Gastvrijheid, natuur en cultuur in Noord-Brabant

Het Van Gogh Museum staat in Amsterdam, niet in Nuenen

Dat wordt vaak door elkaar gehaald. In Nuenen, waar Vincent van Gogh van 1883 tot 1885 bij zijn ouders woonde en waar hij De Aardappeleters schilderde, staat een dorpsmuseum over die twee jaar; de grote verzameling hangt in Amsterdam. Wat er in Brabant wel hangt, zijn vroege werken in het provinciale museum in Den Bosch. Dit artikel behandelt de steden, de natuur en de cultuur van de provincie, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

In Nuenen loopt een route langs de plekken uit zijn brieven

Het dorpsmuseum vertelt over de periode waarin hij hier ruim tweehonderd werken maakte. Door het dorp loopt een route langs de pastorie, de kerk en de boerderijen die hij schilderde, met bordjes in het wegdek. Entree tot het museum kost rond de 12 euro en het is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 17.00 uur. De wandelroute is gratis en ongeveer 3 kilometer. Reken op een halve dag voor beide. Vanaf Eindhoven is het 10 kilometer, een kwartier met de bus.

De Biesbosch is ontstaan door een overstroming in 1421

Bij de Sint-Elisabethsvloed van november 1421 liep een heel polderlandschap onder en verdronken tientallen dorpen. Wat overbleef is volgens de parkbeheerder een zoetwatergetijdengebied van ruim 9.000 hectare, verdeeld over twee provincies. Wandelen en fietsen is gratis; een fluisterboot door de kreken kost 15 tot 20 euro per persoon en vaart van april tot oktober. Het museum aan de rand kost rond de 9 euro en is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 17.00 uur. Sinds 1988 leven hier weer bevers; die ziet u het best in de schemering.

Het hoogveen op de oostgrens ligt half in een andere provincie

Aan de rand met Limburg ligt een nationaal park van ruim 1.400 hectare veen met vennen, waar tot in de jaren zeventig turf werd gestoken. De grens loopt er dwars doorheen en het bezoekerscentrum staat aan de Limburgse kant. Toegang is gratis en het gebied is dag en nacht open; parkeren kost enkele euro's. Er lopen routes van 3 tot 10 kilometer over knuppelpaden. In oktober en november strijken hier duizenden kraanvogels neer op doortrek, en dat is het beste moment om te komen.

Het zandverstuivingsgebied in het midden is 3.500 hectare groot

Tussen twee steden ligt een gebied met open stuifzand, naaldbos en heide dat als een van de grootste actieve zandverstuivingen van West-Europa geldt. Het is sinds 2002 nationaal park. Toegang is gratis, parkeren kost 3 tot 6 euro per dag. Er lopen wandelroutes van 3 tot 12 kilometer en ruiterpaden. Let op: het zand wordt in de zomer heet en er is midden op de vlakte geen schaduw; met kinderen of honden gaat u er 's ochtends heen. Vanaf Tilburg is het 10 kilometer.

Onder Den Bosch loopt een rivier waar u doorheen vaart

Door de binnenstad loopt een stelsel van smalle waterlopen dat deels overkluisd is, zodat u met een open bootje onder huizen en straten door vaart. De vaart duurt ongeveer vijftig minuten. Een kaartje kost rond de 13 euro en er wordt van maart tot oktober dagelijks gevaren; reserveer online, want de bootjes zijn klein. In dezelfde stad staat een gotische kathedraal die tussen 1220 en 1530 werd gebouwd en die gratis toegankelijk is. De schilder Jheronimus Bosch werd hier rond 1450 geboren.

Het textielmuseum in Tilburg is een werkende fabriek

In een voormalige wollenstoffenfabriek staat een museum waar nog wordt geproduceerd: weefgetouwen, breimachines en een verfafdeling draaien tijdens de openingsuren, en ontwerpers laten er hun stoffen maken. Entree kost rond de 14 euro en het is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 17.00 uur. Reken op twee uur. Voor kinderen is de fabrieksvloer het aardigst; het lawaai en de rollen garen maken meer indruk dan de vitrines. Naast het station ligt een oud spoorwegterrein dat nu een uitgaansgebied is.

Met carnaval hebben de steden hier andere namen

Drie dagen voor de vastentijd, in februari of maart, wordt in vrijwel elke Brabantse plaats carnaval gevierd. De steden nemen dan een andere naam aan, compleet met een eigen vlag, een prins en een eigen volkslied. Deelnemen kost niets; de optochten zijn gratis en trekken in de grote steden honderdduizenden mensen. Let op: in die dagen zijn winkels beperkt open, is het openbaar vervoer aangepast en zijn hotels vol en duur. Wie de provincie rustig wil zien, komt in een andere week.

Praktisch

Met de trein bent u vanaf Amsterdam in ongeveer een uur in Den Bosch en in vijf kwartier in Breda of Tilburg. Nederland betaalt met de euro. De provincie is vlak en heeft een dicht fietsknooppuntennetwerk; een fiets huurt u bij de stations voor rond de 12 euro per dag. April tot oktober geeft 12 tot 24 graden. De heide bloeit in augustus en september paars. Let op: het grootste attractiepark van het land ligt in deze provincie en op mooie dagen in de vakanties staat het verkeer daar in de wijde omtrek vast; plan er dan omheen.