Cultuur en historie in Middelburg, Veere en Domburg

Dit eiland heeft twee keer opnieuw moeten beginnen

Wie op Walcheren naar oude gebouwen kijkt, kijkt vaak naar een reconstructie. Op 17 mei 1940 brandde de binnenstad van Middelburg af na Duits vuur, waarbij het grootste deel van het abdijcomplex verloren ging. Vier jaar later kwam de tweede klap. Tussen 3 en 24 oktober 1944 bombardeerden de geallieerden de dijken bij Westkapelle, Vlissingen, Veere, Ritthem en Vrouwenpolder om de Duitse stellingen onbruikbaar te maken. Het eiland liep onder en bleef dat ruim een jaar.

Het gat in de dijk was vijfhonderd meter breed

Volgens het Zeeuws Archief kostte het bombardement op Westkapelle van 3 oktober 1944 aan 152 inwoners het leven, bijna zeven procent van het dorp. Het gat in de zeedijk was ongeveer vijfhonderd meter breed en groeide in de maanden erna nog verder uit. Het herstel duurde tot ver na de bevrijding. Het gat bij Westkapelle ging op 12 oktober 1945 dicht, het laatste gat bij Ritthem pas op 5 februari 1946. Dat verklaart waarom u op dit eiland zo weinig oude bomen ziet: het zoute water heeft ze bijna allemaal gedood.

De Lange Jan is negentig meter hoog en half beklimbaar

De abdijtoren van Middelburg meet 90,5 meter en is van het hele eiland te zien. Hij brandde in 1940 uit en werd vanaf datzelfde jaar hersteld onder leiding van architect Jan de Meijer. U kunt hem beklimmen tot ongeveer halverwege, waar ramen uitzicht geven over de stad en bij helder weer tot aan de kust. Houd er rekening mee dat het een smalle wenteltrap is zonder lift en dat de toren buiten het seizoen beperkt open is.

Zes wandtapijten die een oorlog verslaan

In het Zeeuws Museum in de abdij hangen de zes Zeeuwse wandtapijten, tussen 1593 en 1604 geweven in opdracht van de Staten van Zeeland. Ze beelden zeeslagen uit de Tachtigjarige Oorlog uit. Het bijzondere eraan is dat ze bedoeld waren als propaganda en dus als verslaggeving. U ziet brandende schepen, versterkingen en vluchtende officieren op een zandbank, met een detaillering die eerder aan een kaart doet denken dan aan een schilderij. Neem er de tijd voor, want van een afstand vallen die details weg.

Veere verloor zijn zee in 1961

Veere was in de zestiende eeuw de stapelplaats voor Schotse wol en dat leverde het stadje een rijkdom op die je nog aan de gevels ziet. De twee Schotse Huizen aan de Kaai zijn daarvan het bewijs. De zee is er niet meer. Met de afsluiting van het Veerse Gat in 1961 werd het water achter Veere een binnenmeer, en daarmee eindigde de haven als zeehaven. Wat overbleef is een jachthaven en een stadje dat groter is aangelegd dan het aantal inwoners rechtvaardigt.

Museum Veere zit op twee plekken

Museum Veere bestaat uit de Schotse Huizen aan de Kaai en het stadhuis om de hoek aan de Markt. Eén kaartje geeft toegang tot allebei. Een volwassene betaalt ongeveer 8,75 euro, kinderen van vier tot achttien rond de 3 euro. In april, mei, september en oktober is het open van dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur, in juni, juli en augustus dagelijks. In de wintermaanden gelden afwijkende tijden, dus controleer die voordat u rijdt.

Domburg was er eerder bij dan de rest van de kust

Domburg is als badplaats ontstaan in de negentiende eeuw, ver voor de meeste Nederlandse kustplaatsen. Rond 1900 kwam er een kunstenaarskolonie op gang met Jan Toorop als middelpunt, die zomers schilders naar het licht boven de duinen trok. Dat verhaal is te zien in het museum aan de rand van het dorp dat naar Marie Tak van Poortvliet is genoemd, de mecenas die de kolonie steunde. Het is een klein museum met wisselende tentoonstellingen, dus kijk vooraf wat er hangt.

Een dag die alle drie de plaatsen doet

Doe Middelburg in de ochtend en reken op drie uur voor de abdij, de toren en het museum samen, want die zijn het rustigst voor twaalven. Middelburg en Veere liggen zeven kilometer uit elkaar, over een fietspad langs het kanaal. Bewaar Veere voor het eind van de middag, wanneer de dagjesmensen weg zijn en het licht op de Kaai het beste is. Domburg past er alleen bij als u een derde dag heeft; het ligt twintig kilometer van Middelburg en is met de auto in het hoogseizoen een parkeerprobleem.