Vakantie in België, van Ardennen tot Vlaamse kunststeden

België heeft drie officiële talen, niet twee

Naast Nederlands en Frans is Duits een officiële taal, gesproken door ongeveer 78.000 mensen in negen gemeenten rond Eupen en Sankt Vith in het oosten. Dat verklaart waarom de bewegwijzering per streek van vorm verandert en waarom je aan de taalgrens ineens andere plaatsnamen ziet: Bergen is Mons, Luik is Liège en Rijsel ligt al in Frankrijk. Het land meet ruim 30.500 vierkante kilometer, kleiner dan Nederland, met 67 kilometer kust in West-Vlaanderen en het heuvelland van de Ardennen in Wallonië. Dit artikel loopt de landsdelen af, van Knokke tot Bastenaken, met entreeprijzen, openingstijden en reistijden.

Langs de hele kust rijdt één tramlijn van zevenenzestig kilometer

Van De Panne aan de Franse grens tot Knokke-Heist bij de Nederlandse loopt de Kusttram, die met 67 kilometer en zeventig haltes als de langste tramlijn ter wereld geldt. Onderweg liggen Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge, en bij Knokke het natuurgebied Het Zwin. Een rit kost rond de 2,50 euro en een dagkaart rond de 8 euro; overdag rijdt er elk kwartier een tram. Reken op tweeënhalf uur voor de hele lijn. Dat maakt de kust ongewoon: je kunt in de ene badplaats slapen en in de andere eten zonder auto. Het strand is overal gratis toegankelijk.

In Han-sur-Lesse ga je met een tram de grot in

In Han-sur-Lesse in de Ardennen verdwijnt de Lesse onder de grond en heeft de rivier een grottenstelsel uitgesleten, met de Koepelzaal van tientallen meters hoog als grootste ruimte. Een oude tram brengt je naar de ingang en je verlaat de grot per boot. Entree kost 25 tot 30 euro voor volwassenen en minder voor kinderen; van april tot november is het dagelijks open, doorgaans van tien tot vijf. Het is er het hele jaar rond 13 graden, dus neem een jas mee. Reken op twee uur. Op hetzelfde terrein ligt het Domein van Han, een dierenpark met wisenten, wolven en beren.

Bij Bastenaken staat een museum over het Ardennenoffensief

Rond Bastenaken werd vanaf 16 december 1944 zes weken gevochten in de laatste grote Duitse aanval van de Tweede Wereldoorlog. Het Bastogne War Museum vertelt die veldslag vanuit vier ooggetuigen; ernaast staat het Mardasson-monument voor de gesneuvelde Amerikaanse soldaten. Entree kost rond de 16 euro en het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van half tien tot zes. Reken op twee uur. In de bossen rond de stad, zoals het Bois Jacques, liggen nog schuttersputten, met gemarkeerde routes van 5 tot 12 kilometer erlangs.

Antwerpen heeft een station dat als bezienswaardigheid geldt

Het Centraal Station van Antwerpen uit 1905 heeft een stenen hal met een koepel van 75 meter, en sinds de verbouwing van 2007 liggen de sporen er op meerdere niveaus onder elkaar, zodat de treinen naar Nederland doorrijden. Erdoorheen lopen kost niets. Achter het station begint de diamantwijk, waar volgens de sectororganisatie nog altijd een groot deel van de wereldhandel in ruwe diamant passeert. Verder liggen de Meir als winkelstraat, het MAS aan het Eilandje en het Modemuseum MoMu op loopafstand, met entreeprijzen van 10 tot 18 euro. In de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal hangen vier altaarstukken van Rubens; entree rond de 12 euro. Let op: het Rubenshuis is sinds 2023 dicht voor een grondige verbouwing en gaat pas over enkele jaren weer open.

Gent, Brugge, Leuven en Brussel liggen allemaal binnen een uur van elkaar

In Gent staan het Gravensteen, de Graslei aan de Leie en in de Sint-Baafskathedraal het Lam Gods van Jan van Eyck; een kaartje voor de burcht of het altaarstuk kost 12 tot 16 euro. In Brugge klim je het Belfort op over 366 treden voor rond de 15 euro, en hangt in de Onze-Lieve-Vrouwekerk de Madonna van Michelangelo, het enige beeld van hem dat tijdens zijn leven Italië verliet; in het Groeningemuseum hangen de Vlaamse Primitieven. Leuven heeft het laatgotische stadhuis aan de Grote Markt, de universiteit uit 1425 en de Oude Markt met zijn terrassenrij. In Brussel staan de Grote Markt, die sinds 1998 op de werelderfgoedlijst staat, en het Atomium uit 1958, 102 meter hoog, met entree rond de 16 euro. Met de trein zit je tussen deze steden telkens binnen een uur.

De Sint-Romboutstoren in Mechelen heeft 538 treden en is nooit afgebouwd

De Sint-Romboutstoren was gepland op 167 meter en zou daarmee de hoogste van de Nederlanden zijn geworden, maar het geld raakte op. Hij bleef steken op 97 meter en heeft daardoor een platte bovenkant. De beklimming kost rond de 10 euro en gaat over 538 treden; de toren is doorgaans van dinsdag tot zondag open, van tien tot vijf. Boven zie je bij helder weer de kathedraal van Antwerpen en het Atomium liggen. Aan de Dijle staat de Kazerne Dossin, het museum en memoriaal op de plek vanwaar tussen 1942 en 1944 meer dan 25.000 Joden en Roma naar Auschwitz werden gedeporteerd; entree rond de 12 euro.

De bierkeuze is hier geen marketing maar erfgoed

Volgens UNESCO staat de Belgische biercultuur sinds 2016 op de lijst van immaterieel erfgoed. Er zijn ruim 400 brouwerijen en enkele duizenden bieren, waaronder de spontaan gegiste lambiek en geuze, die alleen in de Zennevallei en het Pajottenland ten zuidwesten van Brussel worden gemaakt. Een glas kost in een café 3 tot 6 euro. Let op: van de Belgische trappistenbrouwerijen dragen er sinds 2021 nog vijf het echte label, namelijk Westmalle, Chimay, Orval, Rochefort en Westvleteren; Achel verloor het toen de laatste monniken vertrokken. Die bieren zijn in gewone winkels te koop voor 2 tot 4 euro per fles. Brouwerijbezoeken kosten 12 tot 20 euro en moeten doorgaans vooraf worden geboekt.

In Ieper klinkt elke avond om acht uur de Last Post

Onder de Menenpoort in Ieper wordt sinds 1928 elke avond om acht uur de Last Post geblazen voor de vermiste soldaten van de Eerste Wereldoorlog; bijwonen is gratis en duurt een kwartier. In de Lakenhallen aan de Grote Markt zit het In Flanders Fields Museum, entree rond de 12 euro, doorgaans van dinsdag tot zondag open. Rond de stad liggen de begraafplaatsen van het front, met Tyne Cot bij Passendale als grootste van het Gemenebest ter wereld; toegang is gratis. Reken op een hele dag voor stad en velden samen, en op 10 tot 20 kilometer rijden tussen de sites onderling.

Hasselt en de Kempen liggen in het vlakke oosten

Limburg en de Kempen zijn zandgrond met naaldbos en heide. In Hasselt staat het Jenevermuseum, waar nog wordt gestookt en je aan het eind proeft; entree rond de 8 euro, van dinsdag tot zondag van tien tot vijf. In Bokrijk ligt Fietsen door het Water, waar het pad tot op waterhoogte door een vijver zakt, en in Bosland bij Hechtel-Eksel loopt Fietsen door de Bomen als lus van 700 meter tot tien meter hoogte door het kronendak. Beide zijn gratis, maar je betaalt parkeergeld van rond de 6 euro. Ze liggen in het Nationaal Park Hoge Kempen en omgeving, met tientallen kilometers fietsroute en het openluchtmuseum van Bokrijk ernaast.

Praktisch

Met de trein ben je vanaf Rotterdam in een uur in Antwerpen en in twee uur in Gent; naar de Ardennen rijd je 3 tot 4 uur met de auto vanaf de Nederlandse grens. België betaalt met de euro. Let op: in Antwerpen, Gent en Brussel gelden lage-emissiezones waarvoor je een buitenlands kenteken vooraf moet aanmelden, ook voor één dag, anders volgt een boete. April tot oktober geeft 14 tot 24 graden, met kans op regen in elke maand. Aan de kust waait het vrijwel altijd en is het enkele graden koeler. Op maandag is een groot deel van de musea gesloten en op zondag zijn de winkels dicht, terwijl de markten dan juist draaien.