Wat te doen in Keulen met Dom, Rijn en kunst

De Dom is gratis, de toren niet

De kathedraal zelf loop je vrij binnen. Aan de Dom van Keulen is van 1248 tot 1880 gebouwd, met eeuwen stilstand ertussen, en bij de voltooiing was hij met ruim 157 meter het hoogste gebouw ter wereld; sinds 1996 staat hij als UNESCO-werelderfgoed op de lijst. De zuidtoren beklimmen kost ongeveer 8 euro en gaat over 533 treden naar een platform op 97 meter. Er is geen lift en de wenteltrap heeft tweerichtingsverkeer. Let op: doe de kerk in het eerste uur na opening, want daarna staat er een rij die tot op het Domplatte doorloopt, en tijdens diensten is het middenschip dicht voor bezoek.

Het Romeinse museum zit sinds 2019 ergens anders

Het Römisch-Germanisches Museum naast de Dom, in het Nederlands het Romeins-Germaans Museum, is sinds 2019 dicht voor een grondige renovatie. De collectie is verhuisd naar het Belgisches Haus aan de Cäcilienstraße bij de Neumarkt, waar ongeveer vijfhonderd voorwerpen te zien zijn, grofweg een kwart van wat er eerst stond. Reken er niet op dat het snel terug is, want heropening wordt volgens de stad niet voor 2030 verwacht. Belangrijk detail voor wie er speciaal voor komt: het beroemde Dionysosmozaïek uit de tweede eeuw ligt onder het gesloten gebouw en is op dit moment niet te bezoeken. Het Praetorium, het Romeinse gouverneurspaleis onder het stadhuis, is sinds 2021 eveneens gesloten en gaat op in het nieuwe archeologische kwartier.

Naast de Dom hangt de op twee na grootste Picasso-collectie ter wereld

Het Museum Ludwig, direct achter de kathedraal, heeft de grootste popartcollectie buiten de Verenigde Staten, met veel werk van Warhol, en na Parijs en Barcelona de grootste verzameling werk van Picasso. Daarnaast hangen er Duitse expressionisten, Russische avant-garde en een omvangrijke fotocollectie. Entree kost rond de 12 euro en het museum is van dinsdag tot en met zondag open, op maandag dicht; reken op twee tot drie uur. Het gebouw ligt op nog geen tweehonderd meter van de Dom, tussen het station en de Rijn, dus je combineert het zonder ergens naartoe te reizen.

Het Wallraf-Richartz-Museum is het oudste van de stad

Voor Europese schilderkunst van de middeleeuwen tot rond 1900 ga je naar het Wallraf-Richartz-Museum bij het stadhuis, in 1824 geopend en daarmee het oudste museum van Keulen. Middeleeuwse Keulse meesters, Rembrandt, Rubens en negentiende-eeuwse Fransen hangen er onder één dak. Entree kost 8 tot 13 euro afhankelijk van de tentoonstelling, dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 18.00 uur. Op loopafstand ligt het Rautenstrauch-Joest-Museum voor volkenkunde aan de Cäcilienstraße, dat met wisselende exposities werkt. Wie op de eerste donderdag van de maand komt, treft de gemeentemusea 's avonds langer open.

De Hohenzollernbrücke draagt tientallen tonnen aan sloten

Volgens de spoorbeheerder rijden er over deze brug meer dan 1.200 treinen per dag, waarmee het de drukst bereden spoorbrug van Duitsland is. Aan de hekken van het voetpad ernaast hangen naar schatting honderdduizenden liefdesslotjes, samen 40 tot 60 ton. Je loopt de brug in ongeveer tien minuten over. Doe dat, want het is de kortste route naar de overkant en onderweg hoor je de treinen naast je langsdenderen. Het gewicht van de sloten is voor de constructie geen probleem; dat is meermaals doorgerekend.

Het beste uitzicht op de Dom staat aan de overkant

Vanaf Deutz, aan de oostoever, zie je de Dom, de brug en de oude stad in één beeld. Daar ligt sinds 2015 de Rheinboulevard, een brede trap langs het water van ongeveer 500 meter waar je kunt zitten, en ernaast de KölnTriangle met een uitzichtplatform op de negenentwintigste verdieping voor zo'n 5 euro. Ga er aan het eind van de middag heen, want dan schijnt de zon op de gevels aan de overkant. Vanaf het centrum is het ongeveer een kilometer, tien minuten lopen over de brug of een halte met de trein. Fotografen kennen dit als de standaardfoto van Keulen, en toch staat vrijwel niemand op de goede oever.

Wat je ziet is grotendeels wederopbouw

Keulen is in de Tweede Wereldoorlog voor het overgrote deel verwoest. De Dom bleef staan, zwaar beschadigd maar overeind, en dat is de reden dat hij zo losstaand oogt: alles eromheen is later opnieuw gebouwd. Dat verklaart ook waarom de Altstadt kleiner is dan je bij een tweeduizend jaar oude stad zou verwachten. Rondom de Fischmarkt en de romaanse Grote Sint-Martinuskerk staan de gekleurde gevels die op elke ansichtkaart staan, maar ook die zijn naoorlogs herbouwd. Wie de Romeinse en middeleeuwse lagen wil zien, moet naar de musea en naar de ondergrondse resten, want bovengronds is het meeste van na 1945.

Een halve haan is geen halve kip

Bestel je in een brouwerijcafé een Halve Hahn, dan krijg je geen half gebraden kip maar een roggebroodje met een dikke plak Goudse kaas, mosterd en uitjes. Dat is een grap die al generaties meegaat en waar bezoekers steevast intrappen. Reken op 5 tot 8 euro, en op Kölsch in glazen van twee deciliter die net zo lang worden bijgezet tot je je bierviltje op het glas legt. Andere klassiekers zijn Himmel un Ääd, aardappelpuree met appelmoes en bloedworst, en de Rievkooche, aardappelkoekjes. Dit is stevige kost en geen keuken voor fijnproevers, maar wel de keuken van de stad; de brouwerijcafés serveren het doorgaans van twaalf uur tot laat in de avond.

Langs de Rijn loopt 3,5 kilometer promenade

Van de Hohenzollernbrücke tot het Rheinpark aan de overkant loop je ongeveer 3,5 kilometer over kades en boulevards, gratis en dag en nacht toegankelijk. Het Rheinpark beslaat zo'n 40 hectare gras en wandelpaden, bereikbaar via de Deutzer Brücke of met de kabelbaan over de rivier. Stroomopwaarts ligt de Rheinauhafen, een oude haven met de drie Kranhäuser en het chocolademuseum; stroomafwaarts de Poller Wiesen, waar de stad in het weekend picknickt. Openbare kunst staat in de Skulpturenpark Köln aan de Riehler Straße, waar de toegang gratis is en de beelden elke twee jaar wisselen. Boottochten van ongeveer een uur vertrekken bij de oude stad vanaf 13 tot 17 euro; verwacht geen wijnbergen en burchten, want die liggen ruim negentig kilometer stroomopwaarts.

De kunst buiten het centrum zit in Ehrenfeld en Nippes

In Ehrenfeld staan muurschilderingen die om de twee jaar worden aangevuld tijdens het CityLeaks Urban Art Festival, en zit onder meer Galerie 100 Kubik met Spaanse en Latijns-Amerikaanse kunst. In Nippes biedt het complex Kunstwerk Köln onderdak aan ateliers met wisselende exposities. Galeries zijn er meestal van woensdag tot zondag open en de toegang is gratis of kost enkele euro's. Bij de Ebertplatz aan de noordrand van het centrum zitten kleine ruimtes voor experimentele kunst. Rond het Belgische Viertel liggen de hedendaagse galeries en designwinkels op loopafstand van elkaar; start bij de Brüsseler Platz en werk de zijstraten af.

Alles ligt op loopafstand van het station

De uitgang van het hoofdstation komt uit aan de voet van de Dom, wat in Europa vrij uniek is. Vanaf daar is het naar het Museum Ludwig twee minuten, naar de Rijn vijf en naar de Hohenzollernbrücke tien; een dagkaart voor tram en bus kost rond de 8 euro. Een auto is in het centrum vooral een last, want parkeren kost 3 tot 4 euro per uur en de garages zitten op zaterdag vol. Kom je van verder, dan is de trein hier bijna altijd de betere keuze, en binnen de stad loop je het meeste gewoon.

Wanneer je komt en wanneer niet

Mei, juni en september zijn de beste maanden, met 18 tot 24 graden. In december staan er kerstmarkten door de hele stad, waarvan die op de Domplatte de drukste is, wat aardig is maar de prijzen en de drukte flink opdrijft. De week voor Aswoensdag is carnaval, en dan is het centrum voor wie niet meedoet onbegaanbaar: winkels dicht, straten vol en hotels uitverkocht. Dat is geen waarschuwing tegen carnaval maar tegen per ongeluk in carnaval belanden.