Fietsen en wandelen tussen duin, zee en polder

Langs de hele kust loopt de Kustfietsroute van ruim tachtig kilometer

Van De Panne aan de Franse grens tot Knokke-Heist aan de Nederlandse ligt een bewegwijzerde route van ruim tachtig kilometer die grotendeels over dijken en door duinen loopt, vlak en vrijwel zonder hoogteverschil. De wind is hier de enige klim. Dit artikel behandelt de routes te voet en op de fiets, van De Westhoek tot de Zwinpolders, met afstanden, ondergronden en de plekken waar je beter niet fietst.

Fiets van west naar oost, dan heb je de wind mee

De overheersende wind komt hier uit het zuidwesten en waait aan zee vaker en harder dan in het binnenland. Praktisch betekent dat: begin in De Panne en eindig in Knokke. Let op: de Kusttram neemt geen fietsen mee, dus je kunt niet zomaar met de fiets erbij terugliften. Een fiets huren kost 12 tot 20 euro per dag en de meeste verhuurders werken met vaste afhaalpunten per badplaats.

Op de zeedijken fiets je alleen buiten het hoogseizoen

De zeedijken van Oostende, Blankenberge en Knokke zijn breed en geasfalteerd, maar in juli en augustus geldt op de drukste stukken een fietsverbod tussen ongeveer elf en zes. Dat wordt gecontroleerd en er staan borden. Buiten die uren en buiten het seizoen fiets je er wel, met uitzicht over het strand. Wie in de zomer overdag door wil, neemt de bewegwijzerde route achter de dijk om, die 200 tot 500 meter landinwaarts loopt.

De Westhoek in De Panne is het oudste reservaat van Vlaanderen

Dit duingebied van ruim 340 hectare werd volgens de natuurbeheerder in 1957 als eerste van Vlaanderen beschermd. In het midden ligt een open zandvlakte waar vrijwel niets groeit en die hier de Sahara heet. Toegang is gratis en er lopen gemarkeerde wandelingen van 2 tot 8 kilometer. De ondergrond is los zand, dus reken op twee keer zoveel tijd als op een verhard pad. Honden moeten aan de lijn en van de kale zandvlakte moet je afblijven, want die verstuift. In het domein Duinpanne even verderop zit bezoekerscentrum De Nachtegaal, gratis toegankelijk.

Bij de IJzermonding liggen zeehonden op de platen

Aan de oostkant van de IJzer bij Nieuwpoort ligt een gebied van ongeveer 130 hectare, aangelegd op de plek waar tot in de jaren negentig een marinebasis stond. Toegang is gratis en er lopen paden van 2 tot 5 kilometer met kijkschermen. Bij laag water liggen er zeehonden op de zandplaten; neem een verrekijker mee. Blijf achter de schermen: de dieren gaan bij verstoring het water in, en dat kost ze energie die ze nodig hebben.

De Uitkerkse Polder bij Blankenberge is ruim duizend hectare weidevogelgebied

Achter de duinen ligt de Uitkerkse Polder, rond de 1.400 hectare met sloten, weiden en vrijwel geen bomen, waar grutto's en kieviten broeden. Er loopt een fietslus van ongeveer 20 kilometer en een wandelpad van 6 kilometer, beide gratis. Het bezoekerscentrum in Uitkerke is doorgaans in het weekend open van twee tot vijf. Let op: in het broedseizoen van maart tot juni blijf je op de paden en houd je honden aan de lijn. Tussen Blankenberge en Zeebrugge liggen de Fonteintjes, een smalle duinstrook met vijvers.

Achter Knokke liggen de Zwinpolders met middeleeuwse kreken

De laaggelegen weiden ten zuiden van het Zwin worden doorsneden door oude kreekruggen, restanten van overstromingen waarmee eeuwenlang het land werd verdedigd. Er loopt een wandellus van 7 kilometer en een fietsroute van 25 kilometer over smalle polderwegen; beide gratis. De wegen zijn open en er is geen schaduw. Let op: bij harde wind uit het noordwesten is dit het zwaarste stuk fietsen van de hele kust, want je hebt hem hier van opzij en van voren.

Bij Bredene ligt het enige naaktstrand van de kust

Tussen Bredene en De Haan ligt een duingebied met wandelpaden en daarachter het enige officiële naaktstrand van deze kust, duidelijk aangegeven met borden. De duinwandelingen zijn 2 tot 5 kilometer lang en gratis; de paden zijn los zand en deels met vlonders belegd. Reken op anderhalf uur. Let op de borden bij de strandopgang als je met kinderen loopt, want de overgang tussen de stranddelen is niet altijd meteen duidelijk. In Oostduinkerke liggen de Oostvoorduinen met oude duinweiden.

Het knooppuntennetwerk werkt beter dan een vaste route

De hele kuststreek is voorzien van genummerde fietsknooppunten; je stelt je eigen route samen door nummers achter elkaar te zetten. Kaarten kosten 6 tot 10 euro bij de toeristische diensten en de meeste routeplanners op de telefoon kennen het net. Reken op 12 tot 15 kilometer per uur met tegenwind. Op de polderwegen rijdt weinig verkeer, maar de bermen zijn zacht en op sommige stukken ligt kasseiweg.

Praktisch

Vanuit Rotterdam rijd je in twee uur; met de trein ben je via Brugge in tweeënhalf uur aan zee en mag de fiets tegen een toeslag mee. België betaalt met de euro. April tot oktober geeft 14 tot 24 graden; de wind maakt het aan zee enkele graden killer dan in het binnenland, dus neem een windjack mee, ook in juli. In de duinen zitten teken: loop in hoog gras met een lange broek en controleer jezelf na afloop.