Autovrij Zermatt, hoe verken je het dorp en de natuur

Autovrij Zermatt begint al voordat u er bent

Zermatt is al generaties lang autovrij, en dat is geen marketing maar systeem: privéauto's komen niet verder dan het buurdorp Täsch, en het dorp zelf draait op elektrokarretjes, paardenkoetsen en voeten. Dit artikel legt uit hoe dat praktisch werkt, met prijzen in franken; reken grofweg 1,05 euro voor een frank. Het resultaat is het eerste dat opvalt bij aankomst: bergstilte midden in een wereldbestemming, lucht zonder uitlaatgassen en straten waar kinderen los kunnen lopen.

De aankomst via Tasch is strak geregeld

Wie met de auto komt, parkeert in de garages van Täsch en stapt over op de pendeltrein: volgens de dienstregeling elke 20 minuten, tussen 5.55 en 21.55 uur, en de rit duurt 12 minuten en kost 8,20 frank per persoon per enkele reis, zo'n 8,50 euro. Bagagekarren rijden mee tot op het perron. Het alternatief zonder auto is de trein tot het einde: vanaf Visp klimt de bergspoorlijn door het dal rechtstreeks naar Zermatt. Houd er rekening mee dat taxi's tussen Täsch en Zermatt bestaan maar fors duurder zijn dan de trein; ze zijn vooral nuttig buiten de treinuren of met veel bagage.

In het dorp lopen de meeste routes vanzelf

Zermatt zelf is klein: van het station naar de kerkbrug is het zo'n 700 meter, tien minuten lopen, en vrijwel elke accommodatie ligt binnen het kwartier. De elektrotaxi's van de hotels en de dorpsdienst vullen de gaten, dag en nacht, en de paardenkoetsen doen hetzelfde in het toeristische register. De hotels sturen voor aankomst en vertrek hun eigen karretjes naar het station; meld de aankomsttijd vooraf. Verder is het dorp één wandelgebied, met de hoofdstraat als as en de rivier als tweede lijn. Wandelwagens en rolkoffers redden het overal; alleen de steegjes van het oude deel zijn hobbelig.

Drie bergbanen vervangen hier de auto

De natuur verkent u met de banen die als openbaar vervoer functioneren: de ondergrondse kabeltrein naar Sunnegga klimt in 4,5 minuut naar het zonneterras met het bergmeertje, de tandradtrein naar de Gornergrat rijdt sinds 1898 naar 3.089 meter voor een zomerretour van 132 frank, en de kabelbanen zuidwaarts eindigen op het Klein Matterhorn op 3.883 meter, het hoogste bergstation van Europa. De keuzehulp: Sunnegga voor gezinnen en de eerste kennismaking, de Gornergrat voor het klassieke panorama, de hoogste baan voor gletsjer en ijspaleis. Meerdaagse gastenpassen van de liftmaatschappij bundelen de banen goedkoper dan losse kaartjes; rekenen loont vanaf twee bergdagen.

Wandelen is hier de hoofdverkeersader

Het wegennet van Zermatt bestaat uit wandelpaden: honderden kilometers gemarkeerde routes, van de vlakke dalwandeling langs de rivier tot de beroemde vijf-merenwandeling van zo'n 9 kilometer, waarop de Matterhorn zich bij helder weer in meerdere meren spiegelt. De borden geven looptijden en de gele bordjes zijn betrouwbaar. De etiquette van het autovrije dal: paden delen met mountainbikers, de treintjes hebben voorrang op de overwegen, en wie met de laatste baan afdaalt, checkt de vertrektijden, want veel banen maken hun laatste rit al rond 17.00 uur; na de laatste rit is de berg alleen nog te voet bereikbaar en dat is met vermoeide benen een lange les.

Boodschappen, bagage en de kleine logistiek

Het autovrije leven vraagt kleine aanpassingen: boodschappen doet u bij de supermarkten rond het station en de bakkerijen in de hoofdstraat, en alles wat u koopt, draagt u zelf of laat u bezorgen. Vakantiehuizen liggen soms hoger op de helling; vraag vooraf of het hotel of de verhuurder een ophaaldienst regelt. De prijzen zijn Zwitsers met een bergtoeslag: reken op 30 tot 50 frank per dag per persoon voor zelf koken, en het dubbele voor uit eten. De beloning van de logistiek is er elke avond: een dorp waar het na 22.00 uur echt stil is, op de rivier en de kerkklok na.

Met kinderen en met beperkte mobiliteit

Voor gezinnen is het autovrije dorp een cadeau: geen verkeer betekent losse handjes, en de elektrokarretjes en koetsen zijn voor kinderen attracties op zich. De speelplekken liggen langs de rivier en bij de banen, vrijwel allemaal binnen tien minuten lopen van het centrum op 1.620 meter, en de kindvriendelijke banen zijn met wandelwagen toegankelijk. Ook met beperkte mobiliteit werkt het systeem: de elektrotaxi's rijden tot vrijwel elke deur, de grote banen zijn rolstoeltoegankelijk en de dalpaden langs de rivier zijn vlak en verhard. Alleen het oude dorpsdeel met zijn keien en de hoge wandelpaden vragen hulp of blijven buiten bereik.

Wanneer u gaat

Het autovrije systeem draait het hele jaar, maar de ervaring verschilt: in juli tot en met september is het dorp een wandelknooppunt met alle banen open, in de winter van eind november tot eind april een skidorp waar de ski's voor de deur aan- en afgeklikt worden. De stille maanden mei en november tonen het dorp op zijn kleinst: banen in revisie, halve dorpsstraat dicht en de laagste prijzen van het jaar. Wie dan komt, komt voor de rust zelf; de pendel vanuit Täsch en de treinen uit het dal rijden gewoon door, alle seizoenen, elke 20 minuten.