Kastelen, heuvels en vakwerkstadjes in Hessen

Hessen is het Duitsland van kastelen en vakwerk

Hessen ligt midden in Duitsland en verzamelt wat Nederlanders in dat land zoeken: vakwerkstadjes met scheve gevels, kastelen op beboste heuvels, wijnhellingen langs de Rijn en met Frankfurt een wereldstad voor de contrastdag. Vrijwel alles ligt binnen twee uur rijden van elkaar, en de deelstaat begint al op zo'n 300 kilometer van de Nederlandse grens. Dit artikel zet de bouwstenen op een rij: het bergpark bij Kassel, de vakwerksteden, de middelgebergtes en de Rheingau in het zuidwesten.

Het bergpark van Kassel is barok op wereldniveau

Boven Kassel klimt het Bergpark Wilhelmshöhe tegen de helling op, sinds 2013 werelderfgoed van UNESCO: een barok waterlandschap met het Herculesbeeld op de top en cascaden die de hele helling af storten. In het seizoen van 1 mei tot 3 oktober draaien op woensdagen, zondagen en feestdagen de waterspelen, die om half drie bij de cascaden beginnen en van bassin naar bassin door het park trekken. Volgens de parkbeheerders duurt elk onderdeel zo'n 10 minuten, en het publiek wandelt mee naar beneden tot de slotfontein. Plan de bezoekdag eromheen, want het is gratis en het mooiste openluchttheater van de deelstaat. Boven in het slot hangt een oude-meestercollectie met werk van Rembrandt, waarvoor je rond de 6 euro betaalt.

De vakwerksteden zijn het decor van de gebroeders Grimm

Hessen is het hart van de Duitse sprookjesroute van zo'n 600 kilometer, die begint in Hanau, waar Jacob in 1785 en Wilhelm in 1786 werden geboren. Marburg, waar de broers studeerden, stapelt vakwerk op tegen de berg met het Landgrafenschloss; Alsfeld heeft een van de gaafste vakwerkkernen van het land, en tientallen kleinere stadjes doen nauwelijks onder. Fritzlar heeft rond zijn Dom en de Roland-fontein een compleet middeleeuws plein, op de plek waar Sint-Bonifatius in 723 de Donareik omhakte. In Bad Hersfeld luidt sinds 1038 de Lullusglocke bij het Lullusfest, dat als een van de oudste volksfeesten van Duitsland geldt. Limburg an der Lahn heeft zijn Dom met zeven torens uit 1235 en de Alte Lahnbrücke uit 1315, Büdingen een complete stadsmuur met het slot van de familie Isenburg, en Braunfels een kasteel op een rots. De formule voor een geslaagde dag is overal gelijk: parkeer aan de rand, dwaal door de steegjes, klim naar het kasteel of de kerk en eindig op het marktplein.

De middelgebergtes zijn de groene long

Tussen de steden golven de beboste middelgebergtes: de Taunus met de Grosse Feldberg van 878 meter als hoogste top, noordwestelijk het Westerwald met de Fuchskaute van 657 meter, en in het midden de Vogelsberg, het grootste aaneengesloten basaltmassief van Midden-Europa, met de Hoherodskopf van 764 meter als bekendste uitzichtpunt. Noordelijker liggen het Knüll-bergland en Nationaal Park Kellerwald-Edersee, waarvan de oude beukenbossen op de werelderfgoedlijst staan. Het zijn wandelgebieden van de kalme soort, met uitzichttorens, Romeinse resten van de Limes langs de oude rijksgrens en kuurstadjes aan de voet. Voor een vakantiebasis betekent dat bos en paden voor de deur, met de steden als uitstapje in plaats van andersom. De vakantiehuizen in deze hoeken zijn bovendien de goedkoopste van de deelstaat.

De Rheingau is de wijnkamer van Hessen

In het zuidwesten daalt Hessen naar de Rijn af in de Rheingau, één lange helling vol riesling tussen de rivier en het bos. Rüdesheim is er het beroemde, drukke hart, terwijl de wijndorpen ernaast dezelfde glazen schenken met de helft van het publiek; een proeverij kost 15 tot 30 euro. Boven de wijngaarden waakt het Niederwalddenkmal uit 1883, het reusachtige eenheidsmonument met uitzicht over de Rijnvallei, waar vanuit Rüdesheim een kabelbaantje over de stokken naartoe zweeft voor rond de 10 euro retour. Oostelijker ligt Kloster Eberbach, een cisterciënzerklooster uit 1136 met een van de grootste historische wijnkelders van het land, dat als decor voor een bekende filmverfilming diende. In de oogstmaanden september en oktober is de hele streek één proeverij.

Praktisch in het midden van Duitsland

Hessen is klassiek autoland, want de bestemmingen liggen verspreid en de snelwegen zijn gratis, dus een basis met eigen vervoer werkt het best. Frankfurt is per trein uitstekend bereikbaar voor wie de stadsdag zonder parkeerzorgen wil; vanaf Kassel rijdt de trein er in anderhalf uur naartoe. Houd er rekening mee dat de waterspelen van Kassel alleen op de vaste dagen draaien en dat vakwerkstadjes op zomerse zaterdagen vollopen, terwijl je doordeweeks dezelfde straatjes met ruimte hebt. Pinnen is inmiddels vrijwel overal normaal, maar een briefje van 20 euro in de zak blijft in Duitsland een verstandige gewoonte.

Wanneer je gaat

Mei tot en met september is de volle tijd, met 18 tot 26 graden, de waterspelen in Kassel op de vaste dagen van 1 mei tot 3 oktober, terrassen in de vakwerksteden en alle paden droog. Juni en september zijn de rustigste mooie maanden. De herfst kleurt de wijnhellingen en de middelgebergtes goud, met de oogstfeesten in de Rheingau als bonus. December is het seizoen van de kerstmarkten, waar de vakwerkpleinen hun mooiste rol spelen; de winter erbuiten is stil, met de heuvels voor wandelaars die er geen publiek bij nodig hebben.