wie wil zien waar de vis vandaan komt in plaats van alleen op het bord, is dit het adres; in Sommelsdijk vertelt het Streekmuseum Goeree-Overflakkee de rest van de geschiedenis, inclusief de ramp van 1953.

Fietsen gaat over dijken en door polders

Het eiland is ongeveer 25 kilometer lang en volledig vlak, met een knooppuntennetwerk over dijken en langs de polderwegen tussen Middelharnis, Dirksland en Ouddorp. Rondjes van 25 tot 50 kilometer zijn goed te doen; het hele eiland rond is ruim 60 kilometer. Let op: er is nauwelijks beschutting en op de dijken staat de wind vol; die komt hier meestal uit het zuidwesten. Plan de heenweg tegen de wind in. Fietsverhuur zit in de grotere dorpen vanaf ongeveer 10 euro per dag. Onderweg passeer je tientallen windturbines, die het beeld van dit eiland mede bepalen.

Praktisch

Vanuit Rotterdam ben je er in ongeveer drie kwartier met de auto over de N57; er rijden bussen vanaf Rotterdam en Spijkenisse, maar tussen de dorpen is de dienstregeling beperkt. Parkeren is buiten de stranden vrijwel overal gratis. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden: 15 tot 22 graden, alles open en rustiger dan in de zomervakantie. In juli en augustus is het bij Ouddorp druk met dagbezoekers. In het najaar en de winter is het eiland leeg en waait het hard, en dan is het juist een goede wandel- en vogelbestemming.