Bezoek Valkenburg, Maastricht en dorpjes

Eén stad, twee stadjes en een reeks dorpen aan een rivier

Zuid-Limburg heeft één echte stad, Maastricht, met daarnaast Valkenburg als toeristisch stadje en een reeks dorpen in de dalen van de Geul en de Gulp. Ze liggen allemaal binnen een half uur van elkaar, en dat maakt de streek met één basis goed te doen. Daartussenin ligt een plek die met vakantie weinig te maken heeft en die je toch moet zien. Daar begint dit artikel mee, want het is het meest bijzondere dat deze streek te bieden heeft.

In Margraten is elk graf geadopteerd

Op de Amerikaanse begraafplaats bij Margraten liggen 8.301 in de Tweede Wereldoorlog gesneuvelde Amerikaanse militairen, en op de muren van het ereplein staan de namen van 1.722 vermisten. Wat deze plek uniek maakt is wat de omwonenden er sinds 1945 doen. Kort na de bevrijding begonnen Limburgse families bloemen op de graven te leggen, en dat is uitgegroeid tot een adoptieprogramma waarbij inmiddels élke steen en élke naam op de muur door een Nederlandse familie is geadopteerd. Sommige families zijn al aan de derde generatie toe. Volgens de rijksoverheid staat het programma inmiddels op de Nederlandse lijst van immaterieel erfgoed. De toegang is gratis en er is een bezoekerscentrum.

De Sint-Servaasbrug is de oudste brug van het land

De boogbrug over de Maas in Maastricht gaat in oorsprong terug op de dertiende eeuw en geldt daarmee als de oudste brug van Nederland. Aardig detail: hij heet pas sinds 1932 zo; daarvoor was het gewoon "de brug", want er was er maar één. Vanaf het water zie je de stad het best. Er varen rondvaarten over de Maas van ongeveer een uur, en die laten zien hoe de stad aan beide oevers is gegroeid: de oude kern aan de westkant en het Wyck-kwartier aan de overkant, dat een eigen karakter heeft en waar het rustiger is.

In Valkenburg loopt een gang van de grot naar de burcht

De Fluweelengrot in Valkenburg is een mergelgroeve waar een gang doorheen loopt die uitkomt bij de burchtruïne erboven. Die verbinding is er niet voor de show: hij diende als vluchtweg en als bevoorradingsroute voor het kasteel. Rondleidingen duren ongeveer een uur en gaan door een deel van een stelsel dat over kilometers doorloopt, langs tekeningen, inscripties en beeldhouwwerk uit verschillende eeuwen. Het is er rond de tien graden; een jas is ook in de zomer geen overbodige luxe.

De dorpen van het Geuldal liggen op een rij

Tussen Valkenburg en de Belgische grens liggen Schin op Geul, Wijlre, Gulpen, Mechelen, Epen en Slenaken, allemaal in of net boven het dal. Let op: Mechelen is hier een Limburgs dorp van een paar honderd inwoners en niet de Belgische stad; dat wordt geregeld verward. Dit zijn de plaatsen waar je de vlaai koopt bij een bakker die hem zelf maakt, waar de kerkjes van mergelsteen zijn en waar de wegen zo smal zijn dat je achter een tractor gaat. Rijd ze op een doordeweekse dag achter elkaar af; het is ongeveer 25 kilometer en je bent er een halve dag mee bezig.

Wat je vooraf moet weten

Let op de grens. Riemst, Voeren en Kanne liggen vlak bij Maastricht maar zijn België, en dat wordt in reistips vaak door elkaar gehaald. Voor een dagje maakt het niets uit, maar reken op andere openingstijden en op een keuken die er 's middags eerder sluit. Parkeren in Maastricht is duur en in het centrum vrijwel onvindbaar; gebruik de P+R aan de rand, vanwaar een bus in 10 minuten naar het Vrijthof rijdt en waar je voor een paar euro de hele dag staat. In Valkenburg geldt hetzelfde op zomerse zondagen, wanneer het stadje vanaf een uur of elf vol staat.