De Hanzesteden van Overijssel, van Zwolle en Kampen tot Deventer

Drie steden aan één rivier, alle drie rijk geworden van hetzelfde

Deventer, Zwolle en Kampen liggen binnen twintig kilometer van elkaar aan of vlak bij de IJssel, en ze danken hun binnensteden aan dezelfde oorzaak: de Hanze, het handelsverbond dat vanaf de dertiende eeuw de Noord-Europese handel beheerste. Wat je in alle drie ziet is geld uit die tijd, bevroren in kerken, pakhuizen en poorten. En je ziet ook waarom het ophield, want de rivier waar ze van leefden is uiteindelijk hun probleem geworden.

Deventer is de oudste van de drie

Deventer was al een handelsplaats voordat de Hanze bestond en gold lange tijd als de belangrijkste van de IJsselsteden. De Lebuïnuskerk met zijn toren staat midden in een binnenstad die grotendeels middeleeuws van plattegrond is gebleven. Op de eerste zondag van augustus is de stad iets anders: dan ligt er een boekenmarkt van ruim zes kilometer met ongeveer 875 kramen, de grootste van Europa, waar zo'n 120.000 mensen op afkomen. Wie van boeken houdt plant zijn vakantie eromheen; wie er niet van houdt moet die zondag juist mijden, want de hele binnenstad staat vol.

De Deventer koek is ouder dan de meeste gebouwen

Deventer koek is een kruidkoek die hier al ruim 500 jaar wordt gebakken en waarvan het recept eeuwenlang door een gilde werd bewaakt. Hij is dicht, plakkerig en wordt in plakken met boter gegeten. Je koopt hem in de stad zelf en dat is de moeite, want de fabriekskoek uit de supermarkt is een ander product. Let op de houdbaarheid: vraag om een verse, want de koek droogt na een week of twee merkbaar uit.

Zwolle heeft een gracht in de vorm van een ster

De Sassenpoort uit omstreeks 1409 is de enige overgebleven stadspoort van Zwolle en staat er nog vrijwel compleet, met torentjes en al. Eromheen ligt de oude vestinggracht, die in de zeventiende eeuw tot een stervorm met bastions is verbouwd en die je in een uur helemaal rond kunt lopen. Binnen de gracht zit Museum de Fundatie, een negentiende-eeuws gebouw waar sinds 2013 een grote ovale opbouw op staat die van verre op een wolk lijkt. Dat contrast is het meest besproken bouwwerk van de stad, en van binnenuit kijk je door de ramen in die opbouw over de daken. {# Blok "Uniek overnachten": echte woningen uit onze eigen voorraad, met foto en deeplink. Verwacht `b.items` = [{huis, regel}]. Zie content/uniek.py voor de keuze. #}

Uniek overnachten in Overijssel

Tussen de appartementen en vakantiehuizen in Overijssel staan ook twee boerderijen en een boot. Prijs en beschikbaarheid voor jouw data zie je bij onze boekingspartner.

9,5

Comfortabele 2 persoons woonboot nabij Giethoorn met prachtig uitzicht over het meer

Nationaal Park Weerribben-Wieden, Overijssel

€92 / nacht

Deze woonboot voor twee personen heeft een prachtig uitzicht en ligt in Wanneperveen, nabij Giethoorn.

Boot, voor 2 personen, 1 slaapkamer, 46 m². Beoordeeld met 9,5 uit 94 reviews.

9,8

Rustig gelegen 2 persoons vakantiehuis aan de Lemelerberg, midden in het Sallandse groen

Overijssel

€76 / nacht

Dit tweepersoons vakantiehuis ligt in het rustige buitengebied aan de voet van de Lemelerberg.

Boerderij, voor 2 personen, 1 slaapkamer, 52 m². Beoordeeld met 9,8 uit 18 reviews.

9,4

Mooi 2 persoons boerderijappartement met uitzicht over prachtige boomgaard.

Losser, Overijssel

€82 / nacht

Omgeving De Lutte ligt in een uniek natuurgebied dat om zijn bijzondere kenmerken is uitgeroepen tot Nationaal Landschap.

Boerderij, voor 2 personen, 1 slaapkamer, 87 m². Beoordeeld met 9,4 uit 93 reviews.

Bekijk alle boten en boerderijen in Overijssel

In Kampen kwam een middeleeuws schip uit de rivier

Kampen heeft als enige van de drie nog drie middeleeuwse stadspoorten en een front van pakhuizen dat recht op de IJssel staat, en dat is precies hoe zo'n Hanzestad eruitzag toen alles over water ging. In 2016 is uit de rivier bij de stad een kogge gelicht, een vrachtschip uit de vijftiende eeuw dat er eeuwen in de bodem had gelegen. Dat is het soort vondst waar archeologen jaren mee bezig zijn en het maakt van de scheepvaartgeschiedenis hier iets tastbaars in plaats van een verhaal op een bordje.

De rivier maakte ze rijk en heeft ze ook geruïneerd

De IJssel was de verbinding met de Oostzee en met Keulen, en zolang die vaarweg diep genoeg was ging het goed. Vanaf ongeveer 1500 verzandde de riviermond volgens de historici in rap tempo, waardoor zeeschepen de steden niet meer konden bereiken en de handel naar Amsterdam verschoof. Dat is de reden dat deze binnensteden er nog staan: er was daarna eeuwenlang geen geld om ze te vervangen. Vanaf het water zie je dat het best, en er varen in het zomerseizoen rondvaarten vanuit alle drie de steden.

Wat je vooraf moet weten

De drie steden liggen aan dezelfde spoorlijn en zijn in tien tot vijftien minuten van elkaar te bereiken, dus de auto kun je laten staan. Tussen Deventer en Zwolle loopt bovendien een fietsroute langs de IJssel van ongeveer veertig kilometer. Doe twee steden op een dag en niet drie. Ze lijken op elkaar in bouwstijl en na de derde middeleeuwse kerk op één dag zie je het verschil niet meer. En houd rekening met de eerste zondag van augustus, want dan is Deventer onbereikbaar en zijn de hotels in de hele omgeving vol.