Natuuravonturen en dierenspotten in Noorwegen met kinderen

Noorwegen is te lang om in één vakantie te doen

Van Kristiansand in het zuiden tot de Noordkaap is het ongeveer 2.500 kilometer over de weg, meer dan van Amsterdam naar Napels. Dat is het eerste wat je moet weten als je met kinderen naar Noorwegen gaat: kies één streek, niet een lijstje hoogtepunten dat over het hele land verspreid ligt. Dit artikel deelt het land daarom op in vier stukken, met per stuk wat er met kinderen te doen is en hoeveel reistijd dat kost.

Het zuiden is het makkelijkst met jonge kinderen

Rond Kristiansand en langs de zuidkust liggen de warmste zomers van het land, met zeewater dat in juli en augustus 18 tot 20 graden haalt, en de meeste kindgerichte attracties. Dyreparken bij Kristiansand, de dierentuin met het pretpark eraan vast, is een van de grootste bezoekersbestemmingen van Noorwegen; een dagkaart kost al gauw 55 tot 70 euro per persoon. Vanuit Nederland kom je hier het snelst: de veerboot vanuit Hirtshals in Denemarken doet er ongeveer drie uur over. Wie doorrijdt naar Lillehammer komt langs Hunderfossen, het familiepark met de trollenfiguren en een ijshotel in de winter. Voor een eerste Noorwegenvakantie met kleine kinderen is het zuiden de logische keuze, ook al is het landschap minder spectaculair dan noordelijker.

De fjorden liggen in het westen, en vragen tijd

Tussen Stavanger en Ålesund ligt het fjordenlandschap: de Geirangerfjord en de Nærøyfjord staan sinds 2005 samen op de werelderfgoedlijst, die laatste als zijarm van de Aurlandsfjord bij Flåm. In Ålesund zelf zit Atlanterhavsparken, een aquarium dat half in de kustrotsen is gebouwd en waar de bassins op de open zee uitkijken. Kajakken op een fjord kan vanaf ongeveer 12 jaar in een eigen boot, jonger in een tandemkajak met een ouder; een tocht van drie uur kost rond de 60 tot 80 euro. De valkuil is de rijtijd. De wegen volgen de fjorden en de veerponten bepalen het tempo; 200 kilometer kan hier vier uur duren. Dat is met kinderen achterin een reële factor. Plan korte etappes en gebruik de veerponten als pauze, want die zijn voor de meeste kinderen het leukste onderdeel van de dag.

De Preikestolen is haalbaar, maar niet voor iedereen

De rotsplateau boven het Lysefjord ligt op 604 meter en de wandeling erheen is ongeveer 8 kilometer heen en terug met 350 hoogtemeters. Reken op vier uur inclusief pauzes. Kinderen vanaf een jaar of acht die gewend zijn te lopen redden dit doorgaans. Het pad is rotsig en op stukken steil, en boven is er geen hek: de rand valt recht 600 meter omlaag. Houd kinderen daar aan de hand en blijf uit de buurt van de rand, ook voor foto's. Ga vroeg, want tussen elf en drie staat het er vol, en dat maakt het op de smalle stukken onprettiger.

Dieren zien lukt het best op vaste plekken

In Dovrefjell in Midden-Noorwegen leven muskusossen, dieren van tot 400 kilo die in de jaren dertig vanuit Groenland zijn uitgezet. Het park meldt dat ze alleen met een gids en op afstand te bekijken zijn; een safari van vijf tot zes uur kost rond de 60 tot 80 euro. Kom niet dichterbij dan 200 meter, want de dieren vallen aan als ze zich bedreigd voelen. Eenvoudiger zijn de elandparken, waar je de dieren van dichtbij ziet en vaak mag voeren, voor rond de 15 tot 25 euro. Op de kust bij de Lofoten en verder noordelijk varen boten naar zeearenden en papegaaiduikers; die laatste zijn op hun broedplaatsen te zien van ongeveer april tot augustus.

Walvissen kijken kan alleen in het noorden

Vanuit Andenes op Andøya en vanuit Tromsø varen walvistochten. Bij Andenes zit een diepe zeetrog vlak voor de kust waar potvissen jaarrond foerageren, wat de kans daar ongewoon groot maakt; een tocht duurt drie tot vijf uur en kost rond de 100 tot 130 euro per persoon. Rond Tromsø is het seizoen anders: daar volgen orka's en bultruggen in november tot januari de haring de fjorden in. Dat is prachtig maar het is dan vrijwel de hele dag donker en fors koud. Beide tochten deinen stevig; met kinderen die snel misselijk worden is dit geen goed idee zonder voorbereiding.

Het noorden draait in de winter om noorderlicht en rendieren

Van eind september tot maart is het noorderlicht te zien boven Noord-Noorwegen op heldere, donkere nachten. Een gegarandeerde waarneming bestaat niet, ook niet met een gids van 100 tot 150 euro per persoon; wie een week blijft heeft een goede kans, wie twee nachten komt loopt reëel risico op niets. In Finnmark kun je bij Sami-families rendieren voeren en met een slee mee; reken op 100 tot 150 euro per persoon voor een halve dag. Kleed kinderen in lagen en neem echte winterkleding mee: het is er geregeld min 15 en de tochten zijn buiten.

Treinen, gletsjers en de dagen tussendoor

De Flåmsbana klimt in ongeveer een uur van zeeniveau naar 866 meter over een van de steilste normaalsporige lijnen ter wereld, met een stop bij een waterval. Een retour kost rond de 60 euro voor volwassenen; kinderen fors minder. Voor kinderen die niet lang willen lopen is dit de beste manier om het landschap te zien. Gletsjerwandelen op de uitlopers van de Jostedalsbreen, waarvan de Nigardsbreen de bekendste en best bereikbare is, met bijna 500 vierkante kilometer de grootste gletsjer van het Europese vasteland, mag alleen met gids en materiaal; de meeste aanbieders hanteren een minimumleeftijd van ongeveer 10 of 12 jaar. Zonder gids het ijs op gaan is levensgevaarlijk vanwege de spleten.

Wat Noorwegen kost, en hoe je dat drukt

Noorwegen is duur. Een hoofdgerecht in een gewoon restaurant kost 250 tot 400 kronen, ruwweg 21 tot 34 euro, en een gezinsmaaltijd loopt snel op. Noorwegen betaalt met kronen, reken op ongeveer 11,5 kronen per euro, en vrijwel alles gaat per kaart. De oplossing die iedereen hier gebruikt is een hytte of vakantiehuis met keuken, plus boodschappen bij de goedkopere supermarktketens. Verder is het allemansrecht handig: je mag vrijwel overal wandelen en één nacht kamperen buiten tuinen en akkers, wat met tieners een aantrekkelijke optie is.

De wegen zelf zijn hier het uitje

In Noorwegen is de rit vaak de bezienswaardigheid, en dat komt met kinderen goed uit. De Trollstigen klimt in elf haarspeldbochten naar een pas op rond de 850 meter, met een uitkijkplatform dat over de hele weg terugkijkt; hij is doorgaans van eind mei tot oktober open en gaat bij sneeuw dicht. De Atlanterhavsveien ten westen van Molde springt over 8 kilometer in bruggen van eilandje naar eilandje, pal boven de branding. Bij Eidfjord stort de Vøringsfossen ruim 180 meter in een kloof, met sinds kort een trappenpad en een brug over de val; parkeren kost er een paar euro en de toegang is gratis. Let op: op al deze wegen staan in juli rijen campers, de platformen zijn smal en er is vaak geen vangrail, dus houd kinderen bij de hand en plan de stops voor negen uur of na zes uur.

Praktisch en wanneer

Met de auto rijd je vanuit Nederland via Denemarken naar het zuiden van Noorwegen in ongeveer twaalf uur plus de overtocht; naar Tromsø vlieg je beter, ongeveer vier uur met een overstap. Er zijn veel tolwegen en tunnels, die automatisch via kentekenregistratie worden afgerekend; regel dat vooraf bij de autohuur of via een tolabonnement. Juni tot half augustus is het zomerseizoen, met lange dagen en boven de poolcirkel de middernachtzon; neem verduistering mee voor de slaapkamer, want kinderen slapen slecht bij licht om middernacht. September geeft herfstkleuren en rust. Van november tot maart draait het noorden om sneeuw en noorderlicht, en zijn veel bergwegen in het zuiden gesloten.