Vikingen, stranden en avontuur op Gotland met kinderen

Gotland is groter dan je denkt en heeft de zon van Zweden

Het eiland meet ongeveer 3.140 vierkante kilometer en is daarmee het grootste van Zweden; van noord naar zuid is het ruim 170 kilometer. Het ligt bovendien in het zonnigste deel van het land, met in de zomer merkbaar meer zonuren dan het vasteland. Voor gezinnen is het een eiland van stranden, ringmuren en rare rotsen. Dit artikel loopt die langs, met reistijden, prijzen en het seizoen.

Visby is een ommuurde stad waar je overheen kunt lopen

De stadsmuur van Visby is ongeveer 3,4 kilometer lang en heeft tientallen torens; hij dateert grotendeels uit de 13e eeuw. Sinds 1995 staat de stad op de werelderfgoedlijst. Binnen de muur staan ruïnes van middeleeuwse kerken, waaronder de Sankt Nicolai, naast de nog gebruikte kathedraal Sankta Maria; verder rozenstruiken tegen de gevels, het havenpark Almedalen en de Botaniska trädgården, waar door het milde klimaat vijgen en moerbeien groeien. In het Gotlands Museum aan de Strandgatan liggen de zilverschatten van de vikingtijd en de beschilderde beeldstenen van het eiland; entree rond de 15 euro. Het is compact en te voet te doen, al is het geheuvelte met een kinderwagen zwaar. Voor kinderen zijn de kerkruïnes het leukst: die zijn vrij toegankelijk en je mag erdoorheen lopen.

In augustus wordt de stad middeleeuws

Eén week per jaar, doorgaans begin augustus, verandert Visby in een middeleeuwse stad: markten, ridderspelen, optochten en duizenden mensen in kostuum. Veel bezoekers doen zelf mee, en kostuums zijn ter plekke te huur. Het straatprogramma is grotendeels gratis; voor toernooien en voorstellingen worden kaarten verkocht. Boek accommodatie maanden vooruit, want in die week is het hele eiland vol en zijn de prijzen op hun hoogst. Wie juist rust zoekt, plant zijn reis eromheen.

De rauks zijn de bekendste rotsen

Langs de kust staan rauks: kalkstenen zuilen die zijn overgebleven nadat de zee het zachtere gesteente eromheen wegsleet. Sommige zijn meer dan tien meter hoog en hebben grillige vormen; de bekendste velden liggen op ongeveer 60 kilometer van Visby. De grootste velden staan op Fårö, het eiland ten noorden van Gotland: bij Langhammars en Digerhuvud staan tientallen van die zuilen bij elkaar op het strand. Op de zuidpunt van Gotland staat bij Hoburgen de bekendste los, een rots die als een profiel met een neus over de zee uitkijkt. Voor kinderen is dat een landschap om in te klimmen en verstoppertje te spelen; klim wel voorzichtig, want de kalksteen is scherp en brokkelig.

Fårö bereik je met een gratis pontje

Vanaf de noordpunt van Gotland vaart een veerboot in ongeveer zeven minuten naar Fårö; die is gratis en vaart het hele jaar, in de zomer om de twintig minuten en tot laat in de avond. Je kunt de auto meenemen. Het eiland meet ongeveer 113 vierkante kilometer en telt nog geen 600 inwoners: kaal, vlak en dunbevolkt, met schapen, dennen en lange stranden. Het is bekend als de plek waar de filmregisseur Ingmar Bergman woonde en filmde. Reken op een halve tot hele dag; er zijn maar enkele winkels en restaurants, dus neem eten mee als je verder gaat dan het dorp.

Fossielen zoeken kan gewoon op het strand

Gotland bestaat vrijwel geheel uit kalksteen die ruim 400 miljoen jaar geleden op de bodem van een tropische zee is gevormd. Volgens geologen zijn er op het eiland honderden fossiele soorten beschreven; er liggen overal versteende koralen, schelpen en zeelelies, ook los op de stranden. Zoeken en meenemen van losse stukken op gewone stranden mag; in natuurreservaten en op beschermde plekken niet, en dat staat aangegeven. Voor kinderen is dit vaak de activiteit die het langst boeit. Neem een emmertje mee en zoek in het laatste uur voor zonsondergang, wanneer het strijklicht de afdrukken in de steen zichtbaar maakt. Wie de kalksteen van binnen wil zien, rijdt 13 kilometer noordwaarts naar de Lummelundagrottan, de druipsteengrot waar een route van een paar honderd meter door de gangen loopt; het is er rond de 8 graden.

Het strand en het speelpark

Tofta ten zuiden van Visby is het bekendste zandstrand, breed en ondiep, met een strandtent en toezicht in het seizoen. Aan de oostkant ligt Ljugarn, ook zand, met kiezelbanken en rauks in de buurt, en op Fårö is Sudersand het langste strand van de streek. Boven Visby loopt de klifrand Högklint, met een uitzichtpunt op ruim 45 meter boven de zee. Bij Visby zit Kneippbyn, het pretpark met waterglijbanen dat om de Villa Kakelbont van Pippi Langkous is gebouwd, met de originele filmlocatie erbij; een dagkaart kost rond de 35 tot 45 euro. Het is doorgaans open van eind mei tot eind augustus. Het water van de Oostzee blijft ook in augustus rond de 18 tot 20 graden.

Schapen, boerderijen en de rest van het eiland

Gotland heeft een eigen schapenras met gedraaide horens, en er staan boerderijen die kamers of huisjes verhuren; dat is met kinderen vaak leuker dan een hotel, omdat er dieren zijn. Reken op 700 tot 1.400 euro per week voor vier personen in het hoogseizoen. Verder liggen er nog ongeveer negentig middeleeuwse plattelandskerken verspreid over het eiland, veel met bewaarde muurschilderingen. Ze zijn doorgaans overdag open en gratis. Dat is voor volwassenen interessanter dan voor kinderen, maar ze staan overal langs de fietsroutes.

Praktisch

De veerboot vaart vanaf Nynäshamn bij Stockholm in ongeveer drie uur, en vanaf Oskarshamn in iets meer dan drie uur; met auto en twee personen kost dat al gauw 150 tot 250 euro retour in het hoogseizoen, en dan moet je ver vooruit boeken. Er zijn ook vluchten vanaf Stockholm van een half uur. Zweden betaalt met kronen, ongeveer 11 kronen per euro. Juni tot half augustus is het seizoen. Juli is het drukst met Zweedse vakantiegangers, en de eerste week van augustus is door het middeleeuwse festival vrijwel uitverkocht. Eind augustus en september zijn rustig, met water dat dan op zijn warmst is. Buiten die maanden sluit een groot deel van de horeca en de attracties.