Varen in Giethoorn en wandelen door Weerribben-Wieden

Wat je hier in een dag en in een week doet

Giethoorn zie je in een halve dag, het park eromheen niet. Het dorp is een paar kilometer gracht met bruggetjes; Nationaal Park Weerribben-Wieden beslaat 105 vierkante kilometer rietland, trekgaten en moerasbos, en daar kun je dagen in verdwijnen zonder iemand tegen te komen. Dat verschil bepaalt je planning. Kom je voor het dorp, dan tel je in uren en is het tijdstip belangrijker dan de datum. Kom je voor de natuur, dan tel je in dagen en heb je aan Giethoorn alleen een aanlegplaats.

Waarom Giethoorn geen doorgaande weg heeft

Giethoorn wordt in 1225 voor het eerst genoemd. Het verhaal wil dat de naam komt van geitenhoorns die veengravers vonden na de stormvloed van 1170, al houden taalkundigen het liever op "hoorn" in de betekenis van een landtong die het water in steekt. Het dorp telt 2.630 inwoners en beslaat 38,64 vierkante kilometer, waarvan 5,9 vierkante kilometer water. Door het oude dorp loopt geen autoweg maar een fiets- en wandelpad, en de huizen staan op eilandjes die je alleen via een brug bereikt. Van de ruim 176 bruggen is het merendeel particulier bezit, en dat is meteen het antwoord op de vraag waarom je er niet zomaar overheen loopt.

Varen doe je in een punter of in een fluisterboot

De Gieterse punter is de oorspronkelijke boot, ongeveer 6,30 meter lang en met een vlakke bodem gebouwd voor ondiep water en smalle vaarten. Wie zelf wil varen huurt in de praktijk een fluisterboot, een elektrisch bootje waarvoor je geen vaarbewijs nodig hebt. Er zijn meer dan 25 verhuurbedrijven in en om het dorp, dus je hoeft niet lang te zoeken, maar op een zaterdag in juli is de vraag groter dan het aanbod. De klassieke ronde is de gracht langs het Binnenpad, ongeveer drie kilometer heen en terug. Wie meer wil, vaart door naar het Bovenwijde, het open meer achter het dorp, en vandaar het park in.

De drukte is het echte probleem

Tegenover die 2.630 inwoners staan volgens schattingen uit 2020 zo'n 1 tot 1,5 miljoen bezoekers per jaar. Het grootste deel daarvan komt tussen elf en vier, in juli en augustus, en loopt over hetzelfde Binnenpad. Dat is geen recent verschijnsel. Het toerisme kwam op gang na de film Fanfare van Bert Haanstra uit 1958, die in Giethoorn is opgenomen en door 2,6 miljoen mensen werd gezien. Wie het dorp wil zien zoals het op de foto's staat, komt voor tien uur 's ochtends of na zessen 's avonds, of gewoon in maart. Het is dezelfde plek en het is een andere ervaring.

Weerribben-Wieden is door graven ontstaan

Het landschap is geen natuur die er altijd zo lag. Turf werd opgebaggerd uit trekgaten, ook wel weren genoemd, en te drogen gelegd op smalle stroken land die ribben heten. Die afwisseling van water en strook is precies wat je nu vanuit de boot ziet. Waar te roekeloos gegraven was, brak het land bij storm door. De stormen van 1776 en 1825 maakten van die gaten grote open plassen zoals de Beulakerwijde en de Belterwijde. Het park zelf is jonger dan het landschap: in 1992 werd De Weerribben nationaal park met 3.500 hectare, en in 2009 kwam De Wieden erbij tot de huidige 10.500 hectare.

Het riet wordt hier nog gesneden

Rietteelt is in de twintigste eeuw uitgegroeid tot de dragende bedrijfstak van het gebied, en het is de reden dat de rietlanden er nog zijn. Riet dat niet gesneden wordt, verbost in een jaar of tien tot moerasbos. Het waterbeheer staat hier op zijn kop ten opzichte van de rest van Nederland. Ruim 300 pompjes malen water het land óp in plaats van eraf, want de rietpercelen moeten nat blijven. Wie in de winter komt, ziet de rietsnijders aan het werk en het landschap in zijn kaalste en scherpste vorm.

De otter kwam in 2002 terug

De otter verdween in de jaren tachtig uit Nederland. In 2002 werden hier dieren uitgezet, en vanuit dit gebied heeft de soort zich over andere delen van het land verspreid. Zien doe je hem zelden, sporen langs de oever wel. Verder is dit vogelgebied van formaat, met purperreiger, roerdomp en zwarte stern als de soorten waarvoor mensen speciaal komen. In het water zit snoek, en de grote vuurvlinder houdt hier een van zijn laatste Nederlandse bolwerken. Voor een redelijke kans neem je een verrekijker mee en ga je vroeg, want tussen tien en vier hoor je vooral bootmotoren. Slapen in het gebied zelf scheelt daarin het meest, omdat de vaarwegen dan leeg zijn op het moment dat de vogels actief zijn. {# Blok "Uniek overnachten": echte woningen uit onze eigen voorraad, met foto en deeplink. Verwacht `b.items` = [{huis, regel}]. Zie content/uniek.py voor de keuze. #}

Uniek overnachten in Overijssel

Tussen de appartementen en vakantiehuizen in Overijssel staan ook twee boerderijen en een boot. Prijs en beschikbaarheid voor jouw data zie je bij onze boekingspartner.

9,5

Comfortabele 2 persoons woonboot nabij Giethoorn met prachtig uitzicht over het meer

Nationaal Park Weerribben-Wieden, Overijssel

€92 / nacht

Deze woonboot voor twee personen heeft een prachtig uitzicht en ligt in Wanneperveen, nabij Giethoorn.

Boot, voor 2 personen, 1 slaapkamer, 46 m². Beoordeeld met 9,5 uit 94 reviews.

9,8

Rustig gelegen 2 persoons vakantiehuis aan de Lemelerberg, midden in het Sallandse groen

Overijssel

€76 / nacht

Dit tweepersoons vakantiehuis ligt in het rustige buitengebied aan de voet van de Lemelerberg.

Boerderij, voor 2 personen, 1 slaapkamer, 52 m². Beoordeeld met 9,8 uit 18 reviews.

9,4

Mooi 2 persoons boerderijappartement met uitzicht over prachtige boomgaard.

Losser, Overijssel

€82 / nacht

Omgeving De Lutte ligt in een uniek natuurgebied dat om zijn bijzondere kenmerken is uitgeroepen tot Nationaal Landschap.

Boerderij, voor 2 personen, 1 slaapkamer, 87 m². Beoordeeld met 9,4 uit 93 reviews.

Bekijk alle boten en boerderijen in Overijssel

Eten loopt hier van twee sterren tot een pannenkoek

De Lindenhof aan de Beulakerweg opende in juni 1993, kreeg in 1996 zijn eerste Michelin-ster en in 2005 de tweede, onder patron-cuisinier Martin Kruithof. Voor een dorp van tweeduizend zielen is dat een opmerkelijk adres, en reserveren gaat weken vooruit. Aan de andere kant van het spectrum staat Grand Café Fanfare op Binnenpad 68, vernoemd naar diezelfde film uit 1958. Daartussenin zitten de terrassen aan het water, die in het hoogseizoen vol zitten en buiten het seizoen om vier uur de stoelen naar binnen halen. Controleer de openingstijden dus voordat je in november om zes uur aanbelt.

Wat je vooraf moet weten

De 3 bezoekerscentra van het gebied liggen geen van alle in Giethoorn. Buitencentrum Weerribben staat in Ossenzijl aan de noordkant, Bezoekerscentrum De Wieden in Sint Jansklooster aan de zuidkant, en museum Schoonewelle in Zwartsluis. Wie wandel- of kanoroutes zoekt, begint daar en niet op het Binnenpad. Parkeren doe je aan de rand van het dorp en de rest loop of vaar je. Neem laarzen mee als je het park in gaat, want de paden over de ribben zijn na regen modderig, en houd er rekening mee dat honden op een deel van de routes niet welkom zijn, zeker in het broedseizoen van ongeveer 15 maart tot 15 juli.