Bloeiende heidevelden en schaapskuddes in de Lüneburger Heide

Het kerngebied van de Lüneburger Heide is autovrij

Het natuurreservaat is in 1921 ingesteld en beslaat ruim 23.000 hectare; het geldt volgens de beheerder, de Verein Naturschutzpark, als een van de oudste van Duitsland en als de grootste aaneengesloten heide van Midden-Europa. In de kern rijden geen auto's: je komt er te voet, per fiets of met een koets. Dat bepaalt hoe je een dag indeelt. Dit artikel behandelt de heide, de kuddes en de dorpen, met afstanden, prijzen en de bloeitijd.

De heide bloeit ongeveer van half augustus tot begin september

De struikheide, Calluna vulgaris, kleurt in die weken paars; daarvoor en daarna is het gebied groen tot bruin. De bloei duurt ongeveer drie tot vier weken en schuift per jaar een week op. Toegang is gratis. In die weken is het in het weekeinde druk en zijn de parkeerplaatsen bij de dorpen voor 11.00 uur vol; doordeweeks en voor 10.00 uur heb je de paden vrijwel voor jezelf. Buiten de bloei is het gebied juist leeg en zijn de accommodaties de helft goedkoper. In Amelinghausen draait eind augustus het heidebloesemfeest, met een optocht en markten rond het dorp en het Lopausee-meertje.

De heide bestaat alleen doordat schapen hem kort houden

Zonder begrazing groeit heide binnen enkele decennia dicht met gras, berken en dennen. Daarom lopen hier kuddes Heidschnucken, het grijze gehoornde schapenras dat speciaal voor dit landschap wordt gehouden en dat ook de jonge berkenopslag wegvreet. Kijken kost niets. De kuddes tellen enkele honderden dieren en vertrekken doorgaans rond 10.00 uur uit de schaapskooien bij de dorpen en keren in de late middag terug; de tijden staan bij de kooien aangegeven. Blijf op afstand van de honden die de kudde drijven en laat je eigen hond aangelijnd.

De Wilseder Berg is met 169 meter het hoogste punt van de omgeving

Vanaf die top overzie je bij helder weer tientallen kilometers heide en bos. Je komt er alleen te voet, per fiets of met een koets; auto's mogen er niet komen. Vanaf het dorp Undeloh is het ongeveer 4 kilometer lopen naar het gehucht Wilsede en nog een stuk naar de top. Een koetsrit kost 12 tot 20 euro per persoon. Reken op een halve dag heen en terug. Neem water mee, want op de heide is er geen schaduw en geen kraan.

Wilsede is een gehucht zonder auto's midden in het gebied

In het reservaat ligt een dorpje met rietgedekte boerderijen, een herberg en enkele tientallen inwoners. Er komt geen verharde doorgaande weg naartoe. Rondlopen kost niets. Er is een streekmuseum in een oude boerderij voor enkele euro's, doorgaans van april tot oktober open. Reken op een uur, plus de wandeling ernaartoe. Dit is de plek waar je ziet hoe deze streek er voor de ruilverkaveling uitzag; wie doorloopt, komt op de Heidschnuckenweg, de langeafstandsroute van 223 kilometer die van Hamburg naar Celle voert.

De Totengrund is het dal waarmee het reservaat begon

Deze komvormige laagte van ongeveer 30 hectare is in 1906 aangekocht om hem tegen ontginning te beschermen, en die aankoop was het begin van het hele natuurgebied. Toegang is gratis en het gebied is dag en nacht open. Vanaf Wilsede loop je er in een half uur heen. In de bloeitijd is dit het meest gefotografeerde punt van de streek; ga bij zonsopgang, want dan staat de zon laag in de kom en is er niemand.

Het Pietzmoor bij Schneverdingen heeft een vlonderpad

Aan de westkant ligt met het Pietzmoor het grootste veengebied van de streek, waar tot in de jaren zestig turf is gestoken. Over de natte delen ligt nu een houten pad van enkele kilometers, met borden over het herstel. Toegang is gratis en het pad is dag en nacht open. Reken op een rondje van 4 tot 5 kilometer. Blijf op de vlonders, want het veen ernaast is drassig en herstelt zich pas na tientallen jaren. Bij regen en vorst zijn de planken glad, dus draag schoenen met profiel.

Het bezoekerscentrum legt uit waarom dit landschap door mensen is gemaakt

In Undeloh zit met het Heide-ErlebnisZentrum een centrum over het ontstaan van de heide: eeuwen kappen, plaggen steken en begrazen hebben van bos deze open vlakte gemaakt. Entree kost enkele euro's tot rond de 8 euro; het is doorgaans van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 17.00 uur. Reken op anderhalf uur. Dit is de bruikbaarste binnenoptie op een regendag en het maakt duidelijk waarom hier nog steeds schapen moeten lopen.

Praktisch

Vanaf de Nederlandse grens rijd je drie tot vier uur; de streek ligt tussen Hamburg en Hannover langs de snelweg. Duitsland betaalt met de euro en neem contant geld mee voor koetsritten en kleine kassa's. Mei tot oktober geeft 14 tot 24 graden. De bloei valt in de tweede helft van augustus; wie die wil zien, boekt maanden vooruit. Wandelen en fietsen kan het hele jaar: de fietsroutes lopen grotendeels over verharde paden tussen de dorpen, en een huurfiets kost 12 tot 18 euro per dag. In het voorjaar is het gebied stil en groen, en dan zijn de dorpen, de kooien en de paden precies hetzelfde, alleen zonder de mensen.