Beren zoeken en bossen ontdekken in de Subkarpaten met kinderen

In de zuidoosthoek van Polen leven nog beren

Het Bieszczady-gebergte in de uiterste zuidoosthoek van Polen is een van de weinige plekken in Europa waar bruine beren, wolven en lynxen in het wild voorkomen. Volgens de parkdienst leven er in de Poolse Karpaten enkele honderden beren. Met kinderen is dat het verhaal waar alles hier omheen hangt. Dit artikel behandelt de uitjes in de Subkarpaten, met entreeprijzen, openingstijden, hoogtes en afstanden, en zet een paar dingen recht die in reisteksten over deze streek verkeerd staan.

Beren zie je vrijwel zeker niet, sporen wel

De dieren mijden mensen en zijn 's nachts actief; gidsen die een berengarantie geven, verkopen iets wat niet bestaat. Wat je wel vindt zijn prenten in de modder, omgewoelde boomstronken en krabsporen op bast. Een begeleide sporenwandeling van drie uur kost 150 tot 300 zloty voor een gezin. In het Nationaal Park zijn in 1963 wisenten opnieuw uitgezet; die grazen in kudden en zijn in de winter bij de voederplaatsen soms van een afstand te zien. Let op dat honden niet mee mogen de kernzone in en dat je bij een ontmoeting met een beer niet rent maar rustig achteruit loopt.

De Tarnica beklim je te voet, er is geen kabelbaan

De Tarnica is met 1.346 meter de hoogste berg van het Bieszczady-gebergte. Vanaf het dorp Wołosate aan de zuidkant loop je er in tweeënhalf tot drie uur naartoe, over 6 kilometer met 600 hoogtemeters. Een kabelbaan is er niet en is er nooit geweest. Toegang tot het park kost 15 tot 20 zloty per persoon per dag en kinderen betalen minder. De paden zijn met kleuren gemarkeerd. Boven de boomgrens liggen open grasvlakten die hier połoniny heten en die je nergens anders in Polen zo ziet; er staat altijd wind en er is geen schaduw, dus neem water en een jas mee.

De dam van het Solina-meer is tweeëntachtig meter hoog

Aan de rand van het gebergte ligt het Solina-meer, het grootste stuwmeer van Polen naar inhoud, aangelegd in 1968. De dam is ongeveer 82 meter hoog en 664 meter lang, en er kan onder begeleiding doorheen worden gelopen. Een rondvaart van een uur kost 30 tot 50 zloty per persoon en vaart van mei tot september. In juli en augustus wordt er gezwommen en haalt het water 20 tot 23 graden. Waterfietsen en zeilbootjes huur je vanaf 40 zloty per uur. In het hoogseizoen is de promenade bij de dam druk en kost parkeren enkele tientallen zloty.

In Krosno blazen kinderen zelf glas

Krosno heeft een glascentrum waar je de productie van glas ziet en waar kinderen onder begeleiding zelf een voorwerp mogen blazen of vormen. Het gebouw staat boven middeleeuwse kelders die bij de rondleiding horen. Entree kost 30 tot 45 zloty en het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van tien tot zes. Een workshop kost extra en moet vooruit worden geboekt, want er kunnen maar enkele kinderen tegelijk aan de oven. Reken op twee uur. Dit is het bruikbaarste uitje op een regendag in deze streek.

De eerste oliebron ter wereld staat bij Bóbrka

Op ongeveer 12 kilometer van Krosno staat in het bos bij Bóbrka de put waar in 1854 voor het eerst ter wereld op industriële schaal aardolie werd gewonnen, door apotheker Ignacy Łukasiewicz, die ook de petroleumlamp ontwierp. Er staat nu een openluchtmuseum omheen met de oorspronkelijke installaties. Entree kost rond de 25 zloty en het is dagelijks open, in de winter korter. Reken op anderhalf uur. Voor kinderen vanaf een jaar of acht is dit concreet, want je ziet putten die nog steeds olie geven en je loopt er gewoon omheen.

De zoutmijn die je overal leest ligt honderdvijftig kilometer verderop

De bekende zoutmijnen van Wieliczka en Bochnia bij Krakau, met de ondergrondse kapellen en glijbanen, liggen niet in deze streek maar in Małopolska, 150 kilometer westelijker en drie uur rijden. Als dagtocht vanuit de Bieszczady is dat te veel. Wat hier wel ligt is Łańcut op ongeveer 60 kilometer, een barokke residentie met de grootste rijtuigverzameling van Europa: ruim vijfentachtig koetsen en sleeën. Entree kost 30 tot 60 zloty en het is van dinsdag tot zondag open. In Sanok staat een van de grootste openluchtmusea van het land, een etnografisch dorp met houten huizen en kerken van de Bojken en de Lemken, de bevolkingsgroepen die hier tot 1947 woonden; enkele van die houten kerkjes in de streek staan als UNESCO-werelderfgoedlocatie op de lijst.

Hier is de donkerste hemel van Polen

Sinds 2013 is een groot deel van dit gebied als sterrenpark aangewezen: er is nauwelijks straatverlichting en op heldere nachten zie je de melkweg met het blote oog van horizon tot horizon. Kijken kost niets en kan vanaf elke bergweide. Twee sterrenwachten in het gebied houden avonden met telescopen, doorgaans voor 20 tot 40 zloty per persoon. De beste maanden zijn september tot maart, wanneer het vroeg donker wordt en kinderen niet tot half elf hoeven op te blijven.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in ongeveer vijftien uur, of je vliegt naar Krakau of Rzeszów en rijdt daarna twee tot drie uur verder. Polen betaalt met de zloty, ongeveer 4,3 zloty voor een euro. Buiten de dorpen is er weinig mobiel bereik, dus neem kaarten mee. Lesko en Ustrzyki Dolne zijn de plaatsen met supermarkten; daartussen rijd je soms twintig kilometer zonder winkel. Juni tot september geeft 20 tot 27 graden; juli en augustus zijn het drukst, mei en september het rustigst. Westelijker ligt het Nationaal Park Magura als stillere variant op dezelfde bossen. Let op dat er in deze bossen teken zitten die hersenvliesontsteking kunnen overbrengen: draag lange broeken in hoog gras en controleer kinderen na elke dag buiten.