Waddeneilanden vergeleken en welk eiland bij jouw vakantie past

Er zijn vijf Waddeneilanden waar je kunt verblijven

Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog hebben dorpen, accommodaties en een veerdienst. De andere eilanden en zandplaten in de Waddenzee zijn gesloten natuurgebied waar je niet mag komen, dus daar boek je geen vakantie. De vijf verschillen sterk in grootte, drukte en of je er een auto kwijt kunt. Dit artikel zet ze naast elkaar, met overtochten, kosten en waar elk eiland goed en minder goed voor is.

Texel is het enige eiland waar de auto echt bruikbaar is

Texel meet ongeveer 170 vierkante kilometer en heeft rond de 13.000 inwoners, verdeeld over zeven dorpen waarvan Den Burg de grootste is en De Koog het dichtst bij het strand ligt. De veerboot vanaf Den Helder doet er twintig minuten over en vaart elk half uur. Een auto met inzittenden kost rond de 40 euro retour, een voetganger of fietser enkele euro's. Omdat de afstanden hier het grootst zijn, is een auto of elektrische fiets prettig. In De Koog zit Ecomare, met zeehondenopvang en een zaal over de Noordzee. Het eiland heeft de meeste voorzieningen en daarmee ook de meeste bezoekers, dus in de zomervakantie is het er druk.

Vlieland en Schiermonnikoog zijn autovrij voor bezoekers

Op Vlieland en Schiermonnikoog mag je geen auto meenemen; die blijft in Harlingen of Lauwersoog op een parkeerterrein, waar je 8 tot 12 euro per dag betaalt. Op het eiland ga je met de fiets, een taxibusje of te voet verder. Dat is meteen het grootste verschil in sfeer, want er is geen doorgaand verkeer en 's avonds is het stil. Vlieland heeft met Oost-Vlieland één dorp en ongeveer 1.100 inwoners. Schiermonnikoog is met rond de 950 inwoners de kleinste gemeente van Nederland en is sinds 1989 Nationaal Park, met de Westerplas en het brede strand bij Het Rif als bekendste plekken.

De overtochten duren tussen de twintig minuten en twee uur

Naar Texel vaar je twintig minuten vanaf Den Helder, naar Ameland vanaf Holwerd en naar Schiermonnikoog vanaf Lauwersoog drie kwartier, en naar Terschelling en Vlieland vanaf Harlingen twee uur met de gewone boot of drie kwartier met de sneldienst. Een retour kost 20 tot 35 euro per persoon, en met een auto naar Texel of Terschelling betaal je fors meer. Let op, want in de zomervakantie en rond feestdagen zijn de afvaarten met auto weken vooruit vol, en op afgaand tij varen de veerdiensten soms een aangepaste dienstregeling. Boek vroeg en kijk de vertrektijden na op de dag zelf.

Terschelling heeft de oudste vuurtoren en tien dagen Oerol

Terschelling is ongeveer dertig kilometer lang en heeft met de Brandaris uit 1594 de oudste vuurtoren van Nederland, die als werkend baken niet te bezoeken is. Elk jaar in juni duurt het festival Oerol tien dagen, met voorstellingen in de duinen en op het strand. In die periode is het eiland vol en zijn accommodaties tot een jaar vooruit geboekt, dus wie rust zoekt komt in mei of september. Buiten die weken is het eiland bekend om de cranberryvelden, om het Wrakkenmuseum in Formerum en om de Boschplaat aan de oostkant, een reservaat van ruim 4.000 hectare dat in het broedseizoen van maart tot half augustus grotendeels afgesloten is.

Ameland heeft vier dorpen en een beklimbare vuurtoren

Ameland is ongeveer 27 kilometer lang, telt met Nes, Ballum, Hollum en Buren vier dorpen en ligt op drie kwartier varen vanaf Holwerd. De vuurtoren Bornrif bij Hollum uit 1880 is te beklimmen voor enkele euro's en is in het seizoen doorgaans dagelijks open. Auto's mogen mee, maar in de dorpen geldt een parkeerregime en de afstanden zijn met de fiets goed te doen. Qua drukte en voorzieningen zit dit eiland tussen de andere in, met meer te doen dan op Vlieland en rustiger dan Texel.

De onbewoonde eilanden en platen zijn dicht

Rottumeroog, Rottumerplaat en de Zuiderduintjes vormen samen de Rottumergroep, en net als Griend zijn het vogelreservaten waar alleen beheerders en onderzoekers van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten komen. Bezoek is niet toegestaan. Ook Noorderhaaks, de zandplaat ten zuiden van Texel die de Razende Bol heet, is geen bestemming, want er zijn geen voorzieningen en in het broedseizoen is hij afgesloten. Wie ze wil zien, doet dat vanaf een schip. Vaartochten met een platbodem waarbij je bij eb droogvalt kosten 40 tot 70 euro per persoon voor een dagtocht en varen van april tot oktober. Aan boord gelden de regels van het natuurgebied, waaronder een minimumafstand tot zeehondenbanken.

Wadlopen mag alleen met een gids

Vanaf de vaste wal kun je bij laag water naar enkele eilanden lopen, maar dat is wettelijk geregeld en mag alleen onder leiding van iemand met een vergunning. De tochten duren twee tot zes uur en kosten 20 tot 40 euro per persoon. Dat is geen formaliteit. Het tij keert sneller dan mensen inschatten, er lopen diepe geulen en de mist kan binnen een kwartier opkomen. De Waddenzee staat volgens Unesco sinds 2009 op de werelderfgoedlijst, en de toegangsregels hangen daarmee samen.

Praktisch

De veerhavens liggen in Den Helder, Harlingen, Holwerd en Lauwersoog. Met de trein ben je vanaf Amsterdam in ruim een uur in Den Helder en in twee uur in Harlingen; naar Lauwersoog en Holwerd rijden bussen vanaf Groningen en Leeuwarden. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden met 15 tot 22 graden en beduidend minder volk dan in de zomervakantie. Het water haalt in augustus 18 tot 20 graden. In het najaar en de winter is het er stormachtig en sluit een deel van de horeca, terwijl de eilanden zelf gewoon bereikbaar blijven.