Duitsland als vakantieland met milieusticker en Kurtaxe

Duitsland heeft geen landelijke zomervakantie

Elk van de zestien deelstaten stelt zijn eigen schoolvakanties vast. Alleen de zomervakantie wordt landelijk gespreid door de conferentie van onderwijsministers, in een vast roulatieschema dat elk jaar opschuift, juist om te voorkomen dat het hele land tegelijk vertrekt. Voor 2026 betekent dat een venster van 29 juni tot 14 september, waarbinnen elke deelstaat ongeveer zes weken vrij heeft. Hessen begint het vroegst, van 29 juni tot 7 augustus, en Beieren sluit af, van 3 augustus tot 14 september. Rond 3 tot 5 augustus overlappen alle zestien deelstaten en is het in heel Duitsland vakantie; dat is de week om te mijden op de weg.

Zonder milieusticker kom je veel binnensteden niet in

Volgens de landelijke opgave telt Duitsland ongeveer 58 milieuzones en in verreweg de meeste daarvan mag je alleen rijden met een groene sticker op de voorruit. Dat geldt ook voor buitenlandse auto's, dus een Nederlands kenteken is geen ontheffing; Berlijn, Keulen, München, Hamburg, Freiburg en Heidelberg hebben er allemaal een. De sticker kost 5 tot 15 euro en is eenmalig aan te vragen; hij blijft geldig zolang hij op de ruit zit. Benzineauto's vanaf Euro 1 en dieselauto's vanaf Euro 4 komen in aanmerking, net als elektrische auto's. Rijden zonder geldige sticker in een milieuzone kost 100 euro boete. Regel dit voor vertrek, want ter plaatse kopen kan alleen buiten de zone.

Op zondag is vrijwel alles dicht

Het Ladenschlussgesetz verbiedt winkels om op zon- en feestdagen open te zijn, en dat wordt daadwerkelijk gehandhaafd. Doordeweeks mogen ze doorgaans van 6.00 tot 20.00 uur open en op kerstavond tot 14.00 uur; op zondag zijn supermarkten in de regel dicht. De uitzonderingen zijn tankstations, winkels op grote stations en luchthavens en bakkers met beperkte openingstijden. Dat vraagt om vooruitdenken: doe je boodschappen op zaterdag. Er geldt bovendien Sonntagsruhe, wat betekent dat je op zondag geen lawaaiige klussen doet, niet boort en het gras niet maait. In een vakantiehuis met buren is dat geen theorie maar een reden voor klachten.

Feestdagen verschillen per deelstaat

Alleen de Dag van de Duitse Eenheid op 3 oktober is landelijk vastgelegd. Negen feestdagen gelden in alle deelstaten, en daarbovenop heeft elke deelstaat zijn eigen dagen, doorgaans met een religieuze achtergrond. Dat is praktisch relevant, want in het overwegend katholieke Beieren, Baden-Württemberg en Rijnland-Palts zijn er meer vrije dagen dan in het noorden. Je kunt dus op een dinsdag in een deelstaat aankomen waar alles dicht is, terwijl je de dag ervoor honderd kilometer verderop gewoon boodschappen deed. Controleer de feestdagen van de deelstaat waar je heen gaat en niet die van Duitsland als geheel. Lokale tradities komen daar nog bij, zoals de Walpurgisnacht van 30 april op de Brocken in de Harz.

Kurtaxe komt bovenop de huurprijs

In veel vakantieplaatsen betaal je toeristenbelasting per persoon per nacht, en die zit doorgaans niet in de geboekte huurprijs. Aan de Noordzee en de Oostzee ligt dat meestal tussen 1 en 5 euro, met een landelijk gemiddelde van 2 tot 3 euro. Op de Waddeneilanden loopt het op: Spiekeroog rekent in het hoogseizoen 5,50 euro per persoon per nacht en 2,20 euro daarbuiten, en Langeoog, Wangerooge, Norderney, Juist en Borkum zitten tussen 4,80 en 4,95 euro; op Föhr en Sylt gelden vergelijkbare tarieven. Voor een gezin van vier komt dat in een week op zeventig tot honderdveertig euro. Daar staat iets tegenover: je krijgt een gastenkaart die vaak korting of gratis toegang geeft tot zwembaden, musea en het streekvervoer.

Op statiegeld staat in Duitsland meer dan je gewend bent

Op vrijwel alle drankverpakkingen zit Pfand: 25 cent op blikjes en plastic flessen en 8 tot 15 cent op glazen flessen. Het probleem is dat je Duitse verpakkingen niet in Nederland kunt inleveren en Nederlandse niet in Duitsland. Reken dus af voordat je naar huis rijdt. Bij een week vakantie met een gezin gaat het makkelijk om enkele tientjes. De inleverautomaten staan in elke supermarkt, doorgaans bij de ingang, en zijn tot een halfuur voor sluitingstijd in bedrijf. Let op: sommige flessen zijn statiegeldvrij, zoals wijn en sap in glas, en het etiket vermeldt of er Pfand op zit.

Voor personenauto's is er geen tol

Anders dan in Frankrijk, Oostenrijk of Zwitserland betaal je in Duitsland niets voor het gebruik van de snelweg met een gewone auto. Er is geen vignet en er zijn geen tolpoorten, wat de reiskosten aanzienlijk drukt; pas bij de grens richting Basel of bij Perl aan de Moezel loop je tegen buitenlandse regels aan. Wat er wel is, zijn de bekende trajecten zonder algemene snelheidsbeperking, maar dat is de uitzondering en niet de regel. Op grote delen van het net geldt een limiet, vaak wisselend per traject en per weer, en er wordt met vaste en mobiele apparatuur gemeten. De adviessnelheid is 130 kilometer per uur; wie daarboven rijdt en bij een ongeval betrokken raakt, kan medeaansprakelijk worden gehouden.

Zestien deelstaten, zestien soorten vakantie

Duitsland meet ongeveer 850 kilometer van noord naar zuid en dat levert totaal verschillende vakanties op. De Noordzeekust en de Oostzeekust geven wadden, stranden en eilanden als Rügen met de krijtrotsen van Nationaal Park Jasmund en Usedom, met daarachter het Mecklenburgse Merengebied rond de Müritz. Hamburg heeft het Miniatur Wunderland, de maritieme musea, Planten un Blomen en de Tierpark Hagenbeck; Berlijn het Museumeiland met het Pergamonmuseum, de Brandenburger Tor, de East Side Gallery van de Muur en Checkpoint Charlie uit de Koude Oorlog. Het midden geeft middelgebergte: de Harz met de Brocken, de Brockenbahn, het vakwerkstadje Wernigerode en de hangbrug bij de Rappbodetalsperre; het Sauerland; en de Eifel met Monschau en het Vennbahn-fietspad. Langs de Moezel liggen Cochem, Burg Eltz en Trier, en langs de Rijnvallei bij Koblenz de Marksburg en de wijndorpen met hun Riesling, allemaal op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Het zuiden geeft het Zwarte Woud met de Titisee, de Westweg en boomkroonpaden, de Romantische Strasse met Rothenburg ob der Tauber en de Alpen met Neuschwanstein, het kasteel van Ludwig II dat model stond voor het Assepoester-kasteel van Disney. In het oosten ligt Dresden aan de Elbe, met de Frauenkirche en het Zwingerpaleis. De praktische conclusie is dezelfde als bij elk groot land: combineer niet. Van de Oostzee naar de Alpen is het ruim achthonderd kilometer en dat is een volle rijdag. Kies één landsdeel per vakantie.

Wat een week Duitsland ongeveer kost

De vaste kosten vallen mee. Geen tol, een milieusticker van eenmalig 5 tot 15 euro en brandstofprijzen die vaak onder de Nederlandse liggen, waardoor de reis zelf goedkoper uitpakt dan naar Frankrijk of Italië. Waar het oploopt is de toeristenbelasting aan de kust, de entree van de grote pretparken en het eten buiten de deur. Een dagkaart voor Europa-Park in Rust of Phantasialand kost 50 tot 65 euro per persoon, terwijl het Playmobil-FunPark in Zirndorf en het Glasmuseum in Frauenau onder de 20 euro blijven. Zelf koken is hier eenvoudig, want de supermarkten zijn goed en goedkoop, en daarom valt een vakantiehuis in Duitsland vaak voordeliger uit dan hetzelfde huis verderop in Europa.

Wanneer je gaat

Mei, juni en september geven met 18 tot 25 graden het aangenaamste weer, en dat zijn ook de maanden waarin de Duitse schoolvakanties nog niet of niet meer overal lopen. In juli en augustus is het aan de kust en bij de meren het drukst en zijn de huizen het duurst; eind september draait in München het Oktoberfest en in februari in Berlijn de Berlinale. De winter is een seizoen op zich, met kerstmarkten van eind november tot kort voor kerst en skigebieden in de Alpen en het middelgebergte. Reken buiten de Alpen wel op onzekere sneeuw: het Sauerland en de Harz liggen rond de achthonderd meter en dat is te laag voor garantie.