Bezienswaardigheden in Emsland, kastelen en kanalen

Het Emsland is gemaakt landschap van veen, kanalen en ontginning

Een derde van deze streek bestond uit hoogveen, dat vanaf de zeventiende eeuw is afgegraven en in de twintigste eeuw grootschalig ontgonnen. De kanalen die daarvoor zijn gegraven, bepalen nog steeds de kaart. Wat je hier bezoekt hangt daarmee samen. Dit artikel behandelt de kastelen, kanalen en musea, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

Slot Clemenswerth heeft acht losse paviljoens rond een middenhuis

Dit barokke jachtslot bij Sögel is tussen 1737 en 1749 gebouwd, met een centraal gebouw en acht paviljoens die als een ster in het bos staan. Elk paviljoen had een eigen functie voor de jachtgezelschappen. Entree kost 6 tot 10 euro; het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van 10.00 tot 17.00 uur, en van november tot maart grotendeels gesloten. Het park is gratis en altijd toegankelijk. Reken op twee uur.

De meeste andere kastelen zijn particulier bewoond

In de streek staan verder vijf tot tien waterburchten en landhuizen, maar die zijn vrijwel allemaal in privébezit en van binnen niet te bezoeken; ze liggen 20 tot 40 kilometer uit elkaar. Schloss Dankern bij Haren is de uitzondering, omdat daar een vakantiepark omheen is gebouwd, en net over de zuidgrens ligt Kloster Bentlage bij Rheine. Van buiten kijken en langs de gracht lopen kan doorgaans wel en is gratis, van zonsopgang tot zonsondergang. Let op: reken er niet op dat je naar binnen kunt, ook niet als een gebouw op een kaart als bezienswaardigheid staat. Waar rondleidingen worden gegeven, is dat op enkele dagen per jaar en met reservering.

Over de kanalen varen rondvaarten en schutten schepen

Naast de rivier liggen het Dortmund-Emskanaal, dat het Ruhrgebied met de Noordzee verbindt, de Küstenkanal en de kleinere Emslandkanalen uit de negentiende en twintigste eeuw, met sluizen waar binnenvaartschepen doorheen gaan. Kijken bij een sluis kost niets en kan de hele dag; een schutting duurt een kwartier. Rondvaarten vanaf de grotere plaatsen kosten 12 tot 22 euro per persoon en varen van mei tot september. In Papenburg lopen de grachten door het centrum, met historische schepen die er permanent liggen.

De Meyer Werft in Papenburg bouwt cruiseschepen van meer dan driehonderd meter

Aan de rand van Papenburg staat de Meyer Werft, waar zeeschepen worden gebouwd die daarna via de Ems naar zee moeten, een operatie die 's nachts en achterstevoren gebeurt. Het bezoekerscentrum kost 10 tot 15 euro en is doorgaans dagelijks open van 10.00 tot 18.00 uur; reserveer in de vakanties. Reken op drie uur. De data van zo'n vaart worden enkele weken vooruit bekend en trekken tienduizenden kijkers, dus ga dan vroeg, want de dijken zitten uren van tevoren vol.

Het Moormuseum bewaart de machines waarmee het veen verdween

In het openluchtmuseum bij Geeste staan tientallen machines, van handgereedschap tot ploegen van meters hoog, plus stukken bewaard hoogveen. Entree kost 8 tot 12 euro; het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van 10.00 tot 18.00 uur, en in de winter beperkt. Reken op twee tot drie uur. Het terrein is groot en deels buiten; met kinderen is dit het meest concrete uitje van de streek.

Van het hoogveen is weinig over, en dat weinige is beschermd

Op enkele plekken zijn veenrestanten bewaard of hersteld, met vlonderpaden en uitkijkpunten. Het gaat volgens de terreinbeheerders om gebieden van tientallen tot enkele honderden hectaren, met vlonderpaden van 1 tot 3 kilometer. Toegang is gratis en de paden zijn dag en nacht open. Blijf op de vlonders, want het veen ernaast is drassig en groeit maar ongeveer een millimeter per jaar aan. Reken op routes van 3 tot 6 kilometer, anderhalf uur. In oktober en november zitten hier trekvogels, met kraanvogels als opvallendste soort.

De afstanden in deze streek worden onderschat

Het Emsland beslaat ruim 2.800 vierkante kilometer en de plaatsen liggen ver uit elkaar; tussen twee bezienswaardigheden zit al gauw 25 tot 50 kilometer, bijvoorbeeld tussen Meppen, Lingen en Papenburg. Reken op een auto of op lange fietsdagen. Openbaar vervoer is er tussen de grotere plaatsen, maar de musea en kastelen liggen daar meestal enkele kilometers vandaan. Plan één hoofdbestemming per dag en niet drie; dat is hier het verschil tussen kijken en rijden.

Praktisch

Vanaf de Nederlandse grens rijd je een half uur tot anderhalf uur, want deze streek grenst aan Drenthe en Overijssel. Er zijn geen tolwegen en Duitsland betaalt met de euro. April tot oktober geeft 12 tot 24 graden. Veel musea zijn op maandag gesloten en van november tot maart geldt dat ook voor de kastelen. Op zondag zijn de winkels dicht, dus doe boodschappen op zaterdag en neem contant geld mee voor kleine kassa's.