Wandelen door Wenen over de Ringstraße en door stadsparken

De Ringstraße staat op de plek van de stadsmuur

Wenen was tot ver in de negentiende eeuw een vestingstad. Volgens de stadsgeschiedenis werden de wallen vanaf 1857 gesloopt; op die vrijgekomen strook kwam een boulevard te liggen, die keizer Franz Joseph op 1 mei 1865 opende. Dat verklaart waarom vrijwel alle grote gebouwen van de stad aan één weg staan: het parlement, het stadhuis, de opera, het Burgtheater, de universiteit en de musea zijn allemaal in diezelfde decennia op die lege ring gebouwd. Wie de Ring loopt, ziet in een paar uur de hele negentiende eeuw langskomen.

De ronde is 5,3 kilometer

De Ringstraße meet 5,3 kilometer en is ongeveer 57 meter breed, wat naar negentiende-eeuwse maatstaven enorm was. Doorlopen kost iets meer dan een uur; met stoppen bij de gebouwen ben je er drie tot vier uur mee bezig. Wil je het korter, dan volgt tramlijn 1 of 2 een groot deel van de ring, en met een gewoon vervoerbewijs stap je onderweg in en uit. Dat is meteen de goedkoopste stadsrondrit van Wenen: er bestaan speciale toeristentrams, maar de gewone lijn rijdt over dezelfde rails.

De parken liggen aan de binnenkant van de ring

Tussen de Ringstraße en de oude binnenstad ligt een reeks parken die in dezelfde tijd is aangelegd: de Volksgarten met zijn rozen, de Burggarten achter de Hofburg, het Rathauspark voor het stadhuis en de Stadtpark aan de oostkant. Ze liggen op hooguit 500 meter van elkaar, dus je kunt de hele ronde afwisselen tussen straat en groen. In de Stadtpark staat het vergulde standbeeld van Johann Strauss, en dat is het drukst gefotografeerde beeld van de stad; ga er voor tienen heen als je het zonder rij wilt zien.

De Stephansdom is 136 meter en 343 treden

Van de Ring naar de dom loop je over de Kärntner Straße of over de Graben met de barokke Pestzuil, en bij de Hofburg komen de Heldenplatz en de Michaelerplatz op de route uit. Midden in de oude stad staat de Stephansdom, waarvan de zuidtoren 136,4 meter hoog is en daarmee de hoogste kerktoren van Oostenrijk. Je kunt naar de torenkamer klimmen over 343 treden van een smalle wenteltrap. Er is ook een lift naar de noordtoren, die lager is maar wel bereikbaar zonder klimmen. Houd er rekening mee dat de zuidtoren geen lift heeft en dat de trap smal en tweerichtings is; met hoogtevrees of slechte knieën is dat geen aanrader.

De koffiehuiscultuur staat sinds 2011 op de Unesco-lijst

Het Weense koffiehuis is sinds 2011 erkend als immaterieel cultureel erfgoed. Wat daarmee beschermd wordt, is niet het gebouw maar de gewoonte: je bestelt één kopje en mag uren blijven zitten met een krant, zonder dat er iets van je wordt verwacht. Bestel geen koffie maar een soort. Een Melange is espresso met opgeschuimde melk, een kleiner Brauner is een espresso met een kannetje room, een Einspänner is zwarte koffie met slagroom in een glas. Er komt altijd een glas water bij, en dat blijft gratis bijgevuld worden.

Op de Donau ligt een eiland van 21 kilometer

Tussen 1972 en 1988 groef Wenen een tweede rivierbedding naast de Donau en van het uitgegraven materiaal ontstond de Donauinsel: 21 kilometer lang en slechts 70 tot 210 meter breed. Wie liever dichter bij het centrum loopt, volgt de Donaukanal, de zijarm met kades vol muurschilderingen en strandbars, of de hoofdlaan van de Prater, een kastanjelaan van ruim 4 kilometer die gratis en autovrij is. Het eiland is aangelegd tegen overstromingen en werkt nog steeds zo, maar in de praktijk is het het strand van de stad: fietspaden over de hele lengte, ligweides, zwemplekken en horeca. Je bent er met de metro in een kwartier vanaf het centrum.

Wanneer je de Ring het beste loopt

Voor negen uur 's ochtends is de Ring vrijwel leeg en valt het licht schuin over de gevels. Vanaf een uur of elf staan er groepen voor de opera en het stadhuis, en in de zomer is het op de brede stoepen dan bovendien heet en schaduwloos. In de winter loopt het anders: dan zijn de kerstmarkten voor het stadhuis en op andere pleinen open, wat de route drukker maakt maar wel sfeervol. Reken in januari op temperaturen rond het vriespunt en in juli op ruim 30 graden.

Praktische zaken

Het openbaar vervoer is uitstekend en goedkoop: een dagkaart kost rond de 8 euro en geldt voor metro, tram en bus. Zonder geldig vervoerbewijs instappen is hier duur; er wordt vaak gecontroleerd door mensen in burger. Voor een markt met eten loop je naar de Naschmarkt bij Karlsplatz, die op maandag tot zaterdag draait en op zaterdag het grootst is. Reken op ongeveer 4 tot 5 euro voor een Melange in een klassiek koffiehuis en op meer aan de Ring zelf. Musea zijn doorgaans tot 18.00 uur open en een aantal heeft één avond per week langer open.

Wat je niet moet missen als je toch loopt

Vlak achter de Ring, aan de kant van Karlsplatz, staat de Karlskirche uit de achttiende eeuw met haar twee zuilen van 33 meter; die is te bezichtigen en het plein ervoor is een van de weinige rustige plekken in het centrum. Bij de opera staat de Albertina, het paleis met de grafiekcollectie, waarvan het terras boven de Burggarten gratis toegankelijk is en een van de betere uitzichten op de Ring geeft. Aan de andere kant van de ring ligt het Museumsquartier, een verzameling musea in de voormalige keizerlijke stallen, met binnenplaatsen waar je gratis op de gekleurde banken kunt zitten. Dat is de plek waar de stad zelf in de zomeravonden neerstrijkt.