Wandelen in Nationaal Park Tiveden en bij Hjälmaren

Tiveden ligt 90 kilometer ten zuidwesten van Örebro

Tussen de meren Vättern en Vänern ligt Tiveden, een bos vol keien, kloven en kleine meren dat sinds 1983 Nationaal Park is en in 2017 is uitgebreid tot ruim 2.000 hectare. Het Hjälmarenmeer bij Örebro zelf is een heel ander landschap: vlak, ondiep en open. Dit artikel behandelt beide, met routelengtes, ondergrond, parkeerkosten en de maanden waarin ze werken.

De rotsblokken in het park liggen er sinds de ijstijd

Het bos groeit over een chaos van granietblokken die het landijs heeft achtergelaten, sommige zo groot als een huis. Daartussen lopen kloven waar het hele jaar schaduw en mos zit, en het gebied stond eeuwenlang bekend als ondoordringbaar grensbos tussen de landsdelen. Toegang tot het park is gratis en parkeren kost 60 tot 80 kronen per dag bij de twee ingangen, Vitsand in het noorden en Stenkälla in het zuiden. De routes zijn met kleuren gemarkeerd en 3 tot 7 kilometer lang. Let op dat dit geen vlakke boswandeling is: je klautert over rotsen en wortels, en met een kinderwagen of slechte knieën kom je er niet doorheen.

Aan Stora Trehörningen ligt een zandstrand

Aan de noordkant van het park ligt bij Vitsand een van de weinige echte zandstranden van dit binnenland, aan het meer Stora Trehörningen, met helder bruinig water en een geleidelijk aflopende bodem. Er zijn een parkeerterrein, een droogtoilet en een picknickplek; zwemmen is gratis. Het water haalt in juli en augustus 18 tot 21 graden. Vanaf het Vitsand-strand vertrekt de kortste route van het park, ongeveer 3 kilometer, die met kinderen vanaf een jaar of zes te doen is. Langs de langere lussen ligt Junker Jägares grav, een steenhoop waar volgens de overlevering een verdwaalde jager begraven zou zijn.

De Trollkyrka ligt net buiten de parkgrens

Op een rug in het aangrenzende natuurgebied ligt de Trollkyrka, met een uitzichtpunt en een pad langs de Trollkyrka-grotten, waar volgens de plaatselijke overlevering in de achttiende eeuw in het geheim kerkdiensten werden gehouden, buiten het zicht van de staatskerk. Het pad is ongeveer 4,5 kilometer lang, klimt 120 meter en kost twee uur; toegang en parkeren zijn gratis. Boven staat een houten uitkijk. Dit is een van de weinige routes hier met echt uitzicht, want in het park zelf sta je vrijwel altijd tussen de bomen. Door de streek loopt ook de Bergslagsleden, een langeafstandspad van ruim 280 kilometer dat in etappes van 10 tot 20 kilometer is opgedeeld.

Open vuur mag alleen op de aangewezen plekken

Zweden kent het recht om vrij door de natuur te trekken en er twee nachten te overnachten, maar in een nationaal park gelden strengere regels: vuur alleen op de vier aangelegde vuurplaatsen, tenten alleen op de aangewezen plek en honden aan de lijn. Er zijn geen kosten aan verbonden, maar er wordt gecontroleerd. In droge zomers geldt van mei tot augustus vaak een algeheel vuurverbod dat per provincie wordt afgekondigd en dat op de borden bij de parkeerplaats staat. Neem je afval mee terug, want prullenbakken zijn er niet.

Het Hjälmaren is in de negentiende eeuw verlaagd

Het Hjälmarenmeer ten zuidoosten van Örebro is met ongeveer 480 vierkante kilometer het vierde meer van het land. Tussen 1878 en 1888 is het waterpeil kunstmatig met ruim een meter verlaagd om landbouwgrond te winnen, waardoor de oevers laag en drassig zijn geworden. Langs de oevers lopen paden en staan vogelkijkhutten, gratis toegankelijk, en bij Kvismaren ten zuidoosten van de stad ligt het bekendste vogelgebied van de provincie. Reken op vlakke tochten van 5 tot 12 kilometer. In april en in september trekken hier grote aantallen watervogels door; in de zomer is het vooral rustig en warm.

Naar Vinön vaart een gratis veerpont

Midden in het Hjälmaren ligt Vinön, een eiland van enkele vierkante kilometers met een handvol vaste bewoners, een kerkje en een kade, bereikbaar met een pont vanaf de zuidoever. De overtocht duurt een kwartier en kost niets, want dit is een openbare veerverbinding. Op het eiland loopt een rondje van ongeveer 8 kilometer over grindwegen. Er is een klein café dat alleen in de zomermaanden open is, dus neem buiten juli en augustus je eigen eten mee.

Van eind april tot oktober lopen hier teken

In het bos en het hoge gras van deze provincie komen teken voor die volgens de gezondheidsdienst ziekten kunnen overbrengen; het aantal meldingen ligt in Midden-Zweden hoger dan in het noorden, met jaarlijks enkele honderden gevallen in het hele land. Draag dus een lange broek met de sokken over de pijpen en kijk jezelf en de kinderen na afloop na. Muggen zijn in juni en juli talrijk bij de meren, vooral in het laatste uur voor zonsondergang rond tien uur 's avonds. Beide zijn geen reden om weg te blijven, wel om voorbereid te komen.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur op Stockholm en rijdt daarna 200 kilometer in tweeënhalf uur; vanaf Göteborg is het ongeveer evenver. Naar het park rijdt geen openbaar vervoer, dus een auto is noodzakelijk. Zweden betaalt met kronen en overal met de kaart. Mei tot september is het seizoen, met 15 tot 24 graden en lange lichte avonden. In september kleurt het bos en zijn er nauwelijks bezoekers. Van november tot maart zijn de paden besneeuwd of bevroren en zijn de parkeerterreinen deels niet geveegd, dus ga dan alleen met de juiste uitrusting. In Örebro zelf staat het Slott op een eiland in de Svartån, met het Stadsparken op tien minuten lopen.