Stedentrips in Brabant, van Den Bosch en Eindhoven tot Breda

Brabant heeft drie steden met elk een eigen karakter

Den Bosch, Eindhoven en Breda liggen binnen veertig kilometer van elkaar en lijken toch nauwelijks op elkaar: een middeleeuwse bourgondische stad met een kathedraal, een designstad die uit een gloeilampenfabriek is gegroeid, en een garnizoensstad met een kasteel en de gezelligste markt van het zuiden. Dit artikel zet ze naast elkaar zodat je weet welke bij je weekend past. De onderlinge afstanden zijn kort: elke rit duurt met de trein een half uur.

Den Bosch draait om zijn kathedraal en zijn koek

De Sint-Janskathedraal is de rijkst versierde gotische kerk van Nederland, gebouwd tussen ongeveer 1380 en 1530, met tientallen luchtboogfiguurtjes die als steenhouwersgrap over de bogen kruipen. De klim naar de toren geeft het overzicht over de stad; toegang tot de kerk is gratis, de toren kost enkele euro's. Aan de andere kant van de markt hoort de Bossche bol: een chocoladebal van soesjesdeeg met slagroom, sinds jaar en dag de zoete handtekening van de stad, voor rond de 3,50 euro. Neem er koffie bij en je hebt het meest Bossche kwartier van je weekend te pakken.

De Binnendieze is de rivier onder de stad

Onder Den Bosch loopt de Binnendieze, het riviertje dat in de middeleeuwen werd overbouwd toen de stad ruimte tekortkwam. Een deel is in de vorige eeuw hersteld, en tegenwoordig vaar je er in open bootjes doorheen, onder huizen en kelders door. De tocht duurt ongeveer een uur en kost rond de 12 euro; reserveren is in het weekend nodig. Het is de beste manier om de stadsgeschiedenis te zien in plaats van te horen. Aan de zuidkant ligt bovendien het Bossche Broek, een weidegebied dat als overloop dient en waar je binnen tien minuten lopen uit de stad in het riet staat.

Eindhoven is de stad die zichzelf opnieuw uitvond

Eindhoven groeide rond de gloeilampenfabriek die Philips hier in 1891 begon, en toen de productie vertrok bleef er een leeg fabrieksterrein achter. Dat terrein, Strijp-S, is nu het creatieve hart: oude hallen vol werkplaatsen, foodhallen, skatebanen en woningen. Het Philips Museum in het oorspronkelijke fabriekje vertelt dat verhaal, van gloeilamp tot medische scanner, voor rond de 14 euro. Elk jaar in oktober vult de Dutch Design Week negen dagen lang honderden locaties in de stad, en in november verandert het centrum tijdens GLOW in een gratis route van lichtkunstwerken.

Van Abbe en de muurschilderingen dragen de kunst

Het Van Abbemuseum bezit een van de belangrijkste collecties moderne kunst van het land, opgebouwd sinds 1936 en gehuisvest in een oud en een nieuw gebouw naast elkaar aan de Dommel. Entree ligt rond de 15 euro; op woensdagavond zijn er vaak verlengde openingstijden. Buiten hangt de kunst aan de gevels: Eindhoven heeft zich in tien jaar tot een van de grootste streetart-steden van het land ontwikkeld, met muurschilderingen van tientallen meters hoog verspreid over het centrum en Strijp. Gratis, altijd open, en een goede reden om de zijstraten in te lopen.

Breda is de stad van het kasteel en de terrassen

Breda was eeuwenlang de residentie van de Nassaus, en het kasteel dat daaruit voortkwam huisvest sinds 1828 de Koninklijke Militaire Academie. Het terrein is daardoor niet vrij toegankelijk, maar met een rondleiding kom je er wel binnen; buiten om is het Spanjaardsgat het bekendste beeld, de waterpoort waar volgens de overlevering het turfschip met soldaten de stad binnenvoer. De Grote Markt ervoor is de huiskamer: op zaterdag warenmarkt, de rest van de tijd een van de grootste terrassenpleinen van Nederland, met de Grote Kerk en haar toren van bijna 100 meter erboven. Een biertje kost er rond de 4 euro.

Het Begijnhof en Valkenberg zijn Breda's stille kant

Het Begijnhof van Breda gaat terug tot 1267 en is het enige nog bestaande begijnhof van Nederland dat bewoond bleef: een besloten hof met dertig huisjes rond een kruidentuin waar ruim 300 soorten geneeskrachtige planten staan. Het is gratis toegankelijk en opvallend stil, op vijf minuten van de markt. Ernaast ligt het Valkenberg, het oudste stadspark van de stad en ooit de jachttuin van de Nassaus. Op zomerse dagen ligt half Breda er op het gras, en het is de logische pauze tussen kasteel en markt in.

Zo verdeel je een weekend over de drie

De drie steden vullen elkaar aan in plaats van te concurreren. Den Bosch is de dag voor wie van geschiedenis, eten en varen houdt; Eindhoven voor techniek, design en moderne kunst; Breda voor slenteren, terrassen en groen. Met de trein is elk traject een half uur, dus een weekend met twee steden en een basis in een vakantiehuis ertussen werkt uitstekend. Houd er rekening mee dat veel musea op maandag sluiten; plan die dag de Binnendieze, de markten en de parken.

Tilburg is de vierde stad en heeft een eigen verhaal

Tilburg was tot in de jaren zestig de textielstad van Nederland en dat is te zien in het TextielMuseum, dat in een oude fabriek zit met werkende weefgetouwen en een eigen atelier; toegang kost rond de 15 euro. In de Spoorzone achter het station zijn de werkplaatsen van de spoorwegen omgebouwd tot horeca en ateliers, vergelijkbaar met Strijp-S in Eindhoven maar kleiner. Aan de rand ligt de Wilhelminakanaalzone met de Piushaven. In juli is er de Tilburgse kermis, met ruim anderhalve kilometer kramen de grootste van de Benelux.

Buiten de steden ligt het bos en het zand

Brabant is groener dan de stedenrij doet vermoeden: bij Kaatsheuvel ligt de Efteling, tussen Tilburg en Waalwijk liggen de Loonse en Drunense Duinen met rond de 3.500 hectare stuifzand en bos, en ten zuiden van Breda ligt het Mastbos, in 1514 aangeplant en daarmee een van de oudste bossen van het land. Bij Den Bosch begint de Biesbosch en bij Eindhoven de Genneper Parken. Vanaf elke stad ben je binnen een half uur in een van die gebieden, met de fiets vaak sneller dan met de auto.

Praktisch en wanneer in Brabant

Alle drie de centra zijn compact en te voet te doen; parkeren doe je in de garages aan de rand voor rond de 15 euro per dag, of je laat de auto staan en pakt de trein. De stations liggen in alle drie de steden op loopafstand van het centrum. April tot oktober geeft het terrasweer waar Brabant om bekendstaat. Februari is van carnaval, dat hier drie dagen lang de complete binnensteden overneemt en waarvoor je ver vooruit moet boeken; oktober en november zijn van de designweek en GLOW in Eindhoven. Wie rust wil, komt in mei, juni of september.