Wandelen door de wijken van Istanbul, modern en klassiek

Istanbul ligt in twee werelddelen en dat merk je aan het lopen

Istanbul telt volgens het statistiekbureau ongeveer zestien miljoen inwoners en wordt door de Bosporus in een Europees en een Aziatisch deel gesplitst. Binnen het Europese deel liggen de historische kern Fatih en het negentiende-eeuwse Beyoğlu tegenover elkaar, gescheiden door de Gouden Hoorn. Een wandeldag hier is al gauw tien tot vijftien kilometer, over heuvels en kasseien. Dit artikel behandelt de wijken, met looptijden, entreeprijzen en de regels bij de moskeeën.

De klassieke route loopt van Sultanahmet naar de Galata-toren

Vanaf het plein in de Sultanahmet-wijk, met de Hagia Sophia en de Blauwe Moskee tegenover elkaar, loop je langs de Grand Bazaar en de Egyptische kruidenmarkt bij Eminönü naar de Galatabrug, en daarna omhoog naar de veertiende-eeuwse Galata Kulesi van 67 meter. Dat is ongeveer vier kilometer. Reken op een halve dag met stops. De moskeeën, waaronder ook de Süleymaniye-moskee op de heuvel, zijn gratis maar niet tijdens de gebedstijden; schouders en knieën bedekt en voor vrouwen een hoofddoek, die bij de ingang wordt uitgeleend. Voor de Hagia Sophia betalen buitenlandse bezoekers sinds 2024 een aparte entree van enkele tientallen euro's voor de bovengalerij. Het Topkapi-paleis ernaast vraagt een vergelijkbaar bedrag, de Basilica Cisterne met zijn 336 zuilen ongeveer de helft, en het Archeologisch Museum en het Gülhane-park liggen op dezelfde heuvel.

De Istiklal Caddesi is anderhalve kilometer lang

In Beyoğlu loopt de Istiklal Caddesi, een voetgangersstraat van ongeveer 1,4 kilometer met een historische rode tram, van het Taksimplein bovenaan tot bij de Galatatoren. Aan het onderste eind ligt de Tünel-kabelbaan uit 1875, die na de metro van Londen als een van de oudste ondergrondse stadsspoorlijnen ter wereld geldt. Die rit duurt anderhalve minuut en kost enkele lira met een vervoerskaart. De straat is dag en nacht druk; in de zijstraten zitten boekwinkels, muziekwinkels en cafés, en in Karaköy eronder de koffiezaken aan de Bankalar Caddesi. Dit is het deel van de stad dat het minst op de reisgidsfoto's lijkt en het meest op een gewone grote stad; noordelijker ligt met Nişantaşı de dure winkelwijk.

De veerboot naar Kadıköy kost bijna niets

Vanaf meerdere steigers varen veerboten in vijftien tot twintig minuten naar Kadıköy op de Aziatische oever. Met een vervoerskaart kost dat minder dan een euro, en je vaart langs de paleizen en onder de bruggen door. Aan de overkant liggen de Kadıköy-markt, de Bahariye Caddesi met het Süreyya Operahuis en de Yeldeğirmeni-buurt, waar hele gevels met streetart zijn beschilderd. Er komen aanzienlijk minder bezoekers dan aan de Europese kant en de prijzen liggen merkbaar lager: een lunch kost 5 tot 10 euro tegen het dubbele in de oude stad. Voor de terugweg bij zonsondergang is deze boot de goedkoopste rondvaart die er is. Verderop ligt het monumentale Haydarpaşa-treinstation aan het water.

Fener en Balat zijn woonwijken

Langs de Gouden Hoorn liggen Fener en Balat, twee oude wijken van elk ongeveer een vierkante kilometer, met steile straatjes, houten huizen uit de negentiende eeuw en gekleurde gevels, van oudsher bewoond door Griekse, Armeense en Joodse gemeenschappen. Er staan het Grieks-orthodoxe Patriarchaat, een Bulgaarse kerk die volledig uit gietijzer is opgebouwd en de Ahrida-synagoge uit de vijftiende eeuw. Rondlopen kost niets. Let op dat dit gewone woonstraten zijn en dat de bewoners dagelijks in hun deuropening worden gefotografeerd: vraag het als je iemand op de foto wilt, ga niet in trappenhuizen staan en houd rekening met de was die er hangt. Het is geen decor.

Langs het water lopen de rustigste routes

Aan beide kanten van de Bosporus liggen promenades waar geen auto's komen, met vissers, theetuinen en uitzicht op de scheepvaart. De strook van Kadıköy via Moda naar het zuiden is ongeveer vier kilometer lang en dag en nacht toegankelijk. Wandelen is gratis en een glas çay kost minder dan een euro. Dit is de bruikbaarste optie op een warme dag, want er staat wind van het water en er is meer schaduw dan in de oude stad. Op zondagmiddag is het er druk met gezinnen, wat het juist aardig maakt. Aan de Europese kant doen Ortaköy met zijn moskee pal onder de brug en verderop Bebek en Beşiktaş hetzelfde.

Voor het vervoer heb je één kaart nodig

Metro, tram, bus, veerboot en kabelspoor werken allemaal met dezelfde Istanbulkart, die je bij een automaat koopt voor een klein bedrag en daarna oplaadt. Losse kaartjes bestaan vrijwel niet meer. De kaart kost een paar euro en een rit omgerekend enkele tientallen eurocenten. Eén kaart kan voor meerdere personen worden gebruikt door hem meerdere keren te scannen. Reken erop dat je in de spits in de metro staat; tussen de wijken uit dit artikel is lopen vaak sneller dan rijden, zeker over de bruggen.

In juli en augustus loop je alleen 's ochtends en 's avonds

In de zomer is het 30 tot 35 graden en is de luchtvochtigheid hoog; op de kasseien in de oude stad is dat zwaar. De schaduw is er beperkt en bij de bekendste gebouwen staan lange rijen. Begin daarom om acht uur en houd de middag vrij voor een museum, een theetuin of de veerboot; het museum voor moderne kunst aan de kade bij Karaköy is daar een goede plek voor. April, mei, september en oktober zijn met 18 tot 26 graden de aangenaamste maanden. In de winter kan het sneeuwen; dan zijn de wijken leeg maar de trottoirs glad.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer drieënhalf uur. De grote luchthaven ligt 40 kilometer van het centrum, met een metro en bussen die er een uur tot anderhalf uur over doen. Turkije rekent in lira; pinnen kan overal, maar bij de grote monumenten worden buitenlandse tarieven in euro's gerekend. Neem stevige schoenen mee, want de stad is heuvelachtig en de stoepen zijn ongelijk. Voor moskeeën is bedekkende kleding verplicht, ook bij warm weer, en een dunne sjaal in de tas lost dat ter plekke op. Wie de stad in één zin wil begrijpen: dit was tot 1930 officieel Constantinopel en de Ottomaanse hoofdstad, en dat zie je aan elke straathoek terug.