Markten, hammams en historie in Turkije voor cultuurliefhebbers

De grote bazaar in Istanbul bestaat sinds 1461

De overdekte markt in het historische centrum telt volgens de beheerder ongeveer vierduizend winkels langs een zestigtal overdekte straten en gaat terug tot 1461. Het is daarmee een van de oudste overdekte marktcomplexen ter wereld. Hij is van maandag tot zaterdag van half negen tot zeven open en op zondag gesloten. Dit artikel behandelt de markten, de badhuizen en de opgravingen, met entreeprijzen, openingstijden en de regels die per plek gelden.

De kruidenmarkt ernaast dateert uit 1664

Op tien minuten lopen van de grote bazaar ligt een kleinere overdekte markt uit 1664, gebouwd met de opbrengst van de invoerbelasting op specerijen, met ongeveer vijfentachtig winkels. Rondlopen kost niets. De markt is dagelijks open, doorgaans van acht tot zeven. Let op: rond deze markt staan verkopers die u naar hun eigen winkel proberen te leiden, en de prijzen in de directe omgeving liggen aanmerkelijk hoger dan een straat verderop. Vraag altijd de prijs per honderd gram, niet per kilo.

Een hammambezoek verloopt in vier stappen

In een traditioneel badhuis krijgt u een geweven doek om, kleedt u zich daarachter om, en gaat u eerst een half uur op een verwarmde marmeren plaat liggen. Daarna volgt het schrobben met een ruwe want, dan een schuimmassage, en tot slot spoelen en rusten. Een volledige behandeling kost 40 tot 80 euro. Mannen en vrouwen worden gescheiden, in aparte ruimtes of op aparte tijden. Praktisch: u houdt de doek de hele tijd om, u neemt slippers mee of huurt ze, en fooien van 10 tot 15 procent zijn gebruikelijk.

De oudste badhuizen zijn zestiende- en achttiende-eeuws

De bekendste historische badhuizen in de grote stad dateren uit 1584 en 1741 en zijn nog altijd in gebruik. Ze zijn gebouwd met koepels waarin glazen ogen zitten die licht doorlaten. Entree in deze historische huizen kost 60 tot 100 euro, tegen 15 tot 30 euro in een wijkbadhuis. Let op: in de historische huizen betaalt u vooral voor het gebouw; de behandeling is er korter en zakelijker dan in een buurtbad. Voor wie het om het bad gaat en niet om de architectuur, is dat laatste de betere keus.

De entreeprijzen van de grote opgravingen staan in euro's

Bij de bekendste archeologische terreinen en musea betalen buitenlandse bezoekers sinds enkele jaren een tarief dat in euro's is vastgesteld, terwijl inwoners een lager tarief in lira betalen. Voor de grote opgraving aan de westkust betaalt u rond de 40 euro, met een toeslag voor de overdekte woonhuizen. Er bestaat een meerdaagse museumpas van rond de 120 euro die zich bij vier of meer bezoeken terugverdient. Reken op halve dagen per terrein en op openingstijden van acht tot zeven in de zomer.

De oudste opgraving van het land is elfduizend jaar oud

In het zuidoosten ligt een heuvel met cirkelvormige bouwwerken en bewerkte stenen pilaren die volgens de archeologen ongeveer elfduizend jaar oud zijn, ouder dan de landbouw. Het staat sinds 2018 op de werelderfgoedlijst. Entree kost rond de 15 euro en het terrein is overdekt met een dak. Reken op anderhalf uur. Het ligt ver van de kust: vanaf de badplaatsen in het zuiden bent u er niet in een dag, en vliegen naar de dichtstbijzijnde stad is de enige praktische optie.

In moskeeën gelden kledingregels en gebedstijden

Moskeeën zijn buiten de gebedstijden vrij toegankelijk voor bezoekers. Vrouwen dragen een hoofddoek, iedereen bedekt schouders en knieën, en schoenen gaan uit bij de ingang. Toegang is gratis, met uitzondering van enkele monumenten waar voor de bovengalerij een kaartje van rond de 25 euro wordt gevraagd. Sjaals zijn bij de ingang te leen. Vermijd de vrijdagmiddag; dan is er hoofdgebed en zijn de gebouwen voor bezoek gesloten.

Er wordt afgedongen op de markt, maar niet in de winkel

In de overdekte bazaars en op straatmarkten is onderhandelen normaal en begint u rond de helft van de vraagprijs; de wijkmarkten draaien doorgaans van acht tot vijf, staan één vaste dag per week in elke wijk en liggen zelden verder dan 2 kilometer van uw hotel. In gewone winkels, supermarkten en ketens staan vaste prijzen en is afdingen niet gebruikelijk. Praktisch: de lira kent al jaren een hoge inflatie, waardoor prijzen uit reisgidsen en oudere artikelen vrijwel altijd verouderd zijn. Reken in euro's om ter plekke een gevoel te houden, en pin kleine bedragen, want wisselkantoren rekenen slechtere koersen dan de automaat.

Praktisch

Vanuit Nederland vliegt u in drieënhalf uur op Istanbul en in vier tot viereneenhalf uur op de kustluchthavens. Binnenlandse vluchten tussen de grote steden kosten 40 tot 90 euro en duren een tot twee uur; het treinnet is beperkt maar de hogesnelheidslijn tussen de twee grootste steden rijdt vaak. April, mei, september en oktober geven 20 tot 28 graden en zijn voor stedelijke en archeologische bezoeken het aangenaamst. In juli en augustus is het op de opgravingen 35 tot 40 graden zonder schaduw. In de winter is het in Istanbul 6 tot 12 graden en blijven de bazaars en badhuizen gewoon open.