Proef vijf lokale bieren uit de beroemde bierfontein

In Žalec staat de eerste bierfontein ter wereld

Op het plein van dit Sloveense stadje werd in september 2016 een fontein geopend waar geen water maar bier uit komt: een zuil met een reeks tappunten, gevoed uit koeltanks eronder. Hij heet Zeleno zlato, groen goud, naar de hop die hier al anderhalve eeuw wordt geteeld. Dit artikel legt uit hoe het werkt, wat het kost en waarom uitgerekend dit dal daarvoor werd gekozen.

Zo werkt het in de praktijk

Je koopt bij het informatiepunt ernaast een glas met een ingebouwde chip. Dat glas geeft recht op een vast aantal tapbeurten, doorgaans zes van ongeveer een tiende liter, verdeeld over de kranen die je zelf kiest. Het glas mag je houden. De prijs ligt rond de 10 tot 15 euro voor die combinatie. De fontein draait van het voorjaar tot in het najaar, doorgaans van de late ochtend tot een uur of acht, met beperktere tijden buiten het hoogseizoen. Let op: in de winter staat hij stil, dus controleer de openstelling voordat je ervoor omrijdt.

Welke bieren er staan, wisselt

Er wordt geschonken uit Sloveense brouwerijen, met zowel de grote merken als kleinere ambachtelijke brouwers; volgens de uitbaters gaan er in een zomerseizoen tienduizenden glazen doorheen. Welke bieren er op enig moment aan de kranen hangen, verandert per seizoen, dus een vast lijstje bestaat niet. Wat je wel steevast tegenkomt zijn pilsener en donkere varianten van de nationale brouwerijen, met een alcoholpercentage van grofweg 4 tot 6 procent, aangevuld met een of twee bieren waarin de plaatselijke hop nadrukkelijk is verwerkt. Vraag bij het loket, dat vanaf een uur of elf open is, welke er die dag staan; ze houden een bordje bij. Alcoholvrij is doorgaans ook een van de opties.

Dit dal levert hop aan brouwers over de hele wereld

Het dal van de Savinja is sinds de negentiende eeuw hopgebied, en de variéteit die hier is ontwikkeld, de Savinjski Golding die in het buitenland Styrian Golding heet, wordt door brouwerijen in tientallen landen gebruikt vanwege het aroma. In augustus en september staan de velden vol met draden van zes meter hoog. Rond de oogst rijden de plukmachines dag en nacht en hangt er een kruidige geur in het dal. Dat is de beste periode om te komen: je ziet dan waar het bier vandaan komt in plaats van alleen het eindproduct. Buiten die maanden staan de velden er leeg of net groen bij.

Het museum ernaast legt de rest uit

In het stadje zit de Ekomuzej, het museum over hopteelt en brouwen, met machines, foto's en uitleg over hoe het werk hier verliep toen alles nog met de hand ging. Entree kost enkele euro's en er zijn combinatiekaarten met de fontein; het museum opende in zijn huidige vorm in 2009. Reken op een uur; het museum ligt op nog geen vijf minuten lopen van de fontein. Het is klein, maar het maakt het verschil tussen een biertje drinken op een plein en begrijpen waarom dat plein er staat. In het gebouw zit ook het informatiepunt waar je de glazen koopt, dus je komt er sowieso langs.

De grootste brouwerij van het land ligt om de hoek

Op ongeveer 25 kilometer ligt Laško, met een brouwerij die tot de grootste van Slovenië hoort en die rondleidingen geeft door het productieproces, met een proeverij na afloop. Dat kost rond de 10 tot 15 euro per persoon en duurt anderhalf uur. Reserveren is nodig, want de rondleidingen gaan op vaste tijden en niet dagelijks. In dezelfde plaats liggen de thermale baden van Thermana en op de Tabor-heuvel de resten van een burcht. Samen met de fontein en het museum is dat een goed gevulde dag zonder ver te rijden.

Tussen de hopvelden fiets je vlak

Door het dal loopt een route langs de velden en de dorpen, grotendeels vlak en over rustige wegen. Etappes van 20 tot 40 kilometer zijn goed te doen, met de heuvels aan weerszijden als achtergrond. Fietsverhuur zit in Žalec en de omliggende plaatsen vanaf ongeveer 15 euro per dag. In de zomer is het hier warm, met temperaturen van 28 tot 32 graden en weinig schaduw tussen de velden; vertrek in de ochtend en neem water mee. Onderweg staan boerderijen die eigen producten verkopen, en bij Šempeter ligt de Romeinse necropolis met vier herbouwde grafmonumenten uit de tweede en derde eeuw, voor een paar euro te bezoeken.

Waar je slaapt en wat het kost

Žalec zelf heeft een handvol pensions en appartementen, met prijzen van 60 tot 100 euro per nacht voor twee personen. In de omliggende dorpen zit boerderijverblijf, vaak met ontbijt uit eigen keuken en aanzienlijk goedkoper dan in de bekendere Sloveense bestemmingen. Een maaltijd in een gewone gostilna kost 12 tot 20 euro. Slovenië betaalt met de euro. Dit is geen streek waar je een week vult; het is een goede stop van een of twee nachten op weg naar de Alpen of de kust, en dan werkt het uitstekend.

Praktisch

Žalec ligt aan de snelweg tussen Ljubljana en Maribor, ongeveer een uur van de hoofdstad en tien minuten van Celje. Vanuit Nederland rijd je er in tien tot elf uur naartoe; voor de Sloveense snelwegen heb je een digitaal vignet nodig vanaf ongeveer 16 euro voor een week. Mei tot september is het beste seizoen, met de hopoogst in augustus en september als hoogtepunt. In het voorjaar zijn de velden nog kaal. Van november tot maart staat de fontein stil en is het museum de enige reden om te komen; controleer dan vooraf de openingstijden.