Vakantie langs de Rijn met wijnroutes, kastelen en boottochten

Tussen Koblenz en Mainz ligt geen enkele brug over de Rijn

Over die 90 kilometer steek je uitsluitend met veerponten over, en dat bepaalt hoe je hier reist. De ponten varen doorgaans van 6.00 tot 22.00 uur en kosten 1,50 tot 5 euro voor een voetganger of fietser en 5 tot 9 euro voor een auto. Dit stuk Rijnvallei staat sinds 2002 op de werelderfgoedlijst. Dit artikel behandelt de wijn, de burchten en de boten, met prijzen, tijden en afstanden.

Het beschermde dal is vijfenzestig kilometer lang en telt tientallen burchten

Het Midden-Rijndal loopt van Bingen en Rüdesheim tot Koblenz, en daartussen staan er volgens de erfgoedorganisatie ongeveer veertig, op rotskoppen boven de rivier. Ze zijn in de zeventiende eeuw grotendeels verwoest en in de negentiende eeuw deels romantisch herbouwd, wat de UNESCO als reden noemde om het hele dal te beschermen. Toegang tot de dorpen en de oevers is gratis; een burcht bezoeken kost 6 tot 12 euro. De meeste zijn van april tot oktober open en in de winter gesloten. Reken op anderhalf uur per burcht, plus de klim, die vrijwel altijd 100 tot 200 hoogtemeters is.

Ehrenbreitstein is een Pruisische vesting, geen Romeins fort

Het bouwwerk boven Koblenz is tussen 1817 en 1828 door Pruisen gebouwd op de plek van een oudere burcht. Romeinse resten liggen elders in het dal, onder meer in Boppard, waar met het Römer-Kastell de best bewaarde Romeinse fortmuur van Duitsland staat. De vesting kost rond de 8 euro entree; de kabelbaan vanaf de stad kost rond de 13 euro retour en is doorgaans van 10.00 tot 18.00 uur in bedrijf. Reken op drie uur voor vesting en uitzicht samen. Boven Boppard brengt een Sesselbahn je voor ongeveer 9 euro retour naar de Vierseenblick, waar de rivierbocht eruitziet als vier losse meren.

Marksburg is de enige burcht in dit dal die nooit is verwoest

Boven Braubach staat een burcht die alle oorlogen heeft doorstaan, met keuken, wapenkamer en woonvertrekken in oorspronkelijke staat. Kasteel Rheinstein bij Trechtingshausen is het tegenovergestelde verhaal: een ruïne die een Pruisische prins vanaf 1825 als eerste van het dal romantisch liet herbouwen. Entree voor de Marksburg kost rond de 9 euro en je komt alleen met een rondleiding binnen, die vijftig minuten duurt; het is dagelijks open van 10.00 tot 17.00 uur. Rheinstein vraagt rond de 7 euro en is van maart tot november open. Let op de vloeren van de Marksburg: het zijn originele middeleeuwse trappen en die zijn steil en ongelijk. In Bacharach ligt onder de burchtruïne een vakwerkdorp met wijnhuizen aan de doorgaande straat.

De boot van Koblenz naar Rüdesheim doet er een halve dag over

Passagiersschepen varen het hele dal af, langs de burchten en de wijnhellingen. Stroomafwaarts gaat het aanzienlijk sneller dan stroomopwaarts. Een dagkaart kost 35 tot 50 euro per persoon; ze varen van april tot oktober, meerdere keren per dag. Reken op vijf tot zes uur voor de hele route. Veel mensen varen een kant op en nemen de trein terug; die rijdt over beide oevers, doet vrijwel elk dorp aan en kost 10 tot 20 euro.

De wijn hier is vrijwel altijd riesling

De steile leihellingen aan weerszijden leveren droge en halfdroge witte wijn; in de Rheingau bij Rüdesheim en in de Mittelrhein wordt vrijwel alleen die druif geplant. Sommige percelen staan zo scheef dat ze alleen met een kabellier te bewerken zijn. Een proeverij kost 10 tot 25 euro per persoon en gaat doorgaans op afspraak. Een fles kost bij het wijngoed 8 tot 25 euro. In september en oktober zijn er wijnfeesten in vrijwel elk dorp; dan zijn de hotels maanden vooruit vol en is het op de kades druk tot laat.

Bij Rüdesheim gaat een kabelbaan over de wijngaarden

Vanaf het stadje zweef je in tien minuten over de wijnhellingen naar het Niederwalddenkmal, een monument uit 1883 met het standbeeld Germania, met uitzicht over de rivierbocht en het dal. Een retour kost 10 tot 12 euro; de baan draait van maart tot november, doorgaans van 9.30 tot 18.00 uur. Reken op twee uur inclusief het uitzicht en de wandeling boven. De Drosselgasse eronder is 's middags zo vol dat je er stapvoets doorheen loopt. In de cafés staat de Rüdesheimer Kaffee op de kaart, koffie met plaatselijke brandewijn en slagroom, voor 8 tot 12 euro.

De rots van de Loreley is honderddertig meter hoog

Bij Sankt Goarshausen steekt op het smalste punt van de rivier een leisteenrots boven het water uit. Hier is de Rijn nog geen 120 meter breed en stroomt het water het snelst van het hele dal, wat de scheepvaart hier eeuwenlang schepen heeft gekost. Het plateau erboven is gratis toegankelijk; er is een bezoekerscentrum en een parkeerplaats van enkele euro's. Let op: het bekende verhaal over de zingende vrouw op de Loreley-rots is geen middeleeuwse sage maar een gedicht uit 1801, dat pas beroemd werd door een lied uit de negentiende eeuw.

Drachenfels, Bad Ems en Mainz liggen net buiten het beschermde dal

Stroomafwaarts bij Bonn ligt het Siebengebirge, waar vanuit Königswinter een tandradbaan uit 1883 naar de Drachenfels op 321 meter rijdt, langs Kasteel Drachenburg; een retour kost rond de 12 euro. Dat is geen onderdeel van het werelderfgoeddal, maar wel het drukstbezochte uitzichtpunt van de hele Rijnregio. Aan de Lahn ligt Bad Ems, sinds 2021 als kuurstad op de werelderfgoedlijst, waar de Thermen een dagkaart van 15 tot 20 euro vragen. Stroomopwaarts is Mainz de stad van Johannes Gutenberg, met een Dom uit de tiende eeuw en een museum rond de Gutenbergbijbel; volgens het museum is het hoofdgebouw voor nieuwbouw gesloten en staat de collectie tijdelijk elders in de stad, dus controleer vooraf waar je moet zijn.

Praktisch

Vanaf de Nederlandse grens rijd je twee tot drie uur. Langs beide oevers rijden treinen die vrijwel elk dorp aandoen; een fietskaartje kost 6 tot 8 euro per dag. Fietsen gaat het prettigst op de linkeroever, waar het pad vlak langs het water loopt, terwijl de Rheinsteig-route over de rechteroever in 320 kilometer van Bonn naar Wiesbaden klimt en daalt. Duitsland betaalt met de euro. April tot oktober geeft 15 tot 28 graden; in het dal is het warmer dan op de hoogvlakte erboven. Van november tot maart sluiten de meeste burchten, de kabelbanen en de rondvaarten. Neem contant geld mee voor veerponten en kleine wijnhuizen.