Gotland, middeleeuwse charme en ruige Zweedse kust

Gotland is het grootste eiland van Zweden en ligt drie uur varen uit de kust

Het eiland meet ongeveer 3.140 vierkante kilometer en telt rond de 61.000 inwoners. De veerboot vanaf het vasteland doet er drie uur en een kwartier over; met het vliegtuig bent u er in 35 minuten vanaf Stockholm. Het bestaat vrijwel volledig uit kalksteen, en dat verklaart alles: de zeezuilen aan de kust, de negentig middeleeuwse kerken en de ommuurde hoofdstad zijn allemaal uit hetzelfde gesteente gebouwd. Dit artikel behandelt het eiland, met prijzen, afstanden en openingstijden.

De stadsmuur van Visby is 3,4 kilometer lang

Om de oude stad staat een muur uit de dertiende eeuw met zevenentwintig bewaarde torens, die vrijwel over de hele lengte overeind staat. Binnen die muur liggen ruim tweehonderd middeleeuwse koopmanshuizen en de ruïnes van tien kerken. Volgens Unesco staat het geheel sinds 1995 op de werelderfgoedlijst. Rondlopen kost niets en de kerkruïnes zijn overdag vrij toegankelijk. Reken op een halve dag. Let op: de straatjes liggen vol kinderkopjes en lopen steil omhoog vanaf de haven; met een rolstoel of kinderwagen is dat zwaar.

In augustus wordt de stad een week lang middeleeuws

Acht dagen lang worden er markten, toernooien en optochten gehouden waarbij een groot deel van de bezoekers en de inwoners in kleding uit de veertiende eeuw loopt. Het bestaat sinds 1984 en trekt tienduizenden mensen. Het merendeel is gratis; voor de toernooien en de banketten betaalt u 200 tot 500 kronen. Hotels en veerboten zijn in die week maanden vooruit vol en fors duurder. Er is nog een piekweek: eind juni en begin juli wordt hier de jaarlijkse politieke week gehouden, en dan is het eveneens vol.

De kalkzuilen aan de kust staan het dichtst opeen op het noordelijke eiland

Langs de kust staan brokken kalksteen die door de zee zijn uitgesleten en die tot 8 meter hoog worden. De grootste velden staan aan de westkust van het eiland ten noorden van het hoofdeiland. Toegang is gratis en de stranden zijn dag en nacht open. Let op: de zuilen zijn beschermd en klimmen erop is verboden, want het gesteente is bros en breekt. Vanaf de hoofdstad rijdt u 55 kilometer naar de veerhaven en steekt u over; die overtocht duurt 8 minuten en is voor auto's en voetgangers gratis.

Dat noordelijke eiland was tot 1998 verboden gebied voor buitenlanders

Vanwege de ligging vlak bij de toenmalige oostgrens van het Oostzeegebied gold hier tot 1998 een militaire beperking: buitenlanders mochten het eiland niet zonder toestemming betreden. Sindsdien is dat opgeheven. Daardoor is het er nog altijd dun bebouwd, met schapenweiden, dennenbos en een strand van 5 kilometer aan de noordoostkant. Er wonen ongeveer vijfhonderd mensen. In het dorp staat een centrum over de filmregisseur die hier vanaf 1966 woonde en werkte; entree kost rond de 150 kronen.

De druipsteengrot is een grot en geen rotstekening

Aan de westkust ligt een grottenstelsel waarvan ruim 4 kilometer in kaart is gebracht en waarvan ongeveer 500 meter voor bezoekers is ingericht, met druipstenen en een ondergrondse beek. Rotstekeningen zijn er niet; die worden hier geregeld ten onrechte genoemd. Entree kost rond de 200 kronen voor volwassenen en de helft voor kinderen; het is van mei tot september dagelijks open van 10.00 tot 17.00 uur. Het is er het hele jaar 8 graden, dus neem een jas mee. Vanaf de hoofdstad is het 13 kilometer.

Het eiland telt bijna honderd kerken uit de dertiende en veertiende eeuw

In vrijwel elk dorp staat een kerk uit de bloeitijd, toen dit eiland een knooppunt in de Oostzeehandel was. Veel ervan hebben nog middeleeuwse muurschilderingen en beschilderde ramen, wat in Zweden zeldzaam is. Toegang is bijna overal gratis en de kerken staan in de zomer overdag open, doorgaans van 9.00 tot 18.00 uur. Ze liggen 5 tot 15 kilometer uit elkaar en het eiland is vlak, dus dit is een fietsroute: een huurfiets kost rond de 150 kronen per dag.

Op een vogeleiland voor de kust liggen de oudste beschermde broedrotsen

Vijf kilometer uit de westkust ligt een kalkstenen eilandje dat al sinds 1880 beschermd natuurgebied is, wat het tot een van de oudste ter wereld maakt. Op de kliffen broeden duizenden zeekoeten en alken. Een boottocht met gids kost rond de 400 kronen en gaat van mei tot augustus dagelijks vanaf een haventje aan de westkust; de overtocht duurt 40 minuten. U mag er alleen met een gids rondlopen. Reserveer vooruit, want er gaan per dag maar beperkt bezoekers heen.

Praktisch

Vanuit Nederland vliegt u in ongeveer twee uur op Stockholm en daarna verder, of u neemt de veerboot vanaf een van de twee havens aan de Zweedse oostkust. Zweden betaalt met kronen, niet met euro's, en het eiland is vrijwel volledig cashloos: veel zaken nemen geen contant geld aan. Juni tot augustus geeft 18 tot 24 graden en dit is het zonnigste deel van Zweden. Boek de veerboot met auto in juli maanden vooruit. In mei en september is het 11 tot 17 graden en rustig, maar dan sluiten de grot, de vogelboot en een deel van de restaurants.