Bezoek Halmstad, Tylösand en vissersdorpen aan de westkust

Deze kust was eeuwenlang Deens

Halland hoorde tot ver in de zeventiende eeuw bij Denemarken. Bij de vrede van Brömsebro in 1645 ging het voor dertig jaar naar Zweden en bij die van Roskilde in 1658 werd dat definitief. Dat verklaart wat je ziet. Het slot van Halmstad is tussen 1609 en 1615 gebouwd in opdracht van de Deense koning Christiaan IV, en de vestingwerken langs deze kust waren Deens grensverdediging tegen Zweden. Je kijkt hier dus naar Deense architectuur in een Zweedse provincie.

Halmstad is klein genoeg om te lopen

De stad telt rond de 70.000 inwoners en het historische deel ligt tussen de rivier de Nissan en het slot, op nog geen kilometer van elkaar. Je loopt het in een uur rond. Het bezienswaardigste museum staat buiten het centrum: het Mjellby Konstmuseum, gewijd aan de Halmstadgruppen, een gezelschap surrealistische schilders uit de jaren dertig. Het is het enige museum ter wereld dat zich daaraan wijdt. Houd er rekening mee dat het buiten het zomerseizoen beperkte dagen open is.

Tylösand is het strand waar half Zweden heen gaat

Zeven kilometer ten westen van Halmstad ligt Tylösand, een aaneengesloten zandstrand van enkele kilometers met duinen erachter. Het is een van de bekendste stranden van Zweden en in juli is het er vol. Het water in het Kattegat komt in juli en augustus op 17 tot 20 graden. Dat is fris maar zwembaar, en het strand loopt zo flauw af dat kinderen ver kunnen doorlopen. Let op dat het parkeren in het hoogseizoen betaald is en dat de terreinen rond het middaguur vol staan.

In de vesting van Varberg ligt een middeleeuws veenlijk

Op de vesting van Varberg zit het cultuurhistorisch museum van Halland, en daar ligt de Bockstensman. Dat is een middeleeuws lichaam dat in 1936 werd gevonden in een veen ongeveer twintig kilometer ten oosten van de stad, compleet met kleding. Het is het enige bekende veenlijk ter wereld waar palen doorheen zijn geslagen, vermoedelijk om te voorkomen dat de dode zou terugkeren. Hij ligt er sinds 1937. Voor kinderen vanaf een jaar of tien is dit het soort bezoek dat blijft hangen; jonger is het te heftig.

Varberg heeft een badhuis uit 1903 dat nog gebruikt wordt

Aan het water bij de vesting staat het koudbadhuis van Varberg, een houten gebouw op palen uit 1903, met gescheiden afdelingen en een sauna. Het is het jaar rond in gebruik. Zweden zwemmen hier ook in januari, wanneer het water rond de vier graden is. Je hoeft dat niet te doen, maar de sauna met uitzicht op zee is ook in de winter open en dat is een van de weinige dingen aan deze kust die buiten het seizoen gewoon doorgaan.

Bij Varberg staat werelderfgoed dat nog kan zenden

Even buiten Varberg staat het radiostation van Grimeton, gebouwd tussen 1922 en 1924 voor draadloos telegraafverkeer met Amerika. Volgens UNESCO is het een uitzonderlijk gaaf bewaard monument van de vroege draadloze telegrafie; het staat sinds 2004 op de Werelderfgoedlijst. Wat het bijzonder maakt is dat de installatie werkt. Er staan zes stalen masten van 127 meter en de oorspronkelijke zender wordt een paar keer per jaar aangezet, waarna radioamateurs over de hele wereld het signaal opvangen. Buiten die dagen bezoek je het als museum; controleer de openingstijden, want die zijn beperkt.

De vissersdorpen zijn klein en dat is de bedoeling

Langs deze kust liggen plaatsen als Glommen, Steninge en Träslövsläge: rijen rode houten schuren aan een haventje, met een handvol boten die nog uitvaren. Verwacht er geen boulevard. In juli is er een viskraam en soms een terras, en in oktober is alles dicht. De haventjes tellen zelden meer dan twintig boten en liggen 10 tot 15 kilometer van elkaar, dus reken per dorp op een half uur. Een portie gebakken vis bij de kraam kost 100 tot 150 kronen, rond de 12 euro. Wie hier komt voor de sfeer moet in juni tot en met augustus komen; daarbuiten rijd je door een dorp waar niets open is, en dat is een teleurstelling die je kunt voorkomen.

Falkenberg heeft een brug van 1756 en zalm in de rivier

Door Falkenberg stroomt de Ätran, een van de weinige Zweedse rivieren waar de zalm nog van zee naar boven trekt. In de negentiende eeuw kwamen Engelse hengelaars er speciaal voor deze rivier heen. Over die rivier ligt de Tullbron, een stenen brug uit 1756 die nog in gebruik is. Het oude stadje eromheen is klein en in een half uur bekeken, en het strand van Skrea ligt op ongeveer twee kilometer van het centrum.

Het grootste warenhuis van Scandinavië staat in een dorp

Veertig kilometer landinwaarts van Falkenberg ligt Ullared, een plaats met een paar duizend inwoners, en daar staat Gekås: met ongeveer 35.000 vierkante meter het grootste warenhuis van Scandinavië. Het trekt jaarlijks rond de vier miljoen bezoekers en geldt daarmee als de best bezochte bestemming van Zweden, meer dan welk museum of pretpark ook. Het is opgericht in 1963. Je hoeft er niet heen, maar het verklaart wel waarom je op de weg ernaartoe in de file kunt staan.

Hoe je je hier verplaatst

De snelweg E6 loopt langs de hele provincie en de trein tussen Göteborg en Malmö stopt in Halmstad, Falkenberg en Varberg. Van Göteborg naar Halmstad is het ongeveer 145 kilometer, met de trein iets meer dan een uur. Voor de stranden en de vissersdorpen heb je wel vervoer nodig, want die liggen buiten de stations. De fietsroute Kattegattleden loopt langs de hele kust en is voor korte stukken tussen twee plaatsen een prettig alternatief.