Fietsen en varen in het waterrijke Brandenburg

Fietsen en varen zijn in Brandenburg twee kanten van één munt

Brandenburg is vlak, waterrijk en dun bevolkt, wat de basis is voor fiets- en vaarvakanties. Ongeveer 3.000 meren en de vertakkingen van Spree en Havel maken elke route half land, half water, en de veerpontjes en sluizen horen bij het ritme. Het hoogteprofiel is verwaarloosbaar; hier telt alleen de wind, en die blijft tussen de bossen mild. Dit artikel zet de routes op een rij, met huurprijzen, afstanden en regels.

De Havel is de koninklijke vaarroute

De Havel rijgt de meren rond Potsdam aaneen tot een vaargebied waar sloepen, kano's en huurboten zonder vaarbewijs de dienst uitmaken; de paleizen van de UNESCO-werelderfgoedlocatie glijden als decor voorbij en elke baai heeft een badplek. Volgens de verhuurders kost een sloep al gauw 100 tot 150 euro per dagdeel. Fietsers volgen dezelfde lijn over de Havelradweg, die van de bron tot de monding bij Havelberg ongeveer 370 kilometer telt, met veerpontjes als schakels. Heen varen en terug fietsen is met een beetje planning goed te organiseren.

De Spreewald vaar je met kaan of kano

Het waterlabyrint van de Spreewald, sinds 1991 een UNESCO-biosfeerreservaat, kent twee snelheden: de traditionele platte kanen waarmee vaarlieden bezoekers door de hoofdstromen bomen, en de kano waarmee je zelf de smalle zijlopen in mag. Kanohuur kost er doorgaans 25 tot 40 euro per dag en een kaantocht van twee uur 12 tot 18 euro. De etiquette is streng en logisch: rechts houden, stil zijn in de natuurkernen en aanleggen alleen op de steigers. Dit is het kerngebied van de Sorben, wat je terugziet op de tweetalige borden, en de augurkenkramen langs het water horen erbij.

De fietsroutes rijgen meren en dorpen aaneen

De klassiekers zijn de rondjes om de grote badmeren en de lange lijnen, zoals de route van Berlijn naar de Oostzeekust van ruim 330 kilometer en de Uckermärkischer Radrundweg van ongeveer 260 kilometer langs het Oberuckermeer en het Unteruckermeer. Etappes van 40 tot 60 kilometer passen bij het vlakke profiel, en de bewegwijzering is goed. Onderweg bepalen de badmeren het schema, want elke tien kilometer is er een zwemkans. De dorpsbakkers en viskiosken vullen de bevoorrading aan. Langs de Pools-Duitse grens loopt de Oder-Neisse-route van Zittau via Guben en Frankfurt an der Oder naar het noorden.

Kanoroutes zijn er voor dagen of weken

Wie verder wil dan een dagtocht vindt gemarkeerde kanoroutes met overnachtingssteigers en kampeerplaatsen aan het water; de rustige rivieren in het noorden, rond het Ruppiner Seenland en de Uckermark, horen tot de mooiste kanowateren van Duitsland, met zeearenden als vaste toeschouwers en het heldere Stechlinsee als bekendste meer. De meerdaagse routes vragen conditie voor 15 tot 25 kilometer peddelen per dag, want stroming is er nauwelijks. Verhuurders regelen het vervoer van en naar de startpunten, ook over de grens richting Neustrelitz in het Mecklenburgse merengebied.

Praktisch op en langs het water

Huurboten tot een vaste vermogensgrens mogen zonder vaarbewijs; de verhuurder legt de regels in een kwartier uit en geeft een tijdelijk certificaat af. Zwemvesten voor kinderen zijn standaard inbegrepen en een deel van de sluizen bedien je zelf, doorgaans tussen 8.00 en 20.00 uur. Let op: de Spreewald raakt in juli en augustus vol op de hoofdstromen, dus vroeg starten of de randmaanden kiezen geeft de rust terug. Muggenspray hoort hier bij de uitrusting, vooral in juni en juli. In het Nationaal Park Unteres Odertal aan de grens met Polen gelden aparte regels: delen zijn in het broedseizoen gesloten.

Wanneer je gaat

Mei tot en met september is het volle vaarseizoen, met juni en september als rustigste maanden; het zwemwater haalt in de zomer ruim 20 graden. De augurkenoogst in de nazomer levert de Spreewald zijn dorpsfeesten op. April en oktober zijn voor fietsers en vroege peddelaars met een extra laag kleding; de winter legt het water stil en maakt van de deelstaat een nevelig wandeldecor, bijvoorbeeld in het Barnim rond Wandlitz en Liebenwalde of in het biosfeerreservaat Schorfheide-Chorin bij Groß Schönebeck en het klooster van Chorin.