Stedentrip of natuurvakantie? Duitsland biedt het allebei

Duitsland dwingt niet te kiezen tussen stad en natuur

Duitsland is het buurland waar een grote stad en een berglandschap steevast binnen een uur van elkaar liggen: Keulen heeft de Eifel als achtertuin, Dresden het Elbezandsteengebergte en München de Alpen. Wie stedentrip zegt kan er dus altijd een natuurdag bij plannen, en andersom. Dit artikel zet de beste combinaties op een rij: de grote steden per regio, de natuurgebieden die erbij horen en de manier om beide in één reis te vangen.

Berlijn en Hamburg zijn de noordelijke wereldsteden

Berlijn draait om geschiedenis op straatniveau: de sporen van de Muur die in 1989 viel, de beschilderde East Side Gallery van 1,3 kilometer, de Brandenburger Tor en het Museumeiland dat sinds 1999 werelderfgoed is. Let op: het Pergamonmuseum is sinds 2023 volledig gesloten voor een verbouwing die tot in de jaren dertig duurt, dus controleer wat er open is. Reken op minstens drie dagen en versleten schoenzolen. Hamburg is de maritieme tegenpool: de pakhuizenwijk Speicherstadt, sinds 2015 werelderfgoed, de havenrondvaarten en de glazen concertzaal aan de Elbe die in 2017 openging. De vismarkt op zondagochtend is het gratis volkstheater, en in Noord-Duitsland ligt de Noordzeekust op twee uur.

Langs de Rijn rijgen de steden zich aaneen

Keulen is de hartelijke: de Dom, waarvan de bouw in 1248 begon en waarvan de torens 157 meter halen, de resten van de Romeinen rond het Römerplein en het Museum Ludwig met zijn pop-art en Picasso's ernaast. Het bier heet er Kölsch en komt in glaasjes van 0,2 liter; het Belgisches Viertel is de uitgaanswijk. Düsseldorf, twintig minuten verderop, is de modieuze: de Königsallee, de Medienhafen vol kromme architectuur, de Kunstpalast en de Rheinturm van ruim 240 meter aan de oever. Frankfurt completeert het rijtje zuidwaarts met zijn skyline rond de Commerzbank Tower, de museumkade, de Palmengarten en de appelwijnkroegen; drie stadskarakters langs één rivier, met Mainz en Koblenz ertussen.

München, Stuttgart en Dresden dragen het zuiden en oosten

München combineert biertuinen en barok met de Alpen aan de horizon: het Oktoberfest bestaat er sinds 1810, en de Englischer Garten is met 375 hectare groter dan Central Park in New York. Verder staan er de Residenz en het Nymphenburg-paleis, en de luchthaven Franz Josef Strauß ligt een half uur noordelijker. Stuttgart is de stad voor autoliefhebbers, met het Mercedes-Benz Museum, het Porsche Museum, de Staatsgalerie en wijngaarden die tot in de stad klimmen. Dresden is de herrezen barokstad aan de Elbe, met de in 2005 voltooide herbouw van de Frauenkirche als symbool, plus het Zwingerpaleis met de Gemäldegalerie en de Semperoper. Elk van de drie verdient twee dagen, en elk heeft groot groen op minder dan een uur.

In het westen wachten de Eifel en het Teutoburgerwoud

Het Nationaal Park Eifel, opgericht in 2004, is het dichtstbijzijnde wildernisgebied voor Nederlanders: beukenbossen, stuwmeren als de Rursee bij Heimbach en sinds 2014 een erkend sterrenpark waar 's nachts nauwelijks strooilicht is. Door het gebied loopt de Eifelsteig-route, en de vakwerkstadjes eromheen leveren de terrassen na de tocht. Noordelijker ligt het Teutoburgerwoud, met de rotsformaties van de Externsteine en het Hermannsdenkmal uit 1875, dat herinnert aan de Varusslag waarin Germaanse stammen in het jaar 9 drie Romeinse legioenen versloegen. Daar loopt de Hermannsweg doorheen. Beide gebieden combineren moeiteloos met Keulen of Düsseldorf in Noordrijn-Westfalen als stadshelft van de reis.

Harz en Saksisch Zwitserland zijn de oostelijke natuurkanonnen

Het Harzgebergte rond de Brocken van 1.141 meter ligt op de grens van Nedersaksen, Saksen-Anhalt en Thüringen, met een stoomtrein naar de top en vakwerkstadjes als Goslar en Wernigerode aan de voet. Heksen, Goethe en de Harzer-Hexen-Stieg horen bij de streek; wintersport is er bescheiden, bij Braunlage en Hahnenklee. Saksisch Zwitserland bij Dresden zet daar zandsteennaalden tegenover, met de Basteibrug uit 1851 die ongeveer 194 meter boven de Elbe hangt en de Malerweg als meerdaagse route. Stad en rotsen liggen er op een half uur met de trein van elkaar; nergens is de combinatie makkelijker.

Zwarte Woud en Beierse Woud zijn de klassieke wouden

Het Zwarte Woud in het zuidwesten klimt tot de Feldberg van 1.493 meter: donkere sparren, de Triberg-watervallen die over 163 meter naar beneden komen, koekoeksklokken en kuuroorden, met Freiburg als zonnige stadsaanvulling en Baden-Baden en Baiersbronn als bekende adressen. Het Beierse Woud aan de Tsjechische grens is de wildste keuze: hier opende in 1970 het eerste nationale park van Duitsland, met oerbosresten, lynxen, het bezoekerscentrum Hans-Eisenmann-Haus en een boomkroonpad. Aan de overkant van de grens ligt het Šumava-park in Tsjechië, en Praag is op drie uur rijden. Wie echte stilte zoekt, vindt die in deze hoek het zekerst.

Zo combineer je stad en natuur in één reis

De formule is simpel: kies één stad en het natuurgebied binnen een uur, en verdeel de week in stadsdagen en buitendagen. Keulen plus Eifel, Dresden plus zandsteengebergte, München plus Alpenrand en Hamburg plus kust zijn de beproefde paren, telkens met 40 tot 80 kilometer ertussen. Let op: de treinen verbinden volgens de dienstregelingen de steden uitstekend maar bedienen de natuurgebieden dun, dus voor de buitenhelft is de auto de sleutel. Vakantiehuizen aan de rand van een natuurgebied zijn goedkoper dan stadshotels en werken als basis voor beide; langs de Rijnroute in het Midden-Rijndal staan bovendien burchten als de Marksburg en Burg Eltz binnen dezelfde straal.

Wanneer je gaat

Mei, juni en september zijn overal de beste maanden: terrasweer in de steden en droge paden in de bossen. Juli en augustus zijn prima voor de natuurhelft, maar de steden zweten dan, dus draai het dagritme om met vroege stadswandelingen. De herfst kleurt de wouden en vult de steden met museumweer, en december maakt met de kerstmarkten van elke stad een bestemming; in februari draait in Berlijn de Berlinale. De winter is voor de Harz rond de Brocken en het Zwarte Woud met sneeuw, en voor stedentrippers die van lege pleinen houden.